ศึกษาวิธีการสอนกรรมฐานของสมเด็จพระมหามุนีวงศ์ (พิจิตร ิตวณฺโณ)วัดโสมนัสราชวรวิหาร กรุงเทพมหานคร

Main Article Content

พระปลัดชำนาญ โสภโณ
สรวิชญ์ วงษ์สอาด

บทคัดย่อ

บทความนี้เป็นส่วนหนึ่งของสารนิพนธ์เรื่อง “ศึกษาวิธีการสอนกรรมฐานของสมเด็จพระมหามุนีวงศ์ (พิจิตร ิตวณฺโณ) วัดโสมนัสราชวรวิหาร กรุงเทพมหานคร” มีวัตถุประสงค์คือ เพื่อศึกษาวิธีการสอนกรรมฐาน และศึกษาวิธีการสอนกรรมฐานของสมเด็จพระมหามุนีวงศ์ โดยมีวิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ ผลการศึกษาพบว่า สมเด็จพระมหามุนีวงศ์ (พิจิตร ิตวณฺโณ) มีสอนกรรมฐานในมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัยเป็นเวลามากกว่า ๒๖ ปี ได้นิพนธ์หนังสือพระพุทธศาสนาจำนวนมาก โดยเฉพาะด้านการปฏิบัติวิปัสสนาภาวนาจนได้รับการยกย่องจากมหาเถรสมาคม และได้เปิดโครงการอบรมกรรมฐานในที่ต่าง ๆ เทคนิคและวิธีการสอนปฏิบัติกรรมฐาน เกิดจากการศึกษาอย่างแตกฉานด้านปริยัติ การปฏิบัติด้วยตนเอง และการประยุกต์ใช้ให้ทันกับสภาพสังคม เน้นความเข้าใจง่าย เกิดประโยชน์แก่ผู้ปฏิบัติสามารถนำใช้ในการดำเนินชีวิตประจำวัน เน้นการนำธรรมะแก้ปัญหาพื้นฐานของชีวิตด้วยศีล สมาธิ และปัญญา โดยกำหนดรู้อานาปานสติภาวนา เพื่อทำให้จิตเข้าสู่ลำดับของมหาสติปัฏฐานอย่างเป็นธรรมชาติ มี ๔ ขั้นตอน คือ (๑) เมื่อหายใจเข้า-ออกยาว ก็รู้ว่ากำลังหายใจเข้า-ออกยาว (๒) เมื่อหายใจเข้า-ออกสั้นก็รู้ว่ากำลังหายใจเข้า-ออกสั้น (๓) รู้กองลมทั้งปวงหายใจเข้า-ออก และ (๔) ทำจิตให้สงบระงับ หายใจ-ออก โดยผู้ปฏิบัติต้องกำหนดรู้ลมทั้งหมดให้ได้ คือ ต้นลมอยู่ที่จมูก กลางลมอยู่ที่ทรวงอกและปลายลมอยู่ที่ท้อง เมื่อมีความชำนาญแล้วก็ให้เจริญระดับสูงขึ้นจนบรรลุสมบูรณ์ทั้ง ๑๖

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

การอ้างอิงบทความ
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

ธนิต อยู่โพธิ์. วิปสสนานิยม, พิมพ์ครั้งที่ ๖. กรุงเทพมหานคร: ห้างหุ้นส่วนจำกัดศิวพร. ๒๕๒๖.
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต), พุทธธรรม, กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราช วิทยาลัย, ๒๕๔๒.
พระพุทธโฆสเถระ. คัมภีร์วิสุทธิมรรค. แปลและเรียบเรียงโดย สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสภมหาเถร). พิมพ์ครั้งที่ ๑๐. กรุงเทพมหานคร: บริษัท ธนาเพรส จำกัด. ๒๕๕๔.
พระเทพวิสุทธิกวี (พิจิตร ิตวณฺโณ), คู่มือภาวนา, กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชวนพิมพ์, ๒๕๕๓.
พระสาสนโสภณ (พิจิตร ตวณฺโณ), ธรรมเภรี เล่ม๕ การบำเพ็ญภาวนาเบื้องต้น, พิมพ์ครั้ง ๔, กรุงเทพมหานคร: บริษัทชวนพิมพ์ ๕๐ จำกัด, ๒๕๕๖.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. ๒๕๓๙.
ราชบัณฑิตยสถาน. พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน ๒๕๕๔.กรุงเทพมหานคร: นานมีบุ๊คส์พับลิเคชั่นส์. ๒๕๔๖.