การพัฒนาลวดลายผ้าทอและรูปแบบสินค้าไลฟ์สไตล์สู่อัตลักษณ์ ชุมชนโคกปรง อำเภอวิเชียรบุรี จังหวัดเพชรบูรณ์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ที่มาและวัตถุประสงค์: ชุมชนโคกปรง จังหวัดเพชรบูรณ์ มีทักษะการทอผ้าและอัตลักษณ์พื้นถิ่นที่โดดเด่น แต่ยังขาดการนำทรัพยากรทางวัฒนธรรมเหล่านี้มาพัฒนาอย่างเป็นระบบเพื่อสร้างผลิตภัณฑ์ร่วมสมัย การแปลงอัตลักษณ์ชุมชนสู่ลวดลายผ้าทอและสินค้าไลฟ์สไตล์ที่มีศักยภาพทางการตลาด จึงเป็นแนวทางสำคัญในการอนุรักษ์วัฒนธรรมและสร้างความยั่งยืนทางเศรษฐกิจ การวิจัยครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาอัตลักษณ์พื้นถิ่นของชุมชนโคกปรง จังหวัดเพชรบูรณ์ 2) นำนวัตกรรมและหลักการออกแบบมาพัฒนาลวดลายผ้าทอจากอัตลักษณ์ของชุมชน และ 3) สร้างต้นแบบสินค้าไลฟ์สไตล์จากผ้าทอโคกปรงและประเมินความพึงพอใจต่อลวดลายและสินค้า
ระเบียบวิธีการศึกษา: การวิจัยครั้งนี้ใช้รูปแบบการวิจัยแบบผสมผสาน โดยบูรณาการวิธีการเชิงคุณภาพและเชิงปริมาณเข้าด้วยกัน ในส่วนเชิงคุณภาพ ได้ดำเนินการสำรวจชุมชนเชิงลึกเพื่อค้นหาอัตลักษณ์พื้นถิ่น จากนั้นนำทฤษฎีด้านการออกแบบมาพัฒนาต้นแบบลวดลายผ้าทอ 3 รูปแบบ โดยได้รับแรงบันดาลใจจากรูปทรงเรขาคณิตและพืชพื้นถิ่นต้นปรง และพัฒนาต้นแบบสินค้าไลฟ์สไตล์ 5 รูปแบบ โดยคำนึงถึงทักษะพื้นฐานของช่างทอในชุมชน มีการสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญด้านการออกแบบเพื่อประเมินและรับรองคุณภาพของลวดลายและรูปแบบสินค้า ในส่วนเชิงปริมาณ ใช้แบบสอบถามความพึงพอใจกับกลุ่มตัวอย่างจำนวน 100 คน ครอบคลุม 4 ด้าน ได้แก่ การออกแบบลวดลายผ้าทอ การออกแบบสินค้าไลฟ์สไตล์ การถอดอัตลักษณ์พื้นที่ชุมชน และคุณค่าด้านการตลาด
ผลการศึกษา: ผลการวิจัยพบว่าความพึงพอใจในทุกด้านอยู่ในระดับสูง โดยด้านการตลาดและความคุ้มค่ามีค่าเฉลี่ยสูงสุด (x̅ = 4.71) รองลงมาคือด้านการถอดอัตลักษณ์พื้นที่ชุมชน (x̅ = 4.70) ด้านการออกแบบสินค้าไลฟ์สไตล์ (x̅ = 4.59) และด้านการออกแบบลวดลายผ้าทอ (x̅ = 4.53) ค่าเฉลี่ยโดยรวมทั้ง 4 ด้านเท่ากับ 4.63 ซึ่งอยู่ในระดับความพึงพอใจมากที่สุด นอกจากนี้ผู้เชี่ยวชาญยังยืนยันว่าลวดลายที่พัฒนาขึ้นสะท้อนอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของชุมชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ พร้อมทั้งมีคุณภาพด้านสุนทรียศาสตร์ที่เหมาะสมสำหรับการนำไปใช้เชิงพาณิชย์
การประยุกต์ใช้: ลวดลายและต้นแบบสินค้าที่พัฒนาขึ้นสามารถนำไปใช้โดยตรงโดยกลุ่มทอผ้าชุมชนโคกปรงเพื่อยกระดับการออกแบบลวดลายและขยายการผลิตเพื่อจำหน่ายเชิงพาณิชย์ กระบวนการออกแบบที่เน้นทักษะของช่างทอท้องถิ่นสามารถเป็นต้นแบบให้กับชุมชนทอผ้าอื่น ๆ ที่ต้องการพัฒนาสินค้าไลฟ์สไตล์บนฐานวัฒนธรรม อีกทั้งผลการวิจัยยังเป็นแนวทางสำหรับหน่วยงานภาครัฐและองค์กรพัฒนาชุมชนในการสนับสนุนเศรษฐกิจสร้างสรรค์ในพื้นที่ชนบท
บทสรุป: การวิจัยครั้งนี้บรรลุวัตถุประสงค์ทั้ง 3 ข้อที่กำหนดไว้ การบูรณาการอัตลักษณ์ท้องถิ่น นวัตกรรมการออกแบบ และทักษะการทอผ้าของชุมชน นำไปสู่การสร้างลวดลายผ้าและสินค้าไลฟ์สไตล์ที่ได้รับความพึงพอใจในระดับสูงสุดจากผู้เข้าร่วม ผลลัพธ์ดังกล่าวแสดงให้เห็นว่าภูมิปัญญาการทอผ้าของชุมชนสามารถได้รับการพัฒนาเป็นสินค้าร่วมสมัยที่มีศักยภาพทางการตลาด ควบคู่กับการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรมและการเสริมสร้างเศรษฐกิจท้องถิ่นได้อย่างมีประสิทธิภาพ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Tangcharoen, W. (2001). History of art and design. E&IQ Press.
Sutsang, N. (2005). Industrial design research. O.S. Printing.
Nimsamer, C. (2010). Composition of art. Amarin Publishing.
Vanichakorn, A. (2016). Otop design. Chulalongkorn University Press.
Yathongchai, C., & Yathongchai, W. (2022). Development of textile design program for creating and continuation of Thai fabric wisdom. Journal of Research Unit on Science, Technology and Environment for Learning, 13(2), 198–213. https://doi.org/10.14456/jstel.2022.15 (In Thai)
Burapajetana, J. (2023). Cultural product development: Yok Dok woven textiles of Lum Poon. Journal of Fine Arts Research and Applied Arts, 10(1), 111–125. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/arts/article/view/266483/178900 (In Thai)
Rampoengchit, R., & Soloth, A. (2021). Souvenir product development of Sukhothai local sewing and craft of Khao Kaew Srisomboon Community Enterprise, Sukhothai Province. Journal of Research for Area-Based Development, 13(4), 268–278. (In Thai)
