THE STUDY OF THE ROLE AND TYPE OF KUMBHAKAN IN THE ROYAL KHON PERFORMANCE BATTLE OF KUMBHAKAN MOKASAK EPISODE

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) บทบาทกุมภกรรณที่ปรากฏในพระราชนิพนธ์เรื่องรามเกียรติ์  2) รูปแบบและองค์ประกอบของการแสดงโขนพระราชทานเรื่องรามเกียรติ์ ตอน โมกขศักดิ์ 3) วิเคราะห์กระบวนท่ารบของกุมภกรรณของการแสดงโขนพระราชทานเรื่องรามเกียรติ์  ตอนโมกขศักดิ์  ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญได้แก่ ศิลปินแห่งชาติ จำนวน 3 คนและ ผู้ทรงคุณวุฒิทั้งหมด 8 คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล  ได้แก่  แบบสัมภาษณ์ วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) ปรากฏบทบาท 3 ฐานะ ได้แก่  (1) บทบาทฐานะอุปราช  (2) บทบาทฐานะในฐานะพี่และน้อง  (3) บทบาทในฐานะนักรบ และมีบุคลิกที่เป็นอัตลักษณ์เฉพาะของตัวกุมภกรรณ  ได้แก่  การรักความสะอาด  มีอุปนิสัยรักเผ่าพงศ์  ยึดมั่นในคุณธรรม  รักความยุติธรรม เป็นต้น 2) รูปแบบและองค์ประกอบของการแสดงโขนพระราชทานเรื่องรามเกียรติ์ ตอน โมกขศักดิ์ พบว่าใช้รูปแบบการแสดงโขน  3 ประเภท ได้แก่ (1) โขนโรงใน  (2) โขนหน้าจอ  (3) โขนฉาก มีการใช้แสง  สี เสียง  สื่อผสมมัลติมีเดีย  และการชักรอก  ประกอบการแสดงเพื่อเพิ่มความน่าสนใจให้กับการแสดง องค์ประกอบที่ปรากฏในการแสดงประกอบด้วย บทที่ใช้ในการแสดง วงดนตรีและการขับร้อง ผู้แสดง เครื่องแต่งกาย  อุปกรณ์ประกอบการแสดง และ 3) พบว่ามีบการฟื้นกระบวนท่าขึ้นลอยพิเศษที่เรียกว่า “ลอยเหยียบบ่า” ระหว่างกุมภกรรณกับหนุมาน  และการสร้างสรรค์กระบวนท่ารบระหว่างกุมภกรรณกับพระลักษมณ์ขึ้นใหม่เพื่อให้สอดคล้องกับการใช้อาวุธในการแสดง