รูปแบบกระบวนการเกิดและดับของทุกข์ตามหลักปฏิจจสมุปบาท ในการเจริญวิปัสสนาภาวนา

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาการเจริญวิปัสสนาภาวนาตามหลักปฏิจจสมุปบาท 2) เพื่อวิเคราะห์กระบวนการเกิดและดับของทุกข์ตามหลักปฏิจจสมุปบาทในการเจริญวิปัสสนาภาวนา และ 3) เพื่อนำเสนอรูปแบบกระบวนการเกิดและดับของทุกข์ตามหลักปฏิจจสมุปบาทในการเจริญวิปัสสนาภาวนา ในการวิจัยครั้งนี้ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ แบบวิจัยเอกสาร ซึ่งผ่านการศึกษาวิเคราะห์ข้อมูลจากคัมภีร์พระไตรปิฎก ปกรณวิเสส อรรถกถา และเอกสารที่เกี่ยวข้อง

ผลการวิจัยพบว่า กระบวนการเกิดและดับของทุกข์ถูกวิเคราะห์และสรุปในรูปแบบ CMDNI Model ซึ่งประกอบด้วย Conditioned Arising (C) การเกิดขึ้นจากเหตุปัจจัย, Mindfulness (M) การเจริญสติในสติปัฏฐาน 4, Diagnosis (D) การวิเคราะห์สามัญลักษณะ, Noble Truths (N) การประยุกต์ใช้อริยสัจ 4, และ Insight Knowledge (I) การใช้ปัญญาแทงตลอด ผลการประยุกต์ใช้โมเดลนี้แสดงให้เห็นว่าผู้ปฏิบัติสามารถเข้าใจธรรมชาติของทุกข์และแนวทางดับทุกข์ได้อย่างเป็นระบบและครอบคลุม การวิจัยนี้จึงมีคุณค่าเชิงทฤษฎีและปฏิบัติ ทั้งในด้านการส่งเสริมการปฏิบัติวิปัสสนาภาวนาและการพัฒนากระบวนการเรียนรู้ทางพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับพระวิปัสสนาจารย์ นักปฏิบัติธรรม และนักวิชาการ