องค์ประกอบรูปด้านของเรือนแถวและตึกแถวบนถนนราชดำเนิน เขตเมืองเก่า อำเภอเมือง จังหวัดตรัง

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์องค์ประกอบรูปด้านของเรือนแถวและตึกแถวบนถนนราชดำเนิน เขตเมืองเก่า อำเภอเมือง จังหวัดตรัง จากการสำรวจภาคสนามอาคารจำนวน 178 หลัง โดยใช้การบันทึกข้อมูลเชิงกายภาพร่วมกับเครื่องสแกนสามมิติ เพื่อจำแนกลักษณะอาคารและประเมินระดับการปรากฏขององค์ประกอบสถาปัตยกรรม

การวิจัยดำเนินการในรูปแบบเชิงคุณภาพควบคู่กับการสำรวจภาคสนามอาคารพาณิชย์และอาคารพักอาศัยประเภทเรือนแถวและตึกแถวสูง 2–3 ชั้น ซึ่งมีทั้งอาคารโครงสร้างไม้ โครงสร้างผนังอิฐก่อรับน้ำหนักและอาคารโครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็ก โดยเก็บข้อมูลจากองค์ประกอบรูปด้านที่มองเห็นจากด้านหน้า ได้แก่ ช่องเปิด ประตู หน้าต่าง ช่องลม ระเบียง ซุ้มโค้ง ลวดลายปูนปั้น ส่วนยอดอาคาร (ส่วนยอดอาคาร (pediment) หรือ ส่วนยอดตกแต่งเหนือเชิงผนัง (parapet)) รูปแบบหลังคาและวัสดุปิดผิวผนัง และใช้เครื่องสแกนสามมิติแบบเคลื่อนที่ช่วยในการบันทึกภาพ และนำมาวิเคราะห์เชิงลึกเพื่อกำหนดเกณฑ์การวิเคราะห์องค์ประกอบรูปด้านอาคารและประเมินการปรากฏขององค์ประกอบในแต่ละประเภท

ผลการศึกษาองค์ประกอบทางสถาปัตยกรรมของอาคารแต่ละประเภทมีลักษณะแตกต่างกัน โดยเรือนแถวอิทธิพลจีนช่วงแรกมีรูปแบบเรียบง่าย ชั้นล่างใช้ประตูเหล็กยืดสำหรับการค้าขาย ส่วนชั้นบนเป็นหน้าต่างไม้และช่องลมเหนือช่องเปิด ขณะที่ตึกแถวแบบจีนผสมตะวันตกอิทธิพลนีโอคลาสสิกเริ่มปรากฏองค์ประกอบตกแต่ง เช่น ซุ้มโค้ง ปูนปั้น และระเบียง ส่วนตึกแถวแบบตะวันตกร่วมสมัยมีแนวโน้มลดทอนรายละเอียดตกแต่งและใช้ส่วนยอดอาคารแบบกำแพงกันตก ร่วมกับหลังคาแบนคอนกรีต ส่วนตึกแถวแบบตะวันตกทันสมัยมีรูปแบบเรียบง่าย ใช้วัสดุร่วมสมัยและช่องเปิดขนาดใหญ่ การศึกษานี้นำเสนอการวิเคราะห์องค์ประกอบ รูปด้านอาคาร เพื่อใช้เป็นกรอบในการอธิบายลักษณะภายนอกของสถาปัตยกรรมและพัฒนาการของเรือนแถวและตึกแถวในพื้นที่ศึกษา