ฉายภาพเมืองแห่งการเรียนรู้ด้วยเลนส์ประสาทวิทยาศาสตร์เชิงสังคม: เปลี่ยนความเปราะบางเป็นความสามารถในการฟื้นตัว
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มุ่งนำเสนอแนวทางในการพัฒนาเมืองแห่งการเรียนรู้ผ่านมุมมองประสาทวิทยาศาสตร์เชิงสังคม โดยทำความเข้าใจความเปราะบางในบริบทของเมืองและพลเมือง และชี้ให้เห็นความเป็นไปได้ในการใช้ความเปราะบางเป็นต้นทุนในการพัฒนาความสามารถในการฟื้นตัวของเมือง จากการทบทวนวรรณกรรมพบว่า ความรู้สึกปลอดภัยและการมีพื้นที่กลางสำหรับการมีส่วนร่วมของคนในเมืองสามารถส่งผลกระทบด้านบวกต่อระบบการทำงานของสมองในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการคิด และการเรียนรู้ บทความนี้นำเสนอว่า ความเปราะบางไม่ได้เป็นจุดอ่อน แต่คือองค์ประกอบที่สำคัญที่สามารถช่วยเสริมสร้างความเห็นอกเห็นใจและพัฒนาทุนทางสังคมให้แก่เมืองได้ โดยผู้พัฒนาเมืองจำเป็นต้องคำนึงถึงการออกแบบพื้นที่สาธารณะที่ปลอดภัย โอบรับความแตกต่างหลากหลายและกลไกการเรียนรู้ที่ส่งเสริมการมีปฏิสัมพันธ์ของพลเมือง นอกจากนี้ ยังนำเสนอการใช้เครื่องมือการเรียนรู้ผ่านเรื่องเล่า เพื่อสร้างจิตสำนึกพลเมืองและส่งเสริมความตระหนักรู้ในอำนาจของตนเองของพลเมือง อันจะนำไปสู่การพัฒนาเมืองที่ยั่งยืน ไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง และพลเมืองทุกคนมีบทบาทนำในการสร้างสรรค์เมืองของตนเองอย่างแท้จริง
Article Details
เอกสารอ้างอิง
พลรพี ทุมมาพันธ์, สรียา โชติธรรม, และกัญญ์ฐิตา ศรีภา. (2565). เมืองแห่งการเรียนรู้ : กรอบการดำเนินงานเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต. วารสารวิทยาการเรียนรู้และศึกษาศาสตร์, 1(1), 59–84. https://so07.tci-thaijo.org/index.php/JLSEd/article/view/3320
หน่วยบริหารจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่. (2567). ประกาศรับข้อเสนอโครงการวิจัย (Full proposal) กรอบการวิจัย “การยกระดับและขับเคลื่อนเมืองแห่งการเรียนรู้ (Learning City)” ประจำปีงบประมาณ 2568. https://pmua.or.th/21891/
Adli, M., Berger, M., Brakemeier, E. L., Engel, L., Fingerhut, J., Gomez-Carrillo, A., Hehl, R., Heinz, A., H, J. M., Mehran, N., Tolaas, S., Walter, H., Weiland, U., & Stollmann, J. (2017). Neurourbanism: Towards a new discipline. The Lancet Psychiatry, 4(3), 183-185. https://doi.org/10.1016/S2215-0366(16)30371-6
Adolphs, R. (2009). The social brain: Neural basis of social knowledge. Annual Review of Psychology, 60(1), 693-716. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.60.110707.163514
Aldrich, D. P. (2012). Building resilience: Social capital in post-disaster recovery. University of Chicago Press.
Amodio, D. M. (2014). The neuroscience of prejudice and stereotyping. Nature Reviews Neuroscience, 15(10), 670-682. https://doi.org/10.1038/nrn3800
Berman, M. G., Jonides, J., & Kaplan, S. (2008). The cognitive benefits of interacting with nature. Psychological Science, 19(12), 1207-1212. https://doi.org/10.1111/j.1467-9280.2008.02225.x
Brown, E., & Shortell, T. (2016). Walking in cities: Quotidian mobility as urban theory, method, and practice. Temple University Press.
Bruner, J. (1991). The narrative construction of reality. Critical inquiry, 18(1), 1-21. http://dx.doi.org/10.1086/448619
Cacioppo, J. T., & Berntson, G. G. (1992). Social psychological contributions to the decade of the brain: Doctrine of multilevel analysis. American Psychologist, 47(8), 1019. https://doi.org/10.1037/0003-066X.47.8.1019
Chetty, R., Jackson, M. O., Kuchler, T., Stroebel, J., Hendren, N., Fluegge, R. B., Gong, S., Gonzalez, F., Grondin, A., Jacob, M., Johnston, D., Koenen, M., Laguna-Muggenburg, E., Mudekereza, F., Rutter, T., Thor, N., Townsend, W., Zhang, R., Bailey, M., … Wernerfelt, N. (2022). Social capital I: Measurement and associations with economic mobility. Nature, 608(7921), 108-121. DOI:https://doi.org/10.1038/s41586-022-04996-4
Cho, B. (2020). Participatory budgeting institutional change: A case study of the Seoul metropolitan government (2012-2017) [Doctoral dissertation, University of Nebraska at Omaha]. ProQuest Dissertations & Theses. https://www.proquest.com/openview/f253c57b6801aaf4f348c3c9ca57ded0/1?pq-origsite=gscholar&cbl=18750&diss=y
Cockayne, J., Bosetti, L., & Hussain, N. (2017). Preventing violent urban conflict. United Nations University. https://unu.edu/cpr/project/preventing-violent-urban-conflict
Decety, J., & Ickes, W. (2009). The social neuroscience of empathy. Boston Review. https://doi.org/10.7551/mitpress/9780262012973.001.0001
Decety, J., & Jackson, P. L. (2004). The functional architecture of human empathy. Behavioral and Cognitive Neuroscience Reviews, 3(2), 71-100. https://doi.org/10.1177/1534582304267187
Eisenberger, N. I., Lieberman, M. D., & Williams, K. D. (2003). Does rejection hurt? An fMRI study of social exclusion. Science, 302(5643), 290-292. https://doi.org/10.1126/science.1089134
Faure, E., Herrera, F., Kaddoura, A. R., Lopes, H., Petrovski, A. V., Rahnema, M., & Ward, F. C. (1972). Learning to be: The world of education today and tomorrow. UNESCO. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000001801
Frith, C. D., & Frith, U. (2006). The neural basis of mentalizing. Neuron, 50(4), 531–534. https://doi.org/10.1016/j.neuron.2006.05.001
Frost, D. M., & Meyer, I. H. (2023). Minority stress theory: Application, critique, and continued relevance. Current Opinion in Psychology, 51, 101579. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2023.101579
Gehl, J. (2013). Cities for people. Island Press.
Harnik, P., & Welle, B. (2009). Measuring the economic value of a city park system. Trust for Public Land. http://cloud.tpl.org/pubs/ccpe-econvalueparks-rpt.pdf
Harvey, D. (2008). The right to the city. In The city reader (pp. 23–40). Routledge.
Hatzenbuehler, M. L. (2016). Structural stigma: Research evidence and implications for psychological science. American Psychologist, 71(8), 742–751. https://doi.org/10.1037/amp0000068
IAEC. (2020). Charter of educating cities. https://www.edcities.org/en/charter-of-educating-cities/
Insel, T. R., & Young, L. J. (2001). The Neurobiology of Attachment. Nature Reviews Neuroscience, 2(2), 129-136. https://doi.org/10.1038/35053579
Kalandides, A., & Hernandez-Garcia, J. (2013). Slum tourism, city branding and social urbanism: The case of Medellin, Colombia. Journal of Place Management and Development, 6(1), 43-51. https://doi.org/10.1108/17538331311306122
Kaplan, R., & Kaplan, S. (1989). The experience of nature: A psychological perspective. Cambridge University Press.
Klinenberg, E. (2018). Palaces for the people: How social infrastructure can help fight inequality, polarization, and the decline of civic life. Crown.
Lave, J., & Wenger, E. (1991). Situated learning: Legitimate peripheral participation. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511815355
Lederbogen, F., Kirsch, P., Haddad, L., Streit, F., Tost, H., Schuch, P., Wüst, S., Pruessner, J. C., Rietschel, M., Deuschle, M., & Meyer-Lindenberg, A. (2011). City living and urban upbringing affect neural social stress processing in humans. Nature, 474(7352), 498-501. https://doi.org/10.1038/nature10190
Lupien, S. J., McEwen, B. S., Gunnar, M. R., & Heim, C. (2009). Effects of stress throughout the lifespan on the brain, behaviour and cognition. Nature Reviews Neuroscience, 10(6), 434-445. https://doi.org/10.1038/nrn2639
McEwen, B. S. (1998). Protective and damaging effects of stress mediators. New England Journal of Medicine, 338(3), 171-179. https://doi.org/10.1056/NEJM199801153380307
Manning, R. B., Cipollina, R., Bogart, K. R., Lowe, S. R., Adler, J. M., Ostrove, J. M., Nario-Redmond, M. R., & Wang, K. (2025). Contending with disability-based minority stressors: Adapting the minority stress model to people with disabilities. Rehabilitation Psychology. Advance online publication. https://doi.org/10.1037/rep0000633
Marcuse, P. (2010). Rights in cities and the right to the city? In A. Sugranyes, & C. Mathivet (Eds.), Cities for all: Proposals and experiences towards the right to the city (pp. 87-98). Habitat International Coalition. https://www.citiesalliance.org/sites/default/files/Cities_For_All_ENG.pdf
Meerow, S., Newell, J. P., & Stults, M. (2016). Defining urban resilience: A review. Landscape and Urban Planning, 147, 38-49. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2015.11.011
Menegat, R. (2002). Participatory democracy and sustainable development: Integrated urban environmental management in Porto Alegre, Brazil. Environment and Urbanization, 14(2), 181-206. https://doi.org/10.1177/095624780201400215
Metasuk, A., & Silksuk, A. (2021). Transformative learning facilitation for synergistic community and city development. Journal of Community Development Research (Humanities and Social Sciences), 14(3), 140-156. https://doi.org/10.14456/jcdr-hs.2021.29
Mullainathan, S., & Shafir, E. (2013). Scarcity: Why having too little means so much. Macmillan.
Ochsner, K. N., & Lieberman, M. D. (2001). The emergence of social cognitive neuroscience. American Psychologist, 56(9), 717. https://doi.org/10.1037/0003-066X.56.9.717
Pettigrew, T. F., & Tropp, L. R. (2006). A meta-analytic test of intergroup contact theory. Journal of Personality and Social Psychology, 90(5), 751. https://doi.org/10.1037/0022-3514.90.5.751
Putnam, R. D. (2000). Bowling alone: The collapse and revival of American community. Simon and Schuster. https://doi.org/10.1145/358916.361990
Ranci, C. (2010). Social vulnerability in Europe. In C. Ranci (Eds.), Social vulnerability in Europe. Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1057/9780230245778_1
Rao, K., Gravel, J. W., Rose, D. H., & Tucker-Smith, T. N. (2023). Universal design for learning in its 3rd decade: A focus on equity, inclusion, and design. International Encyclopedia of Education, 6, 712-720. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-818630-5.14079-5
Rizzolatti, G., & Craighero, L. (2004). The mirror-neuron system. Annual Review of Neuroscience, 27(1), 169-192. https://doi.org/10.1146/annurev.neuro.27.070203.144230
Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2024). Self-determination theory. In Encyclopedia of quality of life and well-being research (pp. 6229-6235). Springer International. https://doi.org/10.1007/978-3-319-69909-7_2630-2
Sampson, R. J., Raudenbush, S. W., & Earls, F. (1997). Neighborhoods and violent crime: A multilevel study of collective efficacy. Science, 277(5328), 918-924. https://doi.org/10.1126/science.277.5328.918
Schultz, W. (2002). Getting formal with dopamine and reward. Neuron, 36(2), 241-263. https://doi.org/10.1016/s0896-6273(02)00967-4
Sennett, R. (2018). Building and dwelling: Ethics for the city. Farrar, Straus and Giroux.
Shakespeare, T. (2006). The social model of disability. In The disability studies reader (pp. 16-24). Routledge.
Shonkoff, J. P., Garner, A. S., Committee on Psychosocial Aspects of Child and Family Health, Committee on Early Childhood, Adoption, and Dependent Care, & Section on Developmental and Behavioral Pediatrics (2012). The lifelong effects of early childhood adversity and toxic stress. Pediatrics, 129(1), e232–e246. https://doi.org/10.1542/peds.2011-2663
Sia, A., Tan, P. Y., & Er, K. B. (2023). The contributions of urban horticulture to cities' liveability and resilience: Insights from Singapore. Plants, People, Planet, 5(6), 828-841. https://doi.org/10.1002/ppp3.10377
Singer, J. (1999). ‘Why can’t you be normal for once in your life?’ from a ‘problem with no name’ to the emergence of a new category of difference. In M. Corker, & S. French (Eds.), Disability discourse (pp. 59-67). Open University Press.
Southwick, S. M., & Charney, D. S. (2018). Resilience: The science of mastering life's greatest challenges. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781108349246
Stephens, G. J., Silbert, L. J., & Hasson, U. (2010). Speaker–listener neural coupling underlies successful communication. Proceedings of the National Academy of Sciences, 107(32), 14425-14430. https://doi.org/10.1073/pnas.1008662107
Sunstein, C. (2002). The law of group polarization. Journal of Political Philosophy, 10(2), 175-195. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.199668
UNESCO Institute for Lifelong Learning. (2014a). Conference report: International conference on learning cities; Lifelong learning for all: Inclusion, prosperity and sustainability in cities. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000226720
UNESCO Institute for Lifelong Learning. (2014b). Key features of learning cities. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000226756
