การมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติยั่งยืน กรณีศึกษา ตำบลแม่อุสุ อำเภอท่าสองยาง จังหวัดตาก
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาและวิเคราะห์สภาพปัญหาการจัดการทรัพยากรธรรมชาติของชุมชนในตำบลแม่อุสุ 2) เพื่อศึกษารูปแบบและปัจจัยที่ส่งผลให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ 3) เพื่อศึกษาแนวทางและรูปแบบการจัดการทรัพยากรที่เหมาะสมสำหรับการพัฒนาความยั่งยืนในชุมช ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บข้อมูลจากเอกสารและข้อมูลสนาม ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 60 คน และผู้วิจัยจะใช้หลักการตรวจสอบข้องมูลแบบ “สามเส้า” ในการวิเคระห์ข้อมูล นำเสนอเนื้อหาโดยใช้การบรรยายเชิงพรรณนา ผลการศึกษาพบว่า 1) ตำบลแม่อุสุ เผชิญปัญหาหลักในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ ได้แก่ การบุกรุกพื้นที่ป่าเพื่อเกษตรกรรม การลักลอบตัดไม้ การบริหารจัดการน้ำที่ไม่มีประสิทธิภาพ และการใช้ที่ดินอย่างไม่เหมาะสม ส่งผลให้ทรัพยากรเสื่อมโทรม ขณะเดียวกัน นโยบายของรัฐ เช่น การกำหนดเขตป่าสงวนและโครงการพัฒนา อาจจำกัดสิทธิ์ของชาวบ้านในการใช้ทรัพยากร อย่างไรก็ตาม 2) ชุมชนมีบทบาทสำคัญในการจัดการทรัพยากร โดยมีการรวมกลุ่มเพื่ออนุรักษ์ป่า พัฒนาแหล่งน้ำ ใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น และร่วมมือกับภาครัฐและองค์กรพัฒนาเอกชน ปัจจัยที่ส่งผลต่อการมีส่วนร่วม ได้แก่ สภาพเศรษฐกิจของชุมชน การสนับสนุนจากหน่วยงานภายนอก และนโยบายภาครัฐ 3) แนวทางที่เหมาะสมในการจัดการทรัพยากรอย่างยั่งยืนควรมุ่งเน้นการมีส่วนร่วมของชุมชน การบริหารจัดการที่ดินอย่างสมดุล การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ และการพัฒนาเศรษฐกิจที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม โดยอาศัยการบริหารแบบชุมชนเป็นศูนย์กลาง หรือการร่วมมือระหว่างรัฐ ชุมชน และภาคเอกชน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Jirapong, S., & Rojanatrakul, T. (2021). Promote sustainable conservation of forest resources. Journal of Roi Kaensarn Academi, 6(10), 441–458. (In Thai)
Office of the National Economic and Social Development Council. (2020). Report on the results of the performance summary according to the National Strategy Plan for 2020. Office of the National Economic and Social Development Council Press. (In Thai)
Khotchasila, P. (2018). Development of characteristics of village natural resources and environmental protection volunteers, Trat Province. [Doctoral Dissertation, Valaya Alongkorn Rajabhat University under the Royal Patronage, Pathumthani Province]. (In Thai)
Laplikit, Y. (2025). Maeusu. Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre (Public Organization). https://wikicommunity.sac.or.th/community/2748#chck1 (In Thai)
Pretty, J. N. (1995). Participatory learning for sustainable agriculture. World Development, 23(8), 1247–1263. https://doi.org/10.1016/0305-750X(95)00046-F
Arnstein, S. R. (1969). A ladder of citizen participation. Journal of the American Institute of Planners, 35(4), 216–224. https://doi.org/10.1080/01944366908977225
Team Asana. (2025, February 24). Top-down approach vs. bottom-up approach: What’s the difference?. Asana. https://asana.com/resources/top-down-approach
Ostrom, E. (1990). Governing the commons: The evolution of institutions for collective action. Cambridge University Press.
Agrawal, A., & Gibson, C. C. (1999). Enchantment and disenchantment: The role of community in natural resource conservation. World Development, 27(4), 629–649. https://doi.org/10.1016/S0305-750X(98)00161-2
World Commission on Environment and Development. (1987). Our common future. Oxford University Press.
Suksawas, W. (2021). Quantitative research in political science. Naresuan University.
Pinthapataya, S. (2021). Interviews for qualitative research. Journal of Business and Industrial Development, 1(3), 1. (In Thai)
Boonrod, A., Chuenwong, P., Chantima, K., Suk-n., K., & Pinmongkholgul, S. (2022). Current and desirable conditions in natural resource and environmental management of the Natural Resources and Environmental Protection Volunteer Network (NEV-Net), Chiang Rai Province. Journal of Buddhist Studies, 13(2), 187–203. (In Thai)
Yokzue, K. (2016). The sustainable natural resource management: Case study Mae Sa-Ngae Village, No. 15, Mae-Ta District, Lumpoon. [Graduate Diploma Thesis, Thammasat University]. (In Thai)
Tatit, A., & Chaiprasit, K. (2021). Public participation in management of natural resources and environment in Wang Sombun District, Sa Kaeo Province. Journal of Digital Business and Social Sciences, 7(2), 162–178. (In Thai)
Poboon, C. (2012). Community participation in natural resource and environmental management. Journal of Environmental and Sustainable Management, 3(1). https://so02.tci-thaijo.org/index.php/JEM/article/view/31982 (In Thai)
Phookjee, J. (2014). Community participation in the management of conflicts over natural resources: A case study Ban Mai Sa Pae, Pang Moo Sub-district, Mueang District, Mae Hong Sorn Province. [Master’s Thesis, Sukhothai Thammathirat Open University]. (In Thai)
Patsin, T. (2020). Local wisdom of utilization and community forest management by people’s participatory at Ban Meakmaiputtana, Nongmeak Subdistrict, Nachuak District, Mahasarakham Province. Udon Thani Rajabhat University Journal of Humanities and Social Science, 9(1), 163–177. (In Thai)
Jiramahapoka, P. (2023). Sustainable community–based tourism management in Rayong Province in the digital era. Journal of Cultural Approach, 24(45), 18–30. (In Thai)
