จินตนาการเกี่ยวกับกรุงศรีอยุธยา’ครั้งบ้านเมืองดี’ ในละครโทรทัศน์เรื่อง ‘บุพเพสันนิวาส’

บทคัดย่อ

งานวิจัยเรื่อง “จินตนาการเกี่ยวกับกรุงศรีอยุธยา ‘ครั้งบ้านเมืองดี’ ในละครโทรทัศน์เรื่อง ‘บุพเพสันนิวาส’”ศึกษาความหมายของพื้นที่เชิงจินตนาการในจิตสำนึกของผู้คนโดยเฉพาะโครงสร้างความรู้สึกอันเป็นความหมายเชิงอารมณ์และประสบการณ์ที่เชื่อมโยงความรู้สึกนึกคิดและค่านิยมของกลุ่มคนในปัจจุบันผ่านละครโทรทัศน์ตามกรอบแนวคิดความทรงจำศึกษา ด้วยวิธีวิทยาการเล่าเรื่องจากผู้มีส่วนร่วมในการสร้างสรรค์และผู้ชมละครโทรทัศน์เรื่องบุพเพสันนิวาสจำนวน 5 ท่าน เพื่อศึกษาจินตนาการและอารมณ์ความรู้สึกของผู้คนในสังคมปัจจุบัน 3 มิติ ได้แก่ ภูมิสถานในจินตนาการ ความใฝ่ฝัน และอัตลักษณ์ จากการศึกษาพบว่ากรุงศรีอยุธยาครั้งบ้านเมืองดีเป็นดินแดนในฝันที่หลีกหนีจากความเป็นจริงในชีวิตประจำวัน โดยสะท้อนผ่านภาพวิถีชีวิตริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยาที่อุดมสมบูรณ์ สวยงาม และสงบสุข ความใฝ่ฝันของผู้คนปรารถนาสังคมในอุดมคติของโลกตะวันออกที่เห็นเด่นชัด 2 ประการ ได้แก่ คติจักรพรรดิราช และคติโลกพระศรีอาริย์ อัตลักษณ์เกิดจากความรู้สึกเชื่อมโยงกับชาติพันธุ์ ชนชั้น และศาสนาร่วมกัน ซึ่งเป็นผลสืบเนื่องมาจาก “เรื่องเล่า” ที่ถูกถ่ายทอดจากมุมมองที่มีเมืองหลวงเป็นศูนย์กลาง จินตนาการร่วมของผู้คนเกี่ยวกับกรุงศรีอยุธยาในละครเรื่องนี้วางอยู่บนฐานความคุ้นชินเกี่ยวกับภาพจำในอดีตตามที่รับรู้ถ่ายทอดกันมา แต่ได้กรองภาพที่เป็นด้านไม่ดีออกเสียหมดคงเหลือไว้แต่เพียงภาพที่ดีงามเพื่อช่วยเยียวยาวิกฤตตัวตนของผู้คนในสังคมปัจจุบัน