บทบาทการมีส่วนร่วมของประชาชนในการอนุรักษ์แหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม : กรณีศึกษาจังหวัดนครพนม

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบทบาทระดับบทบาทการมีส่วนร่วมของประชาชนในการอนุรักษ์
แหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมจังหวัดนครพนม  ประชากรที่ใช้ในการศึกษาวิจัยคือ ประชาชนจังหวัดนครพนม
ในพื้นที่ 5 อำเภอ ได้แก่ อำเภอเมืองนครพนม อำเภอธาตุพนม อำเภอเรณูนคร อำเภอท่าอุเทน และอำเภอนาหว้า
โดยใช้กลุ่มตัวอย่าง จำนวน 400 คน แยกเป็น กลุ่มตัวอย่างที่เป็นประชาชน จำนวน 296 คน ผู้ประกอบการ จำนวน 79 คน  เจ้าหน้าที่หน่วยงานภาครัฐ กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ผู้นำชุมชน  และสมาชิกองค์การบริหารส่วนตำบล จำนวน 25 คน
ใช้วิธีสุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บข้อมูลมีจำนวน 3 ชุด ดังนี้ ชุดที่ 1 แบบสอบถามสำหรับ
เก็บข้อมูลประชาชน ชุดที่ 2 แบบสอบถามสำหรับเก็บข้อมูลผู้ประกอบการ ชุดที่ 3 แบบสัมภาษณ์เชิงลึกสำหรับ
เก็บข้อมูลเจ้าหน้าที่หน่วยงานภาครัฐ กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน สมาชิกองค์การบริหารส่วนตำบล และผู้นำชุมชน
โดยทำการวิเคราะห์ข้อมูลประชาชนและผู้ประกอบการด้วยโปรแกรมคอมพิวเตอร์สำเร็จรูป และวิเคราะห์ข้อมูล
การสัมภาษณ์โดยการสังเคราะห์และสรุปผล สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลครั้งนี้ ได้แก่ ค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ปรากฏผลการวิจัย ดังนี้

            กลุ่มตัวอย่างที่เป็นประชาชน พบว่า บทบาทการมีส่วนร่วมของประชาชนในการอนุรักษ์แหล่งท่องเที่ยว
เชิงวัฒนธรรมโดยภาพรวมอยู่ระดับ “ปานกลาง” เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า บทบาทการมีส่วนร่วมของประชาชนในการอนุรักษ์แหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมด้านการมีส่วนร่วมรับผลประโยชน์อยู่ในระดับ “มาก” ด้านการปฏิบัติ
ด้านการทำนุบำรุงรักษา ด้านการวางแผนในการจัดการแหล่งท่องเที่ยว และด้านการมีส่วนร่วมในการตัดสินใจอยู่ในระดับ “ปานกลาง”

            กลุ่มตัวอย่างที่เป็นผู้ประกอบการ พบว่าบทบาทการมีส่วนร่วมของประชาชนในการอนุรักษ์แหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมโดยภาพรวมของผู้ประกอบการอยู่ระดับ “ปานกลาง” เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า บทบาท
การมีส่วนร่วมของประชาชนในการอนุรักษ์แหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม ด้านการมีส่วนร่วมรับผลประโยชน์
และด้านการร่วมกันปฏิบัติอยู่ในระดับ “มาก” สำหรับด้านการทำนุบำรุงรักษา ด้านการวางแผนในการจัดการ
แหล่งท่องเที่ยว และด้านการมีส่วนร่วมในการตัดสินใจอยู่ในระดับ “ปานกลาง”

            กลุ่มตัวอย่างที่เป็นเจ้าหน้าที่หน่วยงานภาครัฐ กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน สมาชิกองค์การบริหารส่วนตำบล และ
ผู้นำชุมชน และพบว่า บทบาทการมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์แหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของจังหวัดนครพนม
แยกเป็นประเด็นๆ ดังนี้

1. ด้านการบริหารจัดการ พบว่า บทบาทการมีส่วนร่วมด้านการบริหารจัดการโดยภาพรวม คือการเข้าร่วมประชุมเพื่อวางแผนการบริหารจัดการแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม มีส่วนร่วมในการจัดอบรมให้ความรู้กับชุมชน
   ด้านการอนุรักษ์แหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในพื้นที่ มีส่วนร่วมการบริหารจัดการร้านค้าจำหน่ายสินค้าพื้นเมือง
   ของที่ระลึก สินค้า OTOP มีการบริหารจัดการจัดเวรยามรักษาความปลอดภัย ความสงบเรียบร้อยบริเวณแหล่งท่องเที่ยว
   เป็นต้น


2. ด้านการวางแผน พบว่า บทบาทการมีส่วนร่วมด้านการวางแผนโดยการร่วมประชุมเพื่อวางแผน
   การดำเนินงานการอนุรักษ์แหล่งท่องเที่ยวกับชุมชน วางแผนพัฒนาประชาสัมพันธ์การอนุรักษ์แหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม วางแผนการจัดระเบียบร้านค้าชุมชน มีส่วนร่วมวางแผนการจัดงานประจำปี เช่น ประเพณีไหลเรือไฟ
   งานนมัสการองค์พระธาตุพนม เป็นต้น


3. ด้านการดำเนินงานและการปฏิบัติ พบว่า มีส่วนร่วมในการปฏิบัติตามแผนที่วางไว้ เช่น มีการแต่งกาย
   ชุดพื้นเมืองเพื่อต้อนรับนักท่องเที่ยว มีส่วนร่วมในการทำกิจกรรมต่างๆ การละเล่นพื้นเมือง การฟ้อนรำ เล่นดนตรี


4. ด้านการบำรุงรักษาและปรับปรุงแก้ไข พบว่า มีส่วนร่วมในการจัดสรรงบประมาณเพื่อการบำรุงรักษา
   สถานท่องเที่ยว มีการจัดหาจัดจ้างเจ้าหน้าที่เพื่อดูแลรักษาสถานที่ท่องเที่ยว มีการจัดอบรมให้ความรู้ด้านการท่องเที่ยว
   มีส่วนร่วมในการบำรุงรักษาความสะอาดบริเวณหน้าวัด และจัดระเบียบร้านค้าต่างๆ ให้อยู่ในบริเวณเดียวกันอย่างเป็นระเบียบสวยงาม


5. ด้านการคมนาคม มีส่วนร่วมในการแนะนำการคมนาคมที่สะดวกสบายปลอดภัยกับนักท่องเที่ยว
   มีการจัดมัคคุเทศก์ให้คำแนะนำเส้นทางการท่องเที่ยว มีส่วนร่วมในการจัดรถรับส่ง รถรับจ้าง ไปยังสถานที่ท่องเที่ยว


6. ด้านการส่งเสริมเศรษฐกิจในชุมชนของแหล่งท่องเที่ยว เช่น มีร้านขายสินค้า OTOP มีการจัดแสดงสินค้า มีส่วนร่วมในการจัดระเบียบร้านค้า มีส่วนร่วมในการควบคุมราคาสินค้าเพื่อให้นักท่องเที่ยวเกิดความเชื่อถือ มีส่วนร่วมในการส่งเสริมให้ชาวบ้านผลิตสินค้าพื้นเมืองจัดจำหน่าย สร้างรายได้ในครัวเรือน