การคิดเชิงออกแบบเพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชนเกษตรอินทรีย์แบบมีส่วนร่วม

บทคัดย่อ

การคิดเชิงออกแบบเพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชนเกษตรอินทรีย์แบบมีส่วนร่วม เป็นการศึกษากลุ่มวิสาหกิจชุมชนในพื้นที่อำเภออู่ทองจังหวัดสุพรรณบุรี โดยมีวัตถุประสงค์ คือ 1) เพื่อศึกษากระบวนการคิดเชิงออกแบบ และพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชนเกษตรอินทรีย์แบบมีส่วนร่วม และ 2) เพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชนเกษตรอินทรีย์ให้มีคุณภาพ และสามารถสร้างมูลค่าให้กับชุมชน ใช้การวิจัยแบบผสมผสาน โดยการนำแนวคิดการออกแบบ (Design thinking) ทั้ง 5 ขั้นตอน 1. เข้าใจปัญหา (Empathize) 2. กำหนดปัญหาให้ชัดเจนหรือการสังเคราะห์ข้อมูล (Define) 3. การระดมความคิด (ideate)  4. การสร้างแบบจำลอง หรือการสร้างต้นแบบ (Prototype) และ 5. การทดสอบ (test) มากำหนดเป็นแนวทางในการพัฒนาผลิตภัณฑ์เกษตรอินทรีย์ให้มีคุณภาพ ผ่านกระบวนการจัดการแบบมีส่วนร่วมจาก 13 ครัวเรือน และออกแบบแผนธุรกิจจำลอง Business Model Canvas (BMC) ผลการวิจัยพบว่าการคิดเชิงออกแบบการพัฒนาวิสาหกิจชุมชนประกอบด้วย 2 แนวทาง คือ แนวทางแรกกระบวนการพัฒนาผลิตภัณฑ์ขนมจีนเส้นแห้ง และแนวทางการพัฒนาเครื่องดักแมลงด้วยพลังงานแสงอาทิตย์ ซึ่งจากการวิเคราะห์ข้อมูลการดำเนินกิจกรรมของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนโดยใช้แนวคิดการออกแบบเพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชนเกษตรอินทรีย์แบบมีส่วนร่วม มีข้อเสนอแนะในการดำเนินการ ดังนี้ 1. แนวทางการคิดเชิงออกแบบของกลุ่มวิสาหกิจที่ต้องดำเนินการเป็นสิ่งแรกคือ ให้ทุกคนเกิดการรับรู้และกำหนดทิศทางไปในแนวเดียวกันโดยเริ่มตั้งแต่การส่งเสริมองค์ความรู้ การค้นหานวัตกรรม การคัดสรรความคิด การพัฒนา และการทดสอบ เพื่อตอบโจทย์การดำเนินธุรกิจได้ตรงกับกลุ่มเป้าหมายโดยใช้ขั้นตอนของ Empathy และ Define เป็นตัวขับเคลื่อน 2. แนวการคิดเชิงออกแบบเพื่อนำไปสู่การต่อยอดและการพัฒนาผลิตภัณฑ์ไปสู่ตลาดเป้าหมาย โดยการพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่บนพื้นฐานศักยภาพของกลุ่มผนวกกับนวัตกรรมที่จัดทำขึ้น เช่น การนำข้าวมาแปรรูปเป็นเส้นขนมจีนอบแห้ง การทำโจ๊กข้าว และการแปรรูปผลผลิตทางการเกษตรอื่น ๆ ที่มีอยู่ให้เกิดมูลค่า สามารถเข้าถึงกลุ่มลูกค้าได้อย่างทั่วถึงโดยใช้ขั้นตอนของ Ideate, Prototype และ Test เป็นตัวขับเคลื่อน