การสื่อสารด้วยการแต่งหน้าของหมอลำในฐานะอวัจนภาษา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ลักษณะการสื่อสารด้วยการแต่งหน้าของ “หมอลำ” ในฐานะอวัจนภาษา และลักษณะความลื่นไหลแห่งอัตลักษณ์จากการสื่อสารด้วยการแต่งหน้าของ “หมอลำ” ผลการศึกษาพบว่า การสื่อสารด้วยการแต่งหน้าของ “หมอลำ” ถือเป็นอวัจนภาษา ใน 3 ลักษณะ คือ อวัจนภาษาที่ปรากฏทางกายภาพ อวัจนภาษาที่เกี่ยวด้วยวัตถุหรือสิ่งต่างๆ และอวัจนภาษาที่ปรากฏทางปริภาษา โดยการแต่งหน้าของ “หมอลำ” ถือเป็นการสื่อสารด้วยการใช้ภาษาเครื่องหมาย (Sign Language) นอกจากนั้นพบว่า การแสดงตัวตน (Self) ด้วยการแต่งหน้าของ “หมอลำ” เป็นการสร้างตัวบท (Text) ในบริบท (Context) ของการแสดง “หมอลำ” ที่แตกต่างกันออกไป ซึ่งลักษณะของการแต่งหน้าของ “หมอลำ” ล้วนเป็นผลมาจากการใช้รหัส (Code) ในการแต่งหน้า ที่สามารถส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงระดับอัตตะการสื่อสาร (Meta-communication) นั่นคือ การเกิดพลวัตของความหมายและอัตลักษณ์ของการแต่งหน้าที่มีความลื่นไหลและไม่หยุดนิ่ง ดังนั้นเมื่อเกิดการเปลี่ยนแปลงรูปแบบและลักษณะของการแต่งหน้าก็ล้วนสามารถเปลี่ยนแปลงการรับรู้ของมนุษย์ได้อย่างหลากหลายเช่นเดียวกัน และสามารถนำไปสู่การความสนุกสนาน ความรื่นรมย์ และความบันเทิง ในลักษณะที่เรียกว่า “จุดประสบสุข” (Moment of happiness) ระหว่างผู้ส่งสารและผู้รับสารได้
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กฤษณ์ ทองเลิศ. (2535). ลักษณะของการสร้างฝันจินตนาการทางเพศในสื่อมวลชนไทย. วิทยานิพนธ์ปริญญานิเทศศาสตรมหาบัณฑิต ภาควิชาการสื่อสารมวลชน คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
บุษกร บิณฑสันต์ และขำคม พรประสิทธิ์. (2553). หมอลำ. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ปัณณทัต ลำเฟือย และอนุกูล โรจนสุขสมบูรณ์. (2564). การแสดงหมอลำคณะเสียงอิสาน. วารสารสังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนาท้องถิ่น มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม5(3), 76-83.
ปอรรัชม์ ยอดเณร. (2561). การพัฒนาอวัจนภาษาในการสื่อสารผ่านกระบวนการสื่อสารการแสดง. วารสารการประชาสัมพันธ์และการโฆษณาฉบับพิเศษ ฉบับพิเศษเรื่อง “ทัศนคติ ความพึงพอใจ กับการสื่อสารผ่านสื่อที่แตกต่าง”, 11(special edition2018): 15-25.
พระครูจิรธรรมธัช. (2553). การประยุกต์หลักพุทธธรรมที่ใช้ในการบริหารจัดการวงดนตรี หมอลําคณะเสียงอิสาน นกน้อยอุไรพร. วิทยานิพนธ์รปริญญาพุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
มนูศักดิ์ เรืองเดช. (2552). การแสดงหมอลำ กรณีศึกษาชุมชนหมอลำข้างวัดมัชฌิมาวาส กับบริบททางสังคม จังหวัดอุดรธานี. วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชานาฏศิลป์ไทย คณะศิลปกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
รังสรรค์ ศิริชู. (2530). เรียนรู้เทคนิคและศิลปะการ ถ่ายภาพ. กรุงเทพฯ: บางกอกสาส์น.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2525). พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2525. กรุงเทพฯ: อักษรเจริญทัศน์.
ศิริชัย ทัพขวา. (2560). การพัฒนารูปแบบการแสดงหมอลําหมู่เชิงธุรกิจ. วิทยานิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวัฒนธรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
ศิริชัย ศิริกายะ. (2558). แบบจำลองการสื่อสารในยุคดิจิทัล. วารสารนิเทศสยามปริทัศน์ 13(15), 8-13.
สุริยพงษ์ บุญโกมล (2558). วิธีการขับร้องหมอลำกลอน ของหมอลำ ป.ฉลาดน้อย. วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาดุริยางค์ไทย คณะศิลปกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ภาษาอังกฤษ
Genette, G .(1997). Paratexts : thresholds of interpretation. (Translated by Channa Newman and Claude Doubinsky). Lincoln: University of Nebraska Press.
Hirschman, A. (1970). Exit, Voice, and Loyalty: Responses to Decline in Fims, Organizations, and States. Cambridge, MA: Harvard University Press.
Jenkins, H. (1992). Sexual Poachers. New York and London : Routledge
