- Exploring Identity and Experience in Buddhist Pilgrimage Tourism: An Integrated Perspective on Nostalgic Travel

ณฐาพัชร์ วรพงศ์พัชร์

ผู้แต่ง

ณฐาพัชร์ วรพงศ์พัชร์ สถาบันเทคโนโลยีภาคตะวันออกแห่งสุวรรณภูมิ (สทส) และคณะมนุษย์ศาสตร์สังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม

คำสำคัญ:

ทฤษฎีพฤติกรรมตามแผน , พฤติกรรมการเปิดรับสื่อ , การท่องเที่ยวแสวงบุญเชิงพุทธ , ลุมพินี , การท่องเที่ยวเชิงโหยหาอดีต

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มุ่งอธิบายพฤติกรรมการท่องเที่ยวแสวงบุญเชิงพุทธ ณ ลุมพินี ในบริบทของการท่องเที่ยวเชิงโหยหาอดีต โดยบูรณาการแนวคิดทฤษฎีพฤติกรรมตามแผนร่วมกับมิติด้านอัตลักษณ์และการรับรู้สื่อ เพื่อทำความเข้าใจกลไกการตัดสินใจของนักท่องเที่ยวในเชิงลึก การศึกษาให้ความสำคัญกับบทบาทของทัศนคติ บรรทัดฐานทางสังคม การรับรู้ความสามารถในการควบคุมพฤติกรรม รวมถึงความสอดคล้องกับตนเอง และการเปิดรับสื่อ การวิจัยใช้ระเบียบวิธีเชิงปริมาณ โดยเก็บข้อมูลจากนักท่องเที่ยวชาวไทยจำนวน 400 คน ด้วยวิธีการสุ่มแบบตามสะดวก และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยโมเดลสมการโครงสร้าง (SEM) เครื่องมือวิจัยมีค่าความเชื่อมั่นอยู่ในเกณฑ์ยอมรับได้ผลการวิจัยชี้ให้เห็นว่า การรับรู้ความสามารถในการควบคุมพฤติกรรม ทัศนคติ และบรรทัดฐานเชิงอัตวิสัย ล้วนเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อความตั้งใจในการเดินทางอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยแบบจำลองสามารถอธิบายความแปรปรวนของความตั้งใจได้ในระดับค่อนข้างสูง นอกจากนี้ ความสอดคล้องระหว่างอัตลักษณ์ของนักท่องเที่ยวกับลักษณะของแหล่งท่องเที่ยวมีบทบาทในการเสริมสร้างทัศนคติเชิงบวกต่อการท่องเที่ยวเชิงศาสนา อย่างไรก็ตาม การเปิดรับสื่อไม่ปรากฏบทบาทในการเป็นตัวแปรปรับระหว่างความตั้งใจและพฤติกรรมจริง ข้อค้นพบดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่าการตัดสินใจท่องเที่ยวเชิงศรัทธามีรากฐานมาจากแรงจูงใจภายใน เช่น ความเชื่อ ความทรงจำ และความหมายเชิงสัญลักษณ์ มากกว่าปัจจัยภายนอกอย่างสื่อ ดังนั้น การจัดการการท่องเที่ยวควรมุ่งเน้นการสร้างประสบการณ์ที่เชื่อมโยงกับศรัทธา อัตลักษณ์ และบริบททางประวัติศาสตร์ ควบคู่กับการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานเพื่อสนับสนุนการเดินทางและเสริมสร้างความยั่งยืนของการท่องเที่ยวแสวงบุญ

เอกสารอ้างอิง

Ghimire, H. L. (2013). Impacts of Pilgrimage Tourism for Sustainable Tourism Development: Special Focus on Lumbini. [Doctoral dissertation, Faculty of Statistics]. Tribhuvan University.

Ghimire, H. L. (2019). Heritage Tourism in Japan and Nepal: A Study of Shikoku and Lumbini. The Gaze: Journal of Tourism and Hospitality, 10(1), 8–36.

Hall, C. M. (2006). Buddhism, tourism and the middle way. In C. M. Hall, D. J. Timothy, & D. Duval (Eds.), Tourism, Religion and Spiritual Journeys (pp. 172–185). Routledge.

Hemprapai, P. K., Nilnama, S., Sriya-ad, K., Pangthrap, K., Thitadhammo, P. M., Varadhammo, P. W., & Pornbandalchai, D. (2023). Patterns of Ideology Formation and Networks of Monks from Cultural Tourism at The Four Sacred Buddhist Sites. Journal of MCU Philosophy Review, 6(2), 84–97.

Kafley, S. (2023). Effect of Religious Belief, Mental Relaxation and Cultural Enjoyment on Behavioral Intention of Tourists to Visit Lumbini, Nepal. The Lumbini Journal of Business and Economics, 11(2), 69–79.

Khadka, B. B., Malviya, P., & Rawat, D. S. (2025). Exploring the Drivers of Tourist Satisfaction at Religious Sites: A Study of Lumbini in Nepal. International Journal of Religious Tourism and Pilgrimage, 13(3), Article 12.

Mishra, A. K. (2025). Motivation and Behavioral Intention of Religious Tourists at Buddhist Sites: A Study of Lumbini, the Birthplace of Gautam Buddha. South Asian Journal of Marketing, 6(2), 89–103.

Mondol, T., Panthee, S., & Hwang, Y. H. (2025). Role of Positive and Negative Tourism Impacts in Shaping Residents’ Support for Sustainable Religious Tourism: A Case Study of Lumbini, Nepal. Asia Pacific Journal of Tourism Research, 1–18.

Nakkanrian, M., Nakkanrian, B., & Saramas, C. (2022). A Review of Research on Buddhist Tourism Between 2014–2020. The Journal of Sirindhornparithat, 23(1), 84–93.

Niyomthanawat, J., & Worapongpat, N. (2025). Building Tourist Confidence and Perceived Value through Social Development and Local Engagement in Thai Tourism. SSRU International Journal of Management Science (IJMS), 12(2), 54–68. https://so10.tci-thaijo.org/index.php/ssru/article/view/3198

Niyomthanawat.J, Worapongpat.N. (2025). A Strategic Approach to Buddhist Tourism Management at Sarnath (The Site of the First Sermon) in the Buddhist Pilgrimage Circuit of India: A Case Study of the Sarnath Veneration Sites, India,Liberal Arts and Social Studies International Journal (LAASSIJ). 1(3), 59-73. https://so18.tci-thaijo.org/index.php/laassij/article/view/1670

Phraathikanchaiya Piyatharo Muangmai Sirirote Namsena, P. (2023). Study and Analysis of Pilgrimage in Four Sacred Buddhist Sites. Journal of Graduate Review Nakhon Sawan Buddhist College, 11(3), 33–42.

Phra Kru Pariyatti Wachirakhun. (2021). Religious and Cultural Tourism in Loei Province. MCU Loei Review, 2(1), 51–51.

Phra Supakit Supanyo, & Phra Methee Pariyatti Wiboon. (2023). Pilgrimage at Sacred Buddhist Sites and the Development of Faith according to Buddhist Principles. MCU Kanchanaburi Review, 3(3), 159–167.

Poudyal, M. K. (2026). The Role of Digital Media in Positioning Buddha’s Birthplace as a Global Heritage Site. Journal of Health and Social Welfare, 18(1),

Rai, H. D. (2020). Buddhism and Tourism: A study of Lumbini, Nepal. Journal of Tourism and Hospitality Education, 10, 22–52.

Santachitto, P. P. (2021). Community Participation in the Management of Buddhist Tourism at Wat Chanrattanaram, Phon District, Khon Kaen Province. Buddhism in Mekong Region Journal, 4(1), 13–27.

Shinde, K. (2021). “Imported Buddhism” or “Co-creation”? Buddhist Cultural Heritage and Sustainability of Tourism at the World Heritage Site of Lumbini, Nepal. Sustainability, 13(11), 5820. https://doi.org/10.3390/su13115820

Sotrin, C. (2022). Management Patterns Promoting Tourism in Buddhist Sites. MCU Kanchanaburi Review, 2(3), 176–186.

Worapongpat, N. (2022a). Behavior of Facebook Application and LINE Affecting the Purchasing Decision of Tourists’ Products and Services: A Case Study of Don Wai Floating Market After the COVID-19 Situation. Journal of Value Chain Management and Business Strategy, 1(2), 41–53. https://so08.tci-thaijo.org/index.php/VCMBS/article/view/425

Worapongpat, N. (2022b). Marketing Mix and Decision to Visit Wat Takhian Floating Market, Nonthaburi During the COVID-19 Situation. Journal of Humanities and Social Sciences Mahamakut Buddhist University Isan Campus, 3(2), 33–53. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jhsmbuisc/article/view/257396

Worapongpat, N. (2023). Expectations for the Image of Thai Tourism Under the Thai Way of Tourism Campaign: A Case Study of Tourists from Germany, United Kingdom, and India (GEI) in the New Normal Era. Humanities and Social Sciences Journal, Chiang Mai Rajabhat University, 4(2), 75–91. https://so01.tci-thaijo.org/index.php/husocjr/article/view/260277

Worapongpat, N., Niyomthanawat, J., & Kitkamhang, O. (2025). Influences of Social Media Marketing Communication and Religious Motivation on Tourists’ Decision-Making Along the Ashtavinayak Yatra, Maharashtra, India. Wisdom Journal of Humanities and Social Sciences, 2(11(November), 25–39. https://so19.tci-thaijo.org/index.php/WJHS/article/view/2604

Worapongpat, N. (2026a). The Influence of Bodh Gaya Tourism Destination Image and Authenticity Attitude on Media Exposure Behavior and Perceived Value in Buddhist Tourism. Journal of Innovative Business Management Research, 3(1), 102–123. https://so07.tci-thaijo.org/index.php/JIBMR/article/view/9688

Worapongpat. N. (2026b). Media Exposure Behavior and Tourism Management Along the Path of the Buddha's Pilgrimage Site, Lumbini, Influencing Nostalgic Tourism Management Under the Theory of Planned Behavior Multidisciplinary, Journal of Shinawatra University, 3(1), 1-15. https://li04.tci-thaijo.org/index.php/mjs/article/view/10170