พุทธปรัชญากับการศึกษาในศตวรรษที่ 21 พุทธปรัชญากับการศึกษาในศตวรรษที่ 21
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ “พุทธปรัชญากับการศึกษาในศตวรรษที่ 21” พบว่า พุทธปรัชญาการศึกษาเป็นศาสตร์ที่บูรณาการหลักธรรมทางพระพุทธศาสนากับแนวคิดการเรียนรู้ โดยมุ่งพัฒนาผู้เรียนให้สมบูรณ์ทั้งกาย วาจา ใจ และปัญญา บนฐานไตรสิกขา การศึกษาเชิงพุทธจึงมิได้มุ่งเพียงการถ่ายทอดความรู้ แต่เน้นการปลูกฝังคุณธรรม ความรับผิดชอบ และทักษะแห่งการแก้ปัญหาความทุกข์อย่างเป็นระบบ อาศัยหลักอริยสัจ 4 และมัชฌิมาปฏิปทาเป็นกรอบคิดสำคัญ ซึ่งส่งเสริมการใช้เหตุผลและการปฏิบัติจริง ไม่ยึดติดศรัทธาเพียงด้านเดียว เพราะพุทธปรัชญาการศึกษามีลักษณะโดดเด่นคือการผสานทั้งการคิดและการลงมือปฏิบัติ แตกต่างจากปรัชญาตะวันตกที่มักเน้นการอธิบายเชิงทฤษฎี การเรียนรู้ตามแนวพุทธจึงหมายถึงการเข้าถึงความจริงของธรรมชาติ พร้อมการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมและจิตใจให้สอดคล้องกับหลักธรรม ทำให้ผู้เรียนพัฒนาด้านความรู้และคุณธรรมอย่างสมดุล ในบริบทศตวรรษที่ 21 ซึ่งเผชิญความท้าทายจากโลกาภิวัตน์และเทคโนโลยีสมัยใหม่ ผู้เรียนจำเป็นต้องมีทักษะคิดวิเคราะห์ แก้ปัญหา สร้างสรรค์ และเรียนรู้ตลอดชีวิต พุทธปรัชญาการศึกษาจึงตอบโจทย์ยุคปัจจุบัน เพราะมุ่งหล่อหลอมผู้เรียนให้ “เก่ง ดี และมีความสุข” ขณะเดียวกันด้านการบริหารการศึกษาได้ประยุกต์หลักอิทธิบาท 4 และสัปปุริสธรรม 7 เข้ากับกระบวนการจัดการสมัยใหม่ เช่น PDCA หรือ POSDCoRB ทำให้เกิดทั้งประสิทธิภาพเชิงระบบและการพัฒนาคุณธรรมของบุคลากรไปพร้อมกัน เพราะพุทธปรัชญาการศึกษาเป็น “ปรัชญาเพื่อชีวิต” ที่มีเป้าหมายพัฒนามนุษย์อย่างรอบด้าน และตอบสนองต่อความต้องการของสังคมร่วมสมัยได้อย่างแท้จริง
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสาร มจร บาฬีศึกษาพุทธโฆสปริทรรศน์ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสาร ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร มจร บาฬีศึกษาพุทธโฆสปริทรรศน์ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสาร มจร บาฬีศึกษาพุทธโฆสปริทรรศน์หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักอักษรจากวารสาร มจร บาฬีศึกษาพุทธโฆสปริทรรศน์ก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
กรมวิชาการ. ศัพท์บัญญัติการศึกษา. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงศึกษาธิการ. (2529).
จิตรกร ตั้งเกษมสุข. การศึกษาพุทธปรัชญาและการพัฒนาชีวิต. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย. (2525).
นพพงษ์ บุญจิตราดุล. การบริหารการศึกษา. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. (2527).
บุญถึง แน่นหนา. วิทยาลัยวิชาการศึกษา. ในสารานุกรมศึกษาศาสตร์ (ฉบับที่ 2). กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. (2535).
ประเสริฐ ผลิตผลการพิมพ์. การศึกษาไทยในทางตัน. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งหนึ่ง. (2555).
ปรีชา เปี่ยมพงศ์สานต์. ปรัชญาเบื้องต้น. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. (2546).
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). พุทธธรรม (พิมพ์ครั้งที่ 38). กรุงเทพมหานคร: มหามกุฏราชวิทยาลัย. (2550).
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ประยุตโต). การศึกษาแนวพุทธศาสตร์. นครปฐม: มูลนิธิพุทธธรรมะ. (2546).
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). พุทธปรัชญาและการพัฒนาปัญญา. กรุงเทพมหานคร: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2546).
พระราชวรมุนี (ประยุทธ์ ปยุตฺโต). การศึกษาตามแนวพุทธปรัชญา. กรุงเทพมหานคร: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2528).
ไพพรรณ เกียรติโชติชัย. การศึกษาและการเปลี่ยนแปลงในสังคมโลก. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. (2545).
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. พระไตรปิฎกภาษาบาลี ฉบับมหาจุฬาเตปิฏกํ 2500. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2535).
________. พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539).
สาโรช บัวศรี. การศึกษาตามหลักพระพุทธศาสนา. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2526).
