รูปแบบการพัฒนาศักยภาพทุนชุมชนเพื่อการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์บนฐานการมีส่วนร่วมของประชาชน กรณีศึกษาอำเภอแม่ลาน้อย จังหวัดแม่ฮ่องสอน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) วิเคราะห์องค์ประกอบและศักยภาพของทุนชุมชนในพื้นที่อำเภอแม่ลาน้อย จังหวัดแม่ฮ่องสอน และ 2) พัฒนารูปแบบการพัฒนาศักยภาพทุนชุมชนเพื่อการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์บนฐานการมีส่วนร่วมของประชาชน การวิจัยเป็นแบบผสมผสาน โดยใช้การวิจัยเชิงปริมาณร่วมกับการวิจัยเชิงคุณภาพ ประชากร ได้แก่ ประชาชน กลุ่มวิสาหกิจชุมชน และเครือข่ายที่เกี่ยวข้องในพื้นที่อำเภอแม่ลาน้อย กลุ่มตัวอย่างเชิงปริมาณ จำนวน 395 คน ได้จากการสุ่มแบบบังเอิญ และผู้ให้ข้อมูลสำคัญเชิงคุณภาพ จำนวน 20 คน ได้จากการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือวิจัย ได้แก่ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์เชิงลึก และสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพใช้การวิเคราะห์เนื้อหาและการสังเคราะห์เชิงประเด็น
ผลการวิจัยพบว่า 1) ศักยภาพทุนชุมชนในภาพรวมอยู่ในระดับมาก โดยทุนวัฒนธรรมมีค่าเฉลี่ยสูงสุด รองลงมาคือทุนธรรมชาติ ทุนสังคม ทุนมนุษย์ ทุนกายภาพ และทุนการเงิน ตามลำดับ สะท้อนให้เห็นว่าพื้นที่มีฐานอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมและทรัพยากรธรรมชาติที่สามารถพัฒนาเป็นฐานของการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ได้อย่างเหมาะสม และ 2) รูปแบบการพัฒนาศักยภาพทุนชุมชน ประกอบด้วย 5 องค์ประกอบ ได้แก่ เครือข่ายความร่วมมือ การพัฒนาบนฐานอัตลักษณ์และทุนวัฒนธรรม การมีส่วนร่วมของประชาชนแบบบูรณาการ การพัฒนาทุนมนุษย์และนวัตกรรม และการบริหารจัดการเชิงพื้นที่อย่างยั่งยืน องค์ความรู้จากการวิจัยชี้ว่า การท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์อย่างยั่งยืนต้องบูรณาการทุนชุมชนทั้ง 6 มิติ โดยมีการมีส่วนร่วมของประชาชนเป็นกลไกหลัก เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจ รักษาอัตลักษณ์ท้องถิ่น และส่งเสริมเศรษฐกิจฐานรากตามแนวทาง BCG
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ลิขสิทธิ์
เอกสารอ้างอิง
เกษศินี รัตนพันธ์, และ ปิยะพงษ์ อิงไธสง. (2566). การสร้างคุณค่าร่วมด้วย BCG economy model ของรัฐบาลไทย. วารสารนวัตกรรมสื่อและการสื่อสาร, 2(1), 60-74.
ณัฏฐวุฒิ ทรัพย์อุปถัมภ์, ชลกานดาร์ นาคทิม, จิตติ มงคลชัยอรัญญา, และ ชลณัฏฐ์ ทรัพย์อุปถัมภ์. (2568). การพัฒนานวัตกรรมผลิตภัณฑ์จากทรัพยากรป่าชายเลนเพื่อส่งเสริมเศรษฐกิจชุมชน: กรณีศึกษาชุมชนคลองหัวจาก ตำบลบางปะกง อำเภอบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา. มจร การพัฒนาสังคม, 10(1), 113-124.
ธัญณ์ณภัทร์ เจริญพานิช, ปิยะฉัตร์ สุนันต๊ะ, ธนพล อินประเสริฐกุล, ทศพร อิฐงาม, ทัศวรรณ ใจเที่ยง, และ กนกทิพย์ จักษุ. (2568). แนวทางการส่งเสริมศักยภาพของกลุ่มเกษตรกรรุ่นใหม่ในพื้นที่จังหวัดลำพูนตามแนวการพัฒนาเศรษฐกิจแบบองค์รวม. วารสารวิชาการและวิจัยสังคมศาสตร์, 20(2), 91-104.
ธีร์วรา แสงอินทร์, นฤมล แสนสมุทรใจ, สุทธิพงษ์ พิสิฐเสนากุล, มรกต ทองพรหม, และ ธนวัฒน์ ขวัญบุญ. (2568). การศึกษาศักยภาพทุนทางวัฒนธรรมเพื่อยกระดับการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงมรดกวัฒนธรรมตามแนวคิดเศรษฐกิจสร้างสรรค์: กรณีศึกษาชุมชนไกรใน อำเภอกงไกรลาศ จังหวัดสุโขทัย. วารสารวิจัยการท่องเที่ยวโดยชุมชน, 2(1), 1-14.
ประมุข ศรีชัยวงษ์, ภานุวัฒน์ กิตติกรวรานนท์ รัตนพิมลพลแสน, และ วราภรณ์ ศรีบุญ. (2569). การพัฒนาศักยภาพและทิศทางการจัดการท่องเที่ยวชุมชนอย่างยั่งยืนบนฐานอัตลักษณ์ท้องถิ่น เทศบาลตำบลบ้านเพชรภูเขียว จังหวัดชัยภูมิ. วารสารวิชาการและวิจัย มหาวิทยาลัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ, 16(1), 272-286.
แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566-2570). (2565, 1 พฤศจิกายน). ราชกิจจานุเบกษา. เล่มที่ 139 ตอนพิเศษ 258 ง, หน้า 1.
พงษ์ทอง เฮครอฟท์, อธิกัญญ์ มาลี, และ จิตาพัชญ์ ใยเทศ. (2568). การพลิกฟื้นอัตลักษณ์วิถีชุมชนให้เกิดมูลค่าไปสู่การพัฒนาผลิตภัณฑ์ภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อเพิ่มรายได้ให้กลุ่มสตรีและผู้สูงอายุบ้านเนินสะเดา อำเภอชุมแสง จังหวัดนครสวรรค์. วารสารสันติสุขปริทรรศน์, 6(2), 16-30.
พรรณ์ธิดา เหล่าพวงศักดิ์. (2563). การประยุกต์ภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มในผลิตภัณฑ์มะพร้าว ตามแนวเศรษฐกิจสร้างสรรค์ของวิสาหกิจชุมชนจังหวัดสมุทรสงคราม. วารสารเศรษฐศาสตร์ประยุกต์และกลยุทธ์การจัดการ, 7(1), 95-108.
ฟ้าลั่น กระสังข์. (2562). ทุนชุมชนกับกระบวนการมีส่วนร่วมสู่การเป็นชุมชนพึ่งตนเอง: ศึกษาเปรียบเทียบระหว่างชุมชนรางหวายและหนองสาหร่ายอำเภอพนมทวน จังหวัดกาญจนบุรี. วารสารรังสิตบัณฑิตศึกษาในกลุ่มธุรกิจและสังคมศาสตร์, 5(2), 61-73.
ภัทรภร จิรมหาโภคา. (2560). การสร้างความเข้มแข็งของทุนมนุษย์ในการจัดการการท่องเที่ยวโดยชุมชนของ ชาวอีสานล้านนาเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน. วารสารกระแสวัฒนธรรม, 18(34), 3-17.
มยุรี ครองยุติ, กานดา ผรณเกียรติ์, และ เบญยา ศิริงามสอาด. (2568). การนำนโยบายพัฒนาคุณภาพชีวิตไปปฏิบัติและการมีส่วนร่วมของประชาชนที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตของประชาชนในจังหวัดสุราษฎร์ธานี. วารสารสหศาสตร์การพัฒนาสังคม, 3(5), 1115-1127.
วันชัย ธรรมสัจการ, อัศวลักษ์ ราชพลสิทธิ์, ปรีดี โชติช่วง, อังคณา ธรรมสัจการ, และ สมฤดี สงวนแก้ว. (2565). ทุนชุมชนและศักยภาพในการจัดการตนเองเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนของชุมชนท้องถิ่น. วารสารนาคบุตรปริทรรศน์, 14(1), 22-32.
สุเมต สิทธิเมธี. (2567). สร้างวิสาหกิจชุมชนเสริมเศรษฐกิจฐานราก. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม, 8(9), 189-196.
สุวภัทร พิรณฤทธิ์, และ อรินทร์ ศักดิ์รัตนวงษ์. (2569). การจัดการทุนชุมชนเพื่อสร้างความเข้มแข็งให้ชุมชนท้องถิ่นเทศบาลตำบลแพรกศรีราชา อำเภอสรรคบุรี จังหวัดชัยนาท. วารสารบัณฑิตแสงโคมคำ, 11(1), 63-79.
Emery, M., & Flora, C. (2020). Spiraling-up: Mapping community transformation with community capitals framework. In 50 Years of Community Development Vol I (pp. 163-179). New York, NY: Routledge.
Jitbantao, T., Prasunin, J., Treeaekanukul, L., Muangjai, T., & Na Phikun, P. (2025). Development of career skills model based on sufficiency economy philosophy toward BCG economy model for youth. Community and Social Development Journal, 26(1), 187–199.
Suriyankietkaew, S., Krittayaruangroj, K., Thinthan, S., & Lumlongrut, S. (2025). Community capitals framework for sustainable development: A qualitative study of creative tourism in Ban Chiang World Heritage Site. Sustainability, 17(8), 2-26. https://doi.org/10.3390/su17083311
Yamane, T. (1973). Statistics: an introductory analysis. New York: NY: Harper. & Row.
