แนวความคิดเรื่อง “ราษฎร” ของปรีดี พนมยงค์

บทคัดย่อ

ปรีดี พนมยงค์เลือกใช้คำว่า “ราษฎร” ซึ่งหมายถึง “พลเมืองสยามส่วนมาก ที่อยู่ใต้อำนาจการปกครอง” (แม้จะมีคำเรียกอื่น ๆ เช่น ประชาชน พลเมือง เป็นต้น) มาเป็นหลักเพื่อใช้ในการอภิวัฒน์สยาม โดยที่ปรีดีได้ให้ความหมายของคำว่า “ราษฎร” ใหม่ด้วยการกลับไปอธิบายถึงลักษณะของมนุษย์ว่าเป็นคนดี แต่ถูกปัจจัยภายนอกทำให้ กลายเป็นคนไม่ดี หากมนุษย์อยู่ในสภาวะที่เอื้อต่อการทำดีหรือได้รับการอบรมแก้ไขแล้ว มนุษย์ย่อมจะกลับมาเป็นคนดีได้ การที่ลักษณะของมนุษย์เป็นคนดีและมีเหตุผลดังกล่าว ได้นำมาซึ่งคุณสมบัติแบบใหม่ตามหลักของสิทธิมนุษย์ชนคือ ความเป็นอิสระ ความเสมอภาคและภราดรภาพ คุณสมบัติดังกล่าวนี้ได้กลายมาเป็นรากฐานของมนุษย์ ในฐานะของการเป็นเจ้าของอำนาจอธิปไตยซึ่งเป็นแกนกลางของรูปแบบการปกครอง แบบใหม่ ดังนั้นปรีดีจึงเลือกใช้คำว่า “ราษฎร” ในความหมายแบบใหม่โดยมีวัตถุประสงค์ เพื่อสร้างระบอบการปกครองแบบใหม่ที่ราษฎรเป็นเจ้าของอำนาจอย่างแท้จริงขึ้นมา นอกจากนี้ยังมีข้อสังเกตว่าการเลือกใช้คำว่า “ราษฎร” ของปรีดียังมีลักษณะเป็น เครื่องมือที่ในการใช้ต่อสู้ทางการเมืองแฝงอยู่ด้วย