บทบาทภาครัฐและการยกระดับนโยบายเพื่อบรรลุเป้าหมาย Net Zero ของประเทศไทย

พงศ์ธวัช สุรเกียรติ

ผู้แต่ง

พงศ์ธวัช สุรเกียรติ National Defence College, National Defence Studies Institute

คำสำคัญ:

การดักจับและกักเก็บคาร์บอน (CCS), การเปลี่ยนผ่านสีเขียว (Green Transition), เชื้อเพลิงการบินที่ยั่งยืน (SAF), พลังงานชีวภาพร่วมกับ CCS (BECCS), Net Zero

บทคัดย่อ

ประเทศไทยกำลังเผชิญความท้าทายสำคัญในการเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจคาร์บอนต่ำเพื่อบรรลุเป้าหมาย Net Zero ภายในปี ค.ศ. 2050 โดยมีการขับเคลื่อนโครงการนำร่องเทคโนโลยี ดักจับ และกักเก็บคาร์บอน (CCS) ร่วมกับกลุ่ม ปตท. ในพื้นที่อ่าวไทยตอนบน อย่างไรก็ตาม จากการเสวนาระหว่างผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทุกภาคส่วนพบว่า การเปลี่ยนผ่านดังกล่าวประสบปัญหาคอขวด เชิงโครงสร้างที่สำคัญ ได้แก่ การขาดเจ้าภาพระดับชาติที่ชัดเจน กับดักการเป็นผู้ใช้เทคโนโลยี โครงสร้างอุตสาหกรรมที่พึ่งพาคาร์บอนสูง ความไม่แน่นอนเชิงนโยบาย และอุปสรรคในการเข้าถึงแหล่งทุน ข้อเสนอแนะหลักเพื่อแก้ไขปัญหาประกอบด้วย การยกระดับให้เป็นวาระแห่งชาติและแต่งตั้งเจ้าภาพระดับนายกรัฐมนตรี การออกแบบกลไกราคาคาร์บอนที่นำรายได้กลับมาลงทุน ในโครงสร้างพื้นฐาน และการบูรณาการ Green Transition เป็นแกนกลางในแผนพัฒนาเศรษฐกิจฉบับที่ 14 ทั้งนี้ วิกฤตครั้งนี้เปิดโอกาสสำคัญให้ไทยเปลี่ยนบทบาทจากผู้ใช้เทคโนโลยีไปสู่ผู้สร้างเทคโนโลยีในอุตสาหกรรมสีเขียวที่มีศักยภาพ เช่น BECCS (Bloenergy with Carbon Capture and Storage) กระบวนการผลิตพลังงานจากชีวมวลควบคู่กับการดักจับและกักเก็บคาร์บอนได ออกไซด์ อย่างถาวร และ SAF (Sustainable Aviation Fuel) เชื้อเพลิงการบินที่ยั่งยืน คือ เชื้อเพลิง ที่ผลิตจากแหล่งที่ยั่งยืนและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมากกว่าเชื้อเพลิงการบินทั่วไป เพื่อสร้าง การเติบโตทางเศรษฐกิจระลอกใหม่ที่ยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

ชญาดา จิรกิตติถาวร. (2569). ภาครัฐเดินหน้าศึกษา กักเก็บก๊าซคาร์บอน "อ่าวไทยตอนบน".https://www.policywatch.thaipbs.or.th/article/environment-163

ปิยาพรรณ ยังเทียน. (2569). รัฐบาลเห็นชอบการขับเคลื่อนมาตรการลดก๊าซเรือนกระจกจากการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีการดักจับและการกักเก็บคาร์บอน (CCS) ของประเทศ. สถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย. https://www.nbt.thaipbs.or.th

บริษัท ปตท.สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน). (2567). ปตท.สผ. ร่วมกับภาครัฐศึกษาศักยภาพการกักเก็บคาร์บอนของอ่าวไทยตอนบน เพื่อเป้าหมาย Net Zero ของประเทศ. https://www.pttep.com/th/newsroom/press-releases/85/

ไทยรัฐออนไลน์. (2569). เทคโนโลยี CCS ความหวังประเทศไทย พิชิตเป้าหมาย Net Zero Emissions 2065. https://www.thairath.co.th/news/local/2827428

สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี. (2568). ครม.เห็นชอบ NDC 3.0 ยกระดับเป้าหมายลดก๊าซเรือนกระจกของไทยสู่ความเป็นกลางทางคาร์บอนภายในปี 2593. https://www.eppo.go.th/index.php/th/component/k2/item/19756-news-140866-01

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2568). สภาพัฒน์ เริ่มกระบวนการจัดทำกรอบแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 14 (พ.ศ. 2571–2575). https://www.nesdc.go.th/nesdb-begins-the-process-of-drafting-the-14th-national-economic-and-social-development-plan-2028-2032

Geels, F. W. (2002). Technological transitions as evolutionary reconfiguration processes: A multi-level perspective and a case-study. Research Policy, 31(8–9), 1257–1274.

Intergovernmental Panel on Climate Change. (2022). Climate change 2022: Mitigation of climate change. (Working Group III contribution to the Sixth Assessment Report). Cambridge University Press.

International Energy Agency. (2023). Carbon capture, utilization and storage. IEA. https://www.iea.org/energy-system/carbon-capture-utilisation-and-storage

Markusson, N., Kern, F., Watson, J., Arapostathis, S., Chalmers, H., Ghaleigh, N., … & Russell, S. (2017). A socio-technical history of CCS development. Global Environmental Change, 42, 307–318.

Meadowcroft, J. (2009). What about the politics? Sustainable development, transition management, and long term energy transitions. Policy Sciences, 42(4), 323–340.

Peters, B. G. (2015). Pursuing horizontal management: The politics of public sector coordination. University Press of Kansas.

Stiglitz, J. E., Stern, N., Duan, M., Edenhofer, O., Giraud, G., Heal, G., … & Zenghelis, D. (2017). Report of the high-level commission on carbon prices. Carbon Pricing Leadership Coalition.

United Nations Environment Programme. (2011). Towards a green economy: Pathways to sustainable development and poverty eradication. UNEP.