การประเมินผลตอบแทนทางสังคมจากการลงทุนในโครงการวิจัยบางแก้วโมเดล: ประมงพื้นบ้านแก้จน

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อนำเสนอข้อมูลโครงการวิจัยบางแก้วโมเดล: ประมงพื้นบ้านแก้จน และ 2) เพื่อประเมินผลตอบแทนทางสังคมจากการลงทุนในโครงการวิจัยบางแก้วโมเดล: ประมงพื้นบ้านแก้จน เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสังเกต การสัมภาษณ์ การสนทนากลุ่ม และการทำเวทีประชุมจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ รวมถึงการศึกษาเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ตลอดจนการศึกษากรอบแนวคิดและเครื่องมือที่ใช้ในการประเมินผลตอบแทนทางสังคม แล้วดำเนินการวิเคราะห์ตัวชี้วัดความคุ้มค่าจากการลงทุนในโครงการ พร้อมทั้งนำเสนอข้อมูลในรูปตารางและการอธิบายเชิงพรรณนา

ผลการวิจัยพบว่า โครงการวิจัยบางแก้วโมเดล: ประมงพื้นบ้านแก้จน เป็นโครงการที่ได้รับงบประมาณสนับสนุนจากหน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ (บพท.) สำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ (สอวช.) ประจำปีงบประมาณ 2566 จำนวน 1,100,000 บาท ระยะเวลาดำเนินการ 1 ปี มีวัตถุประสงค์การวิจัย 1) เพื่อพัฒนาโมเดลแก้จนระดับพื้นที่ที่เหมาะสมกับศักยภาพของคนจนกลุ่มเป้าหมายและสอดคล้องกับบริบทของพื้นที่ และ 2) เพื่อยกระดับรายได้และฐานะทางสังคมของคนจนและครัวเรือนยากจน โดยการผนวกกลุ่มเป้าหมายเข้าสู่ห่วงโซ่การผลิต ผลการประเมินผลตอบแทนทางสังคมจากการลงทุนเมื่อเสร็จสิ้นการดำเนินโครงการ พบว่า มูลค่าผลประโยชน์ปัจจุบันสุทธิของโครงการ มีค่าเท่ากับ 645,022.35 บาท ผลตอบแทนทางสังคมจากการลงทุน มีค่าเท่ากับ 1.59 เท่า ซึ่งหมายความว่า ทุกการลงทุน 1 บาท ในโครงการจะเกิดผลตอบแทนทางเศรษฐกิจคืนกลับแก่สังคม 1.59 บาท ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าการลงทุนของโครงการมีความคุ้มค่ากับการลงทุน โดยผลที่เกิดจากการดำเนินโครงการนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงของชุมชนในทิศทางที่ดีขึ้นใน 4 ด้าน ได้แก่ ด้านมนุษย์ ด้านกายภาพ ด้านเศรษฐกิจ และด้านสังคม สำหรับปัจจัยแห่งความสำเร็จจากการดำเนินโครงการมีด้วยกัน 3 ปัจจัย ได้แก่ การมีส่วนร่วม ภาคีเครือข่าย และกลไกความร่วมมือ