ปัจจัยที่ส่งผลต่อความตั้งใจในการใช้งานอากาศยานไร้คนขับในการซ่อมบำรุงอากาศยาน

บทคัดย่อ

ในปัจจุบัน อุตสาหกรรมการบินได้นำเทคโนโลยีอากาศยานไร้คนขับ (Unmanned Aerial Vehicles –
UAVs หรือ โดรน) มาใช้ในการตรวจสอบสภาพและซ่อมบำรุงอากาศยานมากขึ้น เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและความ
ปลอดภัยในการทำงาน การตรวจสอบเครื ่องบินด้วยโดรนช่วยลดความจำเป็นในการเสี ่ยงด้านอุบัติเหตุในการ
ทำงานได้อย่างมาก อีกทั ้ง โดรนตรวจสอบอากาศยานยังมีความรวดเร็วและมีประสิทธิภาพสูง การตรวจสภาพ
ลำตัวเครื ่องบินด้วยโดรนสามารถทำได้รวดเร็วกว่าวิธีการตรวจด้วยมนุษย์ (Bjerregaard, 2023) ลดระยะเวลาที่
เครื่องบินต้องหยุดบินเพื่อซ่อมบำรุงและลดต้นทุนการตรวจสอบลงอย่างมีนัยสำคัญ ผลลัพธ์ที่ได้คือการเพิ่มความ
พร้อมใช้งานของเครื่องบินและลดค่าใช้จ่ายให้กับสายการบินและหน่วยงานซ่อมบำรุง
องค์กรด้านการบินหลายแห่งทั ่วโลกได้เริ ่มต้นนำโดรนมาใช้ในการตรวจสอบและบำรุงรักษาเครื ่องบิน
อย่างเป็นรูปธรรม สายการบินพาณิชย์สายหนึ่งในสหรัฐอเมริกาได้เป็นรายแรกที่ใช้โดรนในการตรวจสอบเครื่องบิน
เชิงพาณิชย์อย่างเป็นทางการ ขณะที่บริษัทซ่อมบำรุงอากาศยานรายใหญ่ในสวิตเซอร์แลนด์ก็ได้รับอนุญาตให้ใช้โด
รนตรวจสอบเครื ่องบินในบางประเภทงานได้แล้วเช่นกัน(Nickola, 2024) นอกจากนี ้ สายการบินในยุโรปและ
อเมริกาใต้หลายแห่งได้เริ ่มประยุกต์ใช้เทคโนโลยีโดรนเข้ากับกระบวนการซ่อมบำรุงของตนเองอย่างแพร่หลาย
ทั ้งหมดนี ้สะท้อนให้เห็นว่าแนวโน้มการนำโดรนมาใช้ในงานตรวจสอบอากาศยานกำลังเติบโตขึ ้นทั ่วโลก
ซึ่งคาดการณ์ว่าในอนาคตอันใกล้สายการบินและหน่วยงานซ่อมบำรุงหลักๆ ทั่วโลกจะได้รับการอนุมัติให้ใช้โดรนใน
ทุกภารกิจการตรวจสอบที่สำคัญ
แม้ว่าเทคโนโลยีโดรนจะมีศักยภาพสูงในการยกระดับงานตรวจสอบและซ่อมบำรุงอากาศยาน แต่การ
นำมาใช้งานจริงย่อมขึ้นอยู่กับการยอมรับและความตั้งใจของบุคลากรที่เกี่ยวข้องในองค์กรด้วย การที่ช่างเทคนิค
หรือวิศวกรซ่อมบำรุงจะตัดสินใจใช้โดรนในงานประจำวันนั ้นขึ้นอยู ่กับปัจจัยด้านทัศนคติ แรงสนับสนุนหรือแรง
กดดันจากสังคมแวดล้อม และความมั่นใจของตนเองในการใช้เทคโนโลยีดังกล่าว ดังนั ้น การศึกษาเชิงพฤติกรรม
ศาสตร์จึงมีบทบาทสำคัญในการทำความเข้าใจว่าปัจจัยใดบ้างที่ส่งผลต่อความตั้งใจที่จะใช้งานโดรนของบุคลากร
ซ่อมบำรุงอากาศยาน ผลการศึกษาเช่นนี ้จะช่วยให้องค์กรสามารถวางกลยุทธ์ส่งเสริมการนำโดรนมาใช้ได้อย่างมี
ประสิทธิผลยิ่งขึ้น
งานวิจัยนี้มุ่งประยุกต์ใช้ทฤษฎีการวางแผนพฤติกรรม (Theory of Planned Behavior – TPB) นำเสนอ
โดย Ajzen (1991) เป็นกรอบแนวคิดหลักในการวิเคราะห์ โดยทฤษฎี TPB เป็นทฤษฎีที ่ใช้อธิบายพฤติกรรมของ
มนุษย์ที่ได้รับการยอมรับอย่างแพร่หลายในสาขาสังคมศาสตร์และจิตวิทยา ทฤษฎีนี้ระบุว่าเจตนารมณ์หรือความ
ตั้งใจที่จะกระทำพฤติกรรม เป็นตัวทำนายโดยตรงของการแสดงพฤติกรรมนั้น โดยมีปัจจัยนำสามประการที่กำหนด
เจตนารมณ์ ได้แก่ (1) ทัศนคติต่อพฤติกรรม (attitude toward the behavior), (2) บรรทัดฐานทางสังคม
(subjective norm) และ (3) การรับรู ้การควบคุมพฤติกรรม (perceived behavioral control) เพื ่อที ่จะเข้าใจ
การยอมรับเทคโนโลยีโดรนในงานซ่อมบำรุงอย่างรอบด้าน บทความวิจัยนี ้นำเสนอผลการศึกษาเชิงสำรวจที ่ใช้
กรอบแนวคิด TPB ในการวิเคราะห์ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความตั้งใจในการใช้งานโดรนของบุคลากรด้านซ่อมบำรุง
อากาศยาน อันจะเป็นประโยชน์ต่อทั ้งภาคปฏิบัติในอุตสาหกรรมการบินและแวดวงวิชาการในการส่งเสริมการ
ประยุกต์ใช้เทคโนโลยีโดรนอย่างมีประสิทธิภาพ