นิเวศวิทยาการเมืองว่าด้วยการจัดการผลกระทบจากการประกอบกิจการเหมืองแร่ยิปซัมบนฐานพลังอำนาจชุมชน ในเขตอำเภอบ้านนาสาร จังหวัดสุราษฎร์ธานี

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาผลกระทบจากการประกอบกิจการเหมืองแร่ยิปซัมที่มีต่อชุมชน 2) วิเคราะห์แนวทางในการจัดการผลกระทบจากการประกอบกิจการเหมืองแร่ยิปซัมบนฐานพลังอำนาจชุมชน และ 3) ให้ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายในการจัดการผลกระทบจากการประกอบกิจการเหมืองแร่ยิปซัมบนฐานพลังอำนาจของชุมชนภายใต้กรณีศึกษาในเขตอำเภอบ้านนาสาร จังหวัดสุราษฎร์ธานี ใช้วิธีวิทยาการวิจัยแบบผสานวิธี โดยการวิจัยเชิงปริมาณ เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบแบบสอบถาม จากกลุ่มตัวอย่างซึ่งเป็นประชาชนที่ได้รับผลกระทบจากการประกอบกิจการเหมืองแร่ยิปซัม จำนวน 400 คน การวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญที่เกี่ยวข้องกับการจัดการผลกระทบจากการประกอบกิจการเหมืองแร่ยิปซัม จำนวน 16 คน วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณโดยใช้สถิติบรรยาย ได้แก่ ค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพโดยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า 1) ผลกระทบจากการประกอบกิจการเหมืองแร่ยิปซัม ในภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง โดยด้านสิ่งแวดล้อมเป็นด้านที่ชุมชนได้รับผลกระทบมากที่สุด ซึ่งมีผลกระทบอยู่ในระดับมาก และด้านสังคม เป็นด้านที่ชุมชนได้รับผลกระทบน้อยที่สุด โดยมีผลกระทบอยู่ในระดับปานกลาง 2) แนวทางการจัดการผลกระทบ สามารถจำแนกได้เป็น 4 ข้อ คือ แนวทางในการจัดการเพื่อป้องกันหรือรองรับผลกระทบ แนวทางในการแก้ปัญหาหรืออุปสรรคที่เกิดขึ้นในการจัดการผลกระทบ แนวทางในการพัฒนาการจัดการเพื่อป้องกันผลกระทบ และแนวทางในการสร้างการมีส่วนร่วมของคนในชุมชนเพื่อการจัดการผลกระทบ 3) ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายในการจัดการผลกระทบ จำนวน 7 ประเด็น และสามารถสังเคราะห์ได้เป็นรูปแบบ CAPABLE ซึ่งมุ่งหมายถึงการมีศักยภาพจากความร่วมมือระหว่างผู้ประกอบการเหมืองแร่ หน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และการเสริมสร้างพลังอำนาจของชุมชนในการจัดการผลกระทบ ได้แก่1) การเสริมสร้างพลังอำนาจของชุมชน 2) ความเป็นพันธมิตรระหว่างเหมืองแร่และชุมชน 3) การส่งเสริมวิสาหกิจชุมชนในพื้นที่ 4) การบรรลุผลประโยชน์ร่วมกัน 5) การระดมความคิดและวางแผนร่วมกัน 6) การจัดตั้งศูนย์กลางการเรียนรู้และรับข้อร้องเรียนชุมชน และ            7) การจ้างงานคนในชุมชน