การใช้เทคโนโลยีภูมิสารสนเทศเพื่อการประเมินความเสี่ยงจากปัจจัยคุกคามในพื้นที่ป่าอนุรักษ์ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาสอยดาว จังหวัดจันทบุรี

บทคัดย่อ

การศึกษานี้เป็นการประเมินความเสี่ยงจากปัจจัยคุกคามในพื้นที่ป่าอนุรักษ์ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า เขาสอยดาว จังหวัดจันทบุรี โดยประยุกต์ใช้เทคโนโลยีภูมิสารสนเทศร่วมกับฐานข้อมูลจากระบบ SMART Patrol เพื่อวิเคราะห์ระดับความเสี่ยงเชิงพื้นที่ต่อทรัพยากรป่าไม้และสัตว์ป่า การวิเคราะห์ใช้ข้อมูลจาก 11 ปัจจัย ได้แก่ การกระจายของภัยคุกคาม ทรัพยากรป่าไม้ และสัตว์ป่า ระยะห่างจากเส้นทาง การลาดตระเวน เส้นทางคมนาคม แหล่งน้ำ ชุมชน และหน่วยพิทักษ์ป่า ความถี่ในการลาดตระเวน รวมถึงปัจจัยภูมิประเทศ ได้แก่ ความลาดชัน และความสูงจากระดับทะเลปานกลาง โดยใช้เทคนิค Kernel Density, Euclidean Distance และ Weighted Overlay ในการผสานและประเมินข้อมูลเชิงพื้นที่อย่างเป็นระบบ และครอบคลุม
ผลการศึกษาพบว่าปัจจัยคุกคามมีความสัมพันธ์กับลักษณะภูมิประเทศและศักยภาพการเข้าถึงพื้นที่ใกล้ชุมชน เส้นทางคมนาคม และพื้นที่ราบมีระดับความเสี่ยงสูงที่สุด ขณะที่พื้นที่สูงชันมากนั้นมีความเสี่ยง ต่ำกว่า โดยพบว่าพื้นที่ที่มีการลาดตระเวนน้อยมีความเสี่ยงสูงกว่าชัดเจน การวิเคราะห์พื้นที่เสี่ยงแสดงผลว่าพื้นที่ส่วนใหญ่ของเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาสอยดาว จังหวัดจันทบุรี อยู่ในระดับเสี่ยงปานกลางถึงเสี่ยงสูงมาก รวมมากกว่าร้อยละ 90 ของพื้นที่ทั้งหมด โดยเฉพาะบริเวณรอบชุมชนและพื้นที่ที่เข้าถึงได้สะดวก ซึ่งการบูรณาการข้อมูลจากระบบการลาดตระเวนเชิงคุณภาพกับเทคโนโลยีภูมิสารสนเทศนั้น สามารถจำแนกพื้นที่เสี่ยงได้อย่างมีประสิทธิภาพ สนับสนุนการวางแผนลาดตระเวน การกำหนดพื้นที่เป้าหมายเร่งด่วน และการบริหารจัดการเชิงรุกเพื่อลดภัยคุกคาม และสามารถประยุกต์ใช้ในพื้นที่ป่าอนุรักษ์อื่น เพื่อเสริมสร้างการจัดการทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืน