การป้ายมลทินในรูป ‘ตรา’ โควิด-19 จากสังคม : การสื่อสารเพื่อป้องปรามการตีตราทางสังคมในสถานการณ์โควิด-19
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
สถานการณ์ของโรคโควิด-19 เป็นปัญหาทางสาธารณสุขที่ส่งผลกระทบเป็นวงกว้าง ประกอบกับการเป็นโรคอุบัติใหม่ ข้อมูลที่เป็นทางการเกี่ยวกับการแพร่ระบาดของโรคจึงมีอยู่อย่างจำกัด ทำให้คนส่วนใหญ่ในสังคมมีความวิตกกังวล หวาดระแวง กลัวว่าตนเองหรือบุคคลใกล้ชิดจะติดเชื้อ เกิดความสับสนในข้อมูลข่าวสาร จึงนำมาสู่การตีตราทางสังคม สาเหตุของการตีตราในสังคมไทยท่ามกลางสถานการณ์โควิด-19 พบว่ามีทั้งปัจจัยภายในบุคคลและปัจจัยสิ่งแวดล้อม ที่ก่อให้เกิดการรับรู้ที่ไม่ถูกต้องต่อผู้ติดเชื้อโควิด-19 ซึ่งการตีตราจากสังคมส่งผลกระทบต่อตัวตนของผู้ติดเชื้อและผู้สันนิษฐานว่าติดเชื้อในระดับบุคคลทั้งด้านร่างกาย จิตใจ สังคม ผลกระทบระดับชุมชน และผลกระทบต่อการควบคุมโรค
บทความนี้จึงเสนอแนวทางการสื่อสารเพื่อป้องปรามการตีตราทางสังคม ประกอบไปด้วย 1. การสื่อสารที่คำนึงถึงความเป็นมนุษย์ หลีกเลี่ยงการสื่อสารที่ก่อให้เกิดความรู้สึกในแง่ลบ 2. การสื่อสารโดยการจัดลำดับความสำคัญ การเก็บรวบรวม การจำแนก การเผยแพร่ข้อมูลและตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูล 3. การสื่อสารที่ตั้งอยู่บนความมีเอกภาพของตัวแทนที่น่าเชื่อถือและมีแหล่งข้อมูลที่ได้รับการรับรอง 4. การสื่อสารที่มีจริยธรรมวิชาชีพของสื่อมวลชนและการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล และ 5. การสื่อสารเพื่อสร้างเครือข่ายสังคมที่เกื้อกูลในสื่อสังคมออนไลน์ ซึ่งแนวทางการสื่อสารดังกล่าวจะช่วยลดการตีตราทางสังคม เป็นวิธีการสื่อสารที่ลดทอนการสร้างผลกระทบทางจิตใจ ทำให้ผู้ที่ได้รับเชื้อหรือสันนิษฐานว่าได้รับเชื้อยังคงไว้ซึ่งคุณค่าและดำรงไว้ในศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรมประชาสัมพันธ์. (2563). คู่มือการปฏิบัติงานของสื่อมวลชนด้านการสื่อสารในภาวะวิกฤต. กรุงเทพมหานคร: เปเปอร์เฮ้าส์.
เกศินี วุฒิวงศ์. (2563). มาตรการป้องกันเพื่อลดปัญหาการตีตราทางสังคมในมหาวิทยาลัยในประเทศไทยช่วงการระบาดของโรคโควิด 19. วารสารมหาวิทยาลัยพายัพ, 30(2), 1-14.
สุภลักษณ์ ธานีรัตน์, เมทณี ระดาบุตร, สุจิรา วิเชียรรัตน์ และศิริพร โอภาสวัตชัย. (2563). กลยุทธ์เพื่อลดการตีตราทางสังคมในสถานการณ์โควิด-19. วารสารเกื้อการุณย์. 27(2). 164-174.
Blaine, B. E., & Brenchley, K. J. J. M. C. (2018). Understanding the Psychology of Diversity. Thousand Oaks: SAGE Publications.
Ho, C. S., Chee, C. Y., & Ho, R. C. (2020). Mental Health Strategies to Combat the Psychological Impact of COVID-19 Beyond Paranoia and Panic. Annals of the Academy of Medicine, Singapore, 49(3), 155–160.
กรมควบคุมโรค. (2563). รายงานสถานการณ์โควิด-19 [รายงาน]. เข้าถึงได้จาก https://covid19.ddc.moph.go.th/
ความรู้-ความเข้าใจ ทางออกสังคม ลดตีตราผู้ป่วยโควิด-19. (2563, 29 เมษายน). กรุงเทพธุรกิจ. เข้าถึงได้จากhttps://www.bangkokbiznews.com/recommended/detail/2143
ไทยดีไอแมชีน. (2564, 2 เมษายน). DIRU นิเทศ จุฬาฯ เปิดตัว “ไทยดีไอแมชีน” กระตุ้นสังคม ชวนคิดตรวจสอบก่อนแชร์ข่าวปลอม [ข่าว]. เข้าถึงได้จาก https://www.chula.ac.th/news/45266/
นิด้าโพล. (2564, 7 กุมภาพันธ์) . COVID-19 รอบใหม่ [ผลโพล]. เข้าถึงได้จากhttps://nidapoll.nida.ac.th/survey_detail?survey_id=490
บีบีซี. (2564, 12 กุมภาพันธ์). โคโรนา: อนามัยโลกตั้งชื่อ โควิด-19 ให้โรคทางเดินหายใจจากไวรัสสายพันธุ์ใหม่ [รายงานข่าว]. เข้าถึงได้จาก https://www.bbc.com/thai/features-51473472
บีบีซี. (2564, 1 ธันวาคม). โควิด: WHO ให้ชื่อ "โอไมครอน" สายพันธุ์ใหม่ที่พบแถบแอฟริกาใต้ หลายชาติกลับมาจำกัดการเดินทาง [รายงานข่าว]. เข้าถึงได้จาก https://www.bbc.com/thai/international-59428316
แพทยสภา. (2558, 12 สิงหาคม). คำประกาศสิทธิและข้อพึงปฏิบัติของผู้ป่วย. เข้าถึงได้จาก https://www.tmc.or.th/privilege.php
ภาคภูมิ แสวงคำ. (2563, 19 พฤษภาคม). ระยะห่างระหว่างการลงโทษทางสังคมกับการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลในสถานการณ์โรคโควิด-19 [บทความ]. เข้าถึงได้จาก http://www.thaingo.in.th/news/?p=content&act=detail&id_content=4982
ภานุเมศ ตันรักษา. (2563, 2 กุมภาพันธ์). อย่าให้ไวรัสโคโรนามาสร้างความเกลียดชังให้พี่น้องไทยจีน [บทความ]. เข้าถึงได้จาก https://www.posttoday.com/social/general/613618
ราชวิทยาลัยจิตแพทย์แห่งประเทศไทย. (2563, 18 มีนาคม). ประกาศราชวิทยาลัยจิตแพทย์แห่งประเทศไทยที่ 8/2563 เรื่องคําแนะนําในการดูแลจิตใจช่วงการระบาดของไวรัส โควิด-19 [ประกาศ]. เข้าถึงได้จาก https://drive.google.com/file/d/1PEvxrXhu8s8QRwOUDut1H0qxehe2Da1H/view?fbclid=IwAR3wYuwh3E3bdrQBMK9K1v78M7FsOtXOKG8yh CeVBU0hwDO09aM52FGMnjU.
สถาบันวิจัยสังคม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. (2548). บทสรุปสำหรับผู้บริหาร การศึกษาวิจัยเรื่องการเลือกปฏิบัติในการประกอบอาชีพของผู้ติดเชื้อเอชไอวี. เข้าถึงได้จาก http://www.nhrc.or.th/getattachment/2c1336d2-df10-4a08-9f49-4ea5360a24f8/.aspx
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2563). ผลสำรวจสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคโควิดด้านสังคม. เข้าถึงได้จาก http://ittdashboard.nso.go.th/preview_covid19_social.php
Abdelhafiz, A. S., & Alorabi, M. (2020). Social Stigma: The Hidden Threat of COVID-19. Frontiers in public health, 8, 429. Retrieved from https://doi.org/10.3389/fpubh.2020.00429
AlNaamani, K., AlSinani, S., & Barkun, A. N. (2020). Medical research during the COVID-19 pandemic. World journal of clinical cases, 8(15), 3156–3163. Retrieved from https://doi.org/10.12998/wjcc.v8.i15.3156
Bagcchi, S. (2020). Stigma during the COVID-19 pandemic. The Lancet. Infectious diseases, 20(7), 782. Retrieved from https://doi.org/10.1016/S1473-3099(20)30498-9
Bhattacharya, P., Banerjee, D., & Rao, T. S. (2020). The “Untold” Side of COVID-19: Social Stigma and Its Consequences in India. Indian Journal of Psychological Medicine, 42(4), 382–386. Retrieved from https://doi.org/10.1177/0253717620935578
Brooks, S. K., Webster, R. K., Smith, L. E., Woodland, L., Wessely, S., Greenberg, N., & Rubin, G. J. (2020). The psychological impact of quarantine and how to reduce it: rapid review of the evidence. Lancet (London, England), 395(10227), 912–920. Retrieved from https://doi.org/10.1016/S0140-6736(20)30460-8
Bruns, D. P., Kraguljac, N. V., & Bruns, T. R. (2020). COVID-19: Facts, Cultural Considerations, and Risk of Stigmatization. Journal of transcultural nursing: official journal of the Transcultural Nursing Society, 31(4), 326–332. Retrieved from https://doi.org/10.1177/1043659620917724
Centers for Disease Control and Prevention. (2021). Addressing Stigma. Retrieved from https://emergency.cdc.gov/cerc/cerccorner/article_123016.asp.
Corrigan P,. (2021). On the Stigma of COVID-19 : Let’s separate the illness from the patient. Retrieved from https://www.psychologytoday.com/us/blog/the-stigma-effect/202004/the-stigma-covid-19
Dwinantoaji, H., & DW, S. (2020). Human security, social stigma, and global health: the COVID-19 pandemic in Indonesia. Journal of the Medical Sciences (Berkala ilmu Kedokteran), 52(3). Retrieved from https://doi.org/10.19106/JMedSciSI005203202014
IFRC, Unicef & World Health Organization. (2021). Social Stigma associated with COVID- 19 [Article]. Retrieved from https://www.unicef.org/sites/default/files/202003/Social%20stigma%20associated%20with%20the%20coronavirus%20disease%202019%20%28COVID-19%29.pdf.
Nochaiwong, S., Ruengorn, C., Awiphan, R., Ruanta, Y., Boonchieng, W., Nanta, S.,et al.(2020). Mental health circumstances among health care workers and general public under the pandemic situation of COVID-19 (HOME-COVID-19). Medicine, 99(26), e20751. Retrieved from https://doi.org/10.1097/MD.0000000000020751
Sotgiu, G., & Dobler, C. C. (2020). Social stigma in the time of coronavirus disease 2019. The European respiratory journal, 56(2). Retrieved from https://doi.org/10.1183/13993003.02461-2020
World Health Organization. (2021). Naming SARS-CoV-2 variants [Article]. Retrieved from https://www.who.int/en/activities/tracking-SARS-CoV-2-variants/
World Health Organization, UNICEF, IRPC. (2021). Social stigma associated with the coronavirus disease (COVID-19) [Article]. Retrieved from https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/covid19-stigma-guide.pdf?sfvrsn=226180f4_2
