วิธีการประเมินตราสัญลักษณ์ สำหรับสินค้าอุปโภคบริโภค และธุรกิจบริการ

บทคัดย่อ

การออกแบบอัตลักษณ์ของแบรนด์ (brand identity) เป็นองค์ประกอบหนึ่งในการสร้างแบรนด์ เป็นการสร้างตัวตนที่สอดคล้องกับเป้าหมายของธุรกิจ และสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแก่กลุ่มเป้าหมาย ส่วนหนึ่งของการออกแบบอัตลักษณ์ที่สำคัญ คือภาพ (visual) ที่ทำให้คนจดจำและมีผลต่อการรับรู้ โดยมักจะเริ่มต้นจากตราสัญลักษณ์​ (logo) ที่เป็นสิ่งหนึ่งที่ทำให้กลุ่มเป้าหมายสามารถแยกแบรนด์ออกจากคู่แข่งอื่น ๆ ท่ามกลางการแข่งขันในตลาด จากประสบการณ์การทำงานเป็นนักออกแบบกราฟิก พบว่าปัญหาในกระบวนการออกแบบตราสัญลักษณ์ คือการสื่อสารกับเจ้าของแบรนด์ที่ขาดความเข้าใจในงานออกแบบ ทำให้ไม่สามารถตัดสินใจเลือกแบบเพื่อพัฒนางานต่อได้ส่งผลให้การทำงานล่าช้าลง สินค้าที่นักออกแบบกราฟิกให้กับลูกค้า คือการให้บริการออกแบบ ทำให้ไม่มีผลที่ดูเป็นรูปธรรมเหมือนสินค้าบางประเภท เมื่อศึกษากระบวนการออกแบบตราสัญลักษณ์พบว่า หลังจากการออกแบบ สิ่งที่ขาดไป คือการประเมินคุณภาพและประสิทธิภาพของตราสัญลักษณ์ จึงเกิดคำถามว่าหากมีผลการประเมินงานออกแบบที่เป็นรูปธรรมจะสามารถสร้างความน่าเชื่อถือให้กับงานออกแบบได้มากขึ้นหรือไม่

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและพัฒนาเครื่องมือในการประเมินงานออกแบบตราสัญลักษณ์ ใช้การประเมินงานออกแบบตราสัญลักษณ์เป็นสื่อกลางในกระบวนการออกแบบ นำไปสู่วิธีการตัดสินใจของลูกค้าให้มีประสิทธิภาพและส่งผลต่อการทำงานของนักออกแบบกราฟิก โดยศึกษาผ่านงานออกแบบตราสัญลักษณ์ของธุรกิจสินค้าอุปโภคบริโภค และธุรกิจบริการในประเทศไทย อ้างอิงกรณีศึกษาจากบริษัท จีเอ 49 จำกัด เป็นบริษัทที่ให้บริการเกี่ยวกับการออกแบบกราฟิก และเชี่ยวชาญด้านการออกแบบอัตลักษณ์แบรนด์เป็นอันดับต้น ๆ ของประเทศไทย เก็บข้อมูลจากโครงการที่เสร็จสมบูรณ์แล้ว 4 โครงการ และโครงการที่กำลังดำเนินการออกแบบ 1 โครงการ ซึ่งจะทดสอบกับกลุ่มตัวอย่าง 2 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มเป้าหมายของธุรกิจนั้น ๆ และเจ้าของกิจการในโครงการที่กำลังดำเนินการ

งานวิจัยนี้แสดงให้เห็นถึงเครื่องมือประเมินงานออกแบบตราสัญลักษณ์ และผลการประเมินงานออกแบบตราสัญลักษณ์ เปรียบเทียบระหว่างผลการประเมินตราสัญลักษณ์ที่ถูกเลือกโดยเจ้าของกิจการ กับผลการประเมินตราสัญลักษณ์โดยกลุ่มเป้าหมายของแบรนด์ รวมถึงผลการประเมินเปรียบเทียบงานออกแบบตราสัญลักษณ์โดยนักออกแบบกับงานออกแบบโดยโปรแกรมในเว็บไซต์ที่ไม่เสียค่าใช้จ่าย ผลเหล่านี้จะช่วยให้ลูกค้ามีความเข้าใจในงานออกแบบมากยิ่งขึ้น มีส่วนช่วยในการตัดสินใจเลือกผลงานออกแบบ ทำให้นักออกแบบสามารถกำหนดทิศทางการทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น และช่วยบริหารจัดการโครงการออกแบบ อีกทั้งยังสามารถนำเครื่องมือจากงานวิจัยไปต่อยอดใช้กับงานออกแบบอื่น ๆ ในอนาคต