A Study of the Creative Process of Mr. Panupong Kamfun’s Muay Thai Banana Rope Dolls: Cultural Value Analysis and Guidelines for Creative Economy Development

บทคัดย่อ

ที่มาและวัตถุประสงค์: แรงบันดาลใจจากทรัพยากรกล้วยที่ล้นเกินในอำเภอแม่วาง จังหวัดเชียงใหม่  นายภานุพงศ์ คำฝั้น จึงนำเปลือกกล้วยแห้ง มาแปรรูปเป็นตุ๊กตานักมวยไทย ซึ่งเป็นการส่งเสริมการใช้วัสดุในท้องถิ่นอย่างสร้างสรรค์ พร้อมทั้งแสดงให้เห็นถึงศิลปะการต่อสู้มวยไทย การวิจัยเชิงสร้างสรรค์นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษากระบวนการสร้างสรรค์ตุ๊กตาเชือกกล้วยมวยไทยของนายภานุพงศ์ คำฝั้น เช่น การเลือกวัสดุ การออกแบบท่วงท่ามวยไทย การใช้สีและลวดลาย ที่สะท้อนอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมไทย (2) วิเคราะห์คุณค่าเชิงวัฒนธรรมของตุ๊กตาเชือกกล้วย โดยใช้เกณฑ์คุณค่าด้านศิลปะ รูปแบบ เทคนิค วัสดุท้องถิ่น ภูมิปัญญา สัญลักษณ์ และความหมายท่ามวย และ (3) ส่งเสริมแนวทางการพัฒนาตุ๊กตาเชือกกล้วยมวยไทยภายใต้แนวคิดเศรษฐกิจสร้างสรรค์ เป้าหมายที่ 8 และ 12 ด้วยการส่งเสริมทางเศรษฐกิจและการใช้ทรัพยากรในท้องถิ่นอย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน
ระเบียบวิธีการศึกษา: กระบวนการสร้างสรรค์ประกอบด้วยการออกแบบโครงสร้างตุ๊กตาด้วยลวดเหล็ก การพันเชือกกล้วยเพื่อขึ้นรูป และการตกแต่งด้วยวัสดุพื้นถิ่นที่สื่อถึงมวยไทย เช่น มงคล ประเจียด เชือกคาดมือ ผ้าขาวม้า จากการประเมินโดยช่างหัตถกรรมในชุมชน จำนวน 2 คน ผู้เชี่ยวชาญด้านศิลปะและวัฒนธรรมไทย จำนวน 3 คน ผู้รู้ด้านวัฒนธรรมมวยไทยท้องถิ่น / ครูมวยพื้นบ้าน จำนวน 1 คน นักออกแบบผลิตภัณฑ์ของที่ระลึกหรือศิลปินท้องถิ่น จำนวน 2 คน / ตัวแทนผู้บริโภค จำนวน 2 คน / ผู้เชี่ยวชาญด้านเศรษฐกิจสร้างสรรค์หรือ นักการตลาดออนไลน์ จำนวน 2 คน
ผลการศึกษา: ผลการวิจัยแสดงให้เห็นว่า ตุ๊กตามวยไทยจากเชือกกล้วยมีศักยภาพด้านศิลปะและวัฒนธรรมสูง มีความโดดเด่นด้านอัตลักษณ์ศิลปะการต่อสู้ ทั้งในด้านท่าทาง วัฒนธรรม การสื่อสารเรื่องราวได้ชัดเจน และการใช้เทคนิคการพันเชือกอย่างประณีตแต่ให้ความรู้สึกแบบพื้นบ้าน โดยได้รับการประเมินในเชิงบวกจากผู้ทรงคุณวุฒิมทร.ล้านนา ว่าเหมาะสมกับการพัฒนาเป็นศิลปหัตถกรรมที่มีคุณค่า สามารถจัดจำหน่ายในรูปแบบของที่ระลึก งานศิลปะตกแต่งได้จริง มีการวิเคราะห์ต้นทุนระบุว่าราคาขายเฉลี่ยที่เหมาะสมอยู่ระหว่าง 350–500 บาทต่อชิ้น ซึ่งครอบคลุมต้นทุนการผลิต แรงงาน และค่าบรรจุภัณฑ์ ที่สะท้อนคุณค่า 4 ด้าน คุณค่าอัตลักษณ์และสัญลักษณ์ คุณค่าศิลปะและงานฝีมือ คุณค่าพื้นที่และชุมชน และคุณค่าของที่ระลึกและตกแต่ง
บทสรุป: งานวิจัยนี้มีส่วนสนับสนุนแนวคิดเศรษฐกิจสร้างสรรค์ โดยเน้นการใช้ทุนทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่นในการสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับผลงาน และสอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) เป้าหมายที่ 8 และ 12 ในด้านการใช้ทรัพยากรอย่างรู้คุณค่า การอนุรักษ์วัฒนธรรม และการสร้างรายได้ในชุมชน อย่างไรก็ตาม งานวิจัยยังมีข้อจำกัดในการประเมินศักยภาพของผลงานในฐานะสื่อการเรียนรู้ในวงกว้าง ซึ่งควรได้รับการศึกษาในอนาคต