ศึกษาการปฏิบัติเพื่อความสิ้นกรรมตามหลักพระพุทธศาสนาเถรวาท

Main Article Content

สมคิด กลิ่นกันหา
พระครูปลัดสัมพิพัฒนธรรมาจารย์ , ผศ. ดร.
รศ. ดร.อำพล บุดดาสาร

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 2 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษากรรมในคัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาท 2) เพื่อศึกษาการปฏิบัติเพื่อความสิ้นกรรมตามหลักพระพุทธศาสนาเถรวาท ในการศึกษาวิจัยครั้งนี้ เป็นการศึกษาวิจัยเชิงเอกสาร โดยศึกษาข้อมูลจากคัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาท เอกสารต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง โดยการนำข้อมูลมาเรียบเรียง วิเคราะห์ สรุป และบรรยายเชิงพรรณนา ผลจากการวิจัยพบว่า กรรม แบ่งเป็น 3 ประเภท 12 ชนิด ได้แก่ 1) จำแนกการให้ผล คือ ชนกกรรม กรรมนำไปเกิด, อุปัตถัมภกกรรม กรรมช่วยสนับสนุน, อุปปีฬกกรรม กรรมที่ให้ผล และอุปฆาตกกรรม กรรมตัดรอน 2) จำแนกลำดับให้ผล คือ ครุกกรรม กรรมที่ให้ผลก่อน, พหุลกรรม กรรมที่เคยชิน, อาสันนกรรม กรรมจวนเจียน และ กตัตตากรรม กรรมสักว่าทำ 3) จำแนกเวลาให้ผล คือ ทิฏฐธรรมเวทนียกรรม กรรมที่ให้ผลในปัจจุบัน, อุปปัชชเวทนียกรรม กรรมให้ผลในภพหน้า, อปราปริยเวทนียกรรม กรรมให้ผลในภพต่อ ๆ ไป และ อโหสิกรรม กรรมที่เลิกให้ผล การปฏิบัติเพื่อความสิ้นกรรมตามหลักพระพุทธศาสนาเถรวาท คือ การปฏิบัติวิปัสสนาตามหลักอริยมรรคมีองค์ 8 เพื่อความสิ้นกรรม สงเคราะห์เข้าในหลักไตรสิกขา ดังนี้ 1) อธิสีลสิกขา การฝึกในด้านศีล ได้แก่ สัมมาวาจา คือ ไม่พูดโกหก ไม่พูดส่อเสียด ไม่พูดหยาบคาย สัมมากัมมันตะ คือ ไม่ฆ่าสัตว์ ไม่ลักทรัพย์ และ สัมมาอาชีวะ คือ ไม่ประกอบอาชีพที่ผิดศีลธรรม 2) อธิจิตตสิกขา การฝึกจิตให้มั่นคง ได้แก่ สัมมาวายามะ คือ เพียรละอกุศล เพียรทำกุศลให้เจริญ สัมมาสติ คือ มีสติพิจารณากาย เวทนา จิต ธรรม และ สัมมาสมาธิ การเจริญฌานให้จิตสงบ และ 3) อธิปัญญาสิกขา การฝึกปัญญา เพื่อรู้เห็นตามความเป็นจริง ได้แก่ สัมมาทิฏฐิ คือ การกำหนดรู้ในอริยสัจจ์ 4 และ สัมมาสังกัปปะ คือ ดำริเพื่อออกจากกาม ไม่พยาบาท ไม่เบียดเบียน

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
กลิ่นกันหา ส., พระครูปลัดสัมพิพัฒนธรรมาจารย์, & บุดดาสาร อ. . (2025). ศึกษาการปฏิบัติเพื่อความสิ้นกรรมตามหลักพระพุทธศาสนาเถรวาท. วารสาร มจร บาฬีศึกษาพุทธโฆสปริทรรศน์ , 11(3), 1293–1306. สืบค้น จาก https://so05.tci-thaijo.org/index.php/Palisueksabuddhaghosa/article/view/282636
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. พระไตรปิฎกภาษาบาลี ฉบับมหาจุฬาเตปิฏกํ 2500. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. 2535.

________. พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. 2539.

________. อรรถกถาภาษาไทย.ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. 2553.

________. ปกรณวิเสสภาษาบาลี ฉบับมหาจุฬาปกรณวิเสโส. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์วิญญาณ. 2539.

ญาณวดี พงศากลวัชร. “วิเคราะห์ความสัมพันธ์ของสังสารวัฏในพระพุทธศาสนาเถรวาท. วารสารพุทธศาสตร์ศึกษา. ปีที่ 14 ฉบับที่ 1 (มกราคม-มิถุนายน 2566): 147.

เทวินทร์ เหล็งศักดิ์ดา. “ศึกษาวิเคราะห์กรรมในคัมภีร์พระพุทธศาสนา”. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพระไตรปิฎกศึกษา. บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. 2561.

พระพรหมวชิรปัญญาจารย์ (ทองดี สุรเตโช, ป.ธ. 9, ราชบัณฑิต). พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด คำวัด. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพมหานคร: ธรรมสภาและสถาบันบันลือธรรม. 2553.

พระมหาชินวัฒน์ จกฺกวโร. พระอภิธรรม เจตสิกปรมัตถ์. กรุงเทพมหานคร: บริษัท เอบุ๊ค ดิสทริบิวชั่น จำกัด. 2556.

พระมหาสุพร รกฺขิตธมฺโม (ปวงกลาง). “ศึกษาวิเคราะห์ความเชื่อกฎแห่งกรรมตามหลักพระพุทธศาสนา”. สารนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา. บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. 2557.

วัชระ งามจิตรเจริญ. พุทธศาสนาเถรวาท. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. 2561.

สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ. ปยุตฺโต). พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์. พิมพ์ครั้งที่ 31. กรุงเทพมหานคร: บริษัท สหธรรมิก จํากัด. 2561.