การยกระดับศักยภาพชุมชนท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมเพื่อการท่องเที่ยว อย่างยั่งยืน ตำบลแจ้ซ้อน อำเภอเมืองปาน จังหวัดลำปาง

บทคัดย่อ

บทความนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อพัฒนาศักยภาพชุมชนท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน ตำบลแจ้ซ้อน อำเภอเมืองปาน จังหวัดลำปาง และ 2) เพื่อเสนอแนวทางการยกระดับศักยภาพการท่องเที่ยวชุมชนเชิงวัฒนธรรมอย่างยั่งยืน ตำบลแจ้ซ้อน อำเภอเมืองปาน จังหวัดลำปาง การวิจัยครั้งนี้การวิจัยแบบผสานวิธี (Mixed methods) ประกอบด้วยงานวิจัยเชิงปริมาณ เครื่องมือประกอบด้วย แบบประเมิน โดยเก็บกับกลุ่ม ผู้ที่เกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยวในจังหวัดลำปาง จำนวน 5 คน โดยวิเคราะห์ข้อมูลสถิติพื้นฐาน และงานวิจัยเชิงคุณภาพ เครื่องมือ ประกอบด้วย แบบสัมภาษณ์ และการสนทนากลุ่ม โดยเก็บข้อมูลจาก ตัวแทนกลุ่มวิสาหกิจในพื้นที่ และหน่วยงานทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง จำนวน 15 คน และจำแนกตามกลุ่มข้อมูล (Content Analysis) โดยมุ่งเน้นหาข้อสรุปและตีความอย่างเป็นระบบเพื่อให้ได้ข้อสรุปในการนำเสนอให้เป็นชุมชนท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน

ผลการวิจัยพบว่า ชุมชนตำบลแจ้ซ้อนฯ มีแหล่งทรัพยากรทางธรรมชาติและสภาพแวดล้อมที่อุดมสมบูรณ์ มีสภาพภูมิอากาศที่ดี เหมาะสมกับการมาท่องเที่ยวเป็นอย่างยิ่ง ตลอดจนวัฒนธรรมการต้อนรับที่เป็นมิตร และอบอุ่นจากผู้คนในชุมชนฯ มีแหล่งเรียนรู้ชุมชนต่าง ๆ ที่ทำให้ผู้คนในชุมชนฯ สามารถพึ่งพาตัวเองได้ โดยพัฒนาศักยภาพการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม ด้านการจัดการมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมและทรัพยากรในท้องถิ่น ด้านการบริหารจัดการที่ยั่งยืน ด้านการมีส่วนร่วม ด้านการจัดกิจกรรมและกระบวนการเรียนรู้ และด้านการอนุรักษ์ ฟื้นฟู เผยแพร่ และการสร้างคุณค่า มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม นำไปสู่การสร้างมูลค่าและโอกาสทางเศรษฐกิจ รวมถึงกระบวนการทางสังคมและการเรียนรู้ทางวัฒนธรรมร่วมกัน

แนวทางการยกระดับศักยภาพการท่องเที่ยวชุมชนเชิงวัฒนธรรมอย่างยั่งยืนของตำบลแจ้ซ้อนใน 5 ด้าน ได้แก่ 1) ด้านการจัดการมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม ภาครัฐกำหนดทิศทางร่วมกันอย่างชัดเจนในการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยว เพื่อสร้างมาตรฐาน ปรับปรุงการบริการให้สามารถดึงดูดนักท่องเที่ยว 2) ด้านการบริหารจัดการที่ยั่งยืน ส่งเสริมให้ชุมชนบริหารจัดการ การจำหน่ายผลิตภัณฑ์ ผลผลิตทางการเกษตร จัดการระบบการรักษาสิ่งแวดล้อม ให้มีสภาพความเป็นธรรมชาติ 3) ด้านการมีส่วนร่วม ส่งเสริมให้ชุมชนมีส่วนร่วมตั้งแต่การค้นหาปัญหา การดำเนินกิจกรรม และการแบ่งปันผลประโยชน์ 4) ด้านการจัดกิจกรรมและกระบวนการเรียนรู้ โดยสร้างความรู้ความเข้าใจในความสำคัญของบทบาทของทรัพยากรธรรมชาติ ระบบนิเวศ สิ่งแวดล้อมให้แก่คนในชุมชน และ 5) ด้านการอนุรักษ์ ฟื้นฟู เผยแพร่ และการสร้างคุณค่า เปิดโอกาสให้คนในชุมชนและนักท่องเที่ยวได้เรียนรู้วัฒนธรรมประวัติศาสตร์ และวิถีชีวิตขอชุมชนร่วมกัน เพื่อให้เกิดการสร้างจิตสำนึกและการมีส่วนร่วม นำไปสู่การสร้างกระบวนการทางสังคมและการเรียนรู้ทางวัฒนธรรมร่วมกัน