การพัฒนาแบบมีส่วนร่วมเพื่อส่งเสริมวิสาหกิจชุมชนการแปรรูปผลผลิตทางการเกษตร ในการเพิ่มประสิทธิภาพทางการจัดการชุมชนตำบลตะเคียนเลื่อน อำเภอเมือง จังหวัดนครสวรรค์
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาปัญหาและความต้องการการพัฒนาการดำเนินงานวิสาหกิจชุมชนการแปรรูปผลผลิตทางการเกษตร ตำบลตะเคียนเลื่อน อำเภอเมือง จังหวัดนครสวรรค์ (2) หาแนวทางและวิธีการพัฒนาแบบมีส่วนร่วมเพื่อส่งเสริมการดำเนินงานวิสาหกิจชุมชน (3) พัฒนาแบบมีส่วนร่วมในการเพิ่มประสิทธิภาพทางการจัดการชุมชน และ (4) พัฒนาแนวคิดผลิตภัณฑ์การแปรรูปผลิตภัณฑ์จากกล้วยน้ำว้า เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพโดยใช้การเลือกแบบเฉพาะเจาะจง ตัวอย่าง ได้แก่ คณะกรรมการและผู้ประกอบการวิสาหกิจชุมชน เกษตรกร ผู้นำชุมชน ปราชญ์ชาวบ้าน และเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง จำนวน 19 คน รวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง และการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัย พบว่า ปัญหาหลักของวิสาหกิจชุมชน ได้แก่ การขาดความรู้และการมีส่วนร่วมในการวางแผน การขาดงบประมาณและตลาดรองรับผลิตภัณฑ์ การจัดสรรผลประโยชน์ที่ไม่ทั่วถึงและการขาดความรู้ด้านการประเมินผล แนวทางการพัฒนาที่ได้จากการวิจัย คือ การส่งเสริมการวางแผนแบบมีส่วนร่วม การสร้างความร่วมมือกับหน่วยงานภายนอก การพัฒนาศักยภาพสมาชิกและระบบการตลาด การจัดสรรผลประโยชน์อย่างเป็นธรรม และการจัดระบบประเมินผลแบบมีส่วนร่วม ทั้งนี้ การพัฒนาแบบมีส่วนร่วมช่วยสร้างความรู้สึกเป็นเจ้าของ เสริมสร้างแรงจูงใจ และรักษามาตรฐานการผลิตของวิสาหกิจชุมชน ตลอดจนแนวคิดการพัฒนาผลิตภัณฑ์กล้วยน้ำว้า ได้แก่ การออกแบบบรรจุภัณฑ์ การสร้างภาพลักษณ์สินค้า การผลิตอย่างต่อเนื่อง และการปรับปรุงเครื่องหมายการค้า ผลการวิจัยนี้สามารถใช้เป็นต้นแบบ ในการพัฒนาแบบ มีส่วนร่วมของวิสาหกิจชุมชนด้านการแปรรูปผลผลิตทางการเกษตรในพื้นที่อื่นที่มีบริบทใกล้เคียงกัน
Article Details

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความวิชาการ บทความวิจัย และบทวิจารณ์หนังสือในวารสารดุษฎีบัณฑิตทางสังคมศาสตร์ เป็นความคิดเห็นของผู้เขียน มิใช่ของคณะผู้จัดทำ และมิใช่ความรับผิดชอบของสมาคมปรัชญาดุษฎีบัณฑิตทางสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง (กรณีการทำวิจัยในมนุษย์ ผู้วิจัยต้องผ่านการอบรมจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์ และนำหลักฐานมาแสดง)
เอกสารอ้างอิง
กรมส่งเสริมการเกษตร, กองส่งเสริมวิสาหกิจชุมชน. (2567). คู่มือการดำเนินกิจการวิสาหกิจชุมชน (ฉบับปรับปรุงใหม่). http://sceb.doae.go.th/wp-content/uploads/2025/05/a_w-คู่มือดำเนินธุรกิจ_44-หน้า_Final-รวม.pdf
ชญานิษฐ์ แสนราชา, พุฒิสรรค์ เครือคำ, นคเรศ รังควัต และกังสดาล กนกหงษ์. (2565). ปัจจัยที่มีผลต่อการมีส่วนร่วมในการดำเนินงานของสมาชิกกลุ่มวิสาหกิจชุมชน อำเภอป่าซาง จังหวัดลำพูน. วารสารผลิตกรรมการเกษตร, 4(3), 62-74.
ธัชพล ยรรยง, พระมหากิตติ กิตติเมธี และพระมหาอนันต์ องฺกุรสิริ. (2561). กระบวนการบริหารการจัดการวิสาหกิจชุมชนเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืนกรณีศึกษา: วิสาหกิจชุมชนจังหวัดน่าน. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาลัยสงฆ์นครน่าน เฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาๆ สยามบรมราชกุมารี.
นฤทัย สถิตอินทาพร และวิไลวัจส์ กฤษณะภูติ. (2560). การจัดการกลุ่มวิสาหกิจชุมชนขององค์การบริหารส่วนตำบลโนนเมือง: กรณีศึกษา กลุ่มปลา 1 เดียว บ้านห้วยบง ตำบลโนนเมือง อำเภอโนนสัง จังหวัดหนองบัวลำภู. ใน การประชุมวิชาการเสนอผลงานวิจัยบัณฑิตศึกษา ระดับชาติและนานาชาติ 2560 (หน้า 1753-1762). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
ประชิด ทิณบุตร และนรรชนภ ทาสุวรรณ. (2561). การใช้ทุนทางวัฒนธรรมเพื่อการออกแบบพัฒนา ตราสัญลักษณ์และรูปลักษณ์บรรจุภัณฑ์สินค้าประเภทสมุนไพร สำหรับกลุ่มวิสาหกิจชุมชน ในเขตพื้นที่กลุ่มจังหวัดภาคกลางตอนบน 2. วารสารจันทรเกษมสาร, 24(47), 126-141.
ประภัสรา ปราชญา. (2564). แนวทางการพัฒนาวิสาหกิจชุมชนให้ยั่งยืนด้วยภูมิปัญญาท้องถิ่น: กรณีศึกษา วิสาหกิจชุมชนบ้านคลองสำโรง อำเภอบ้านแพ้ว จังหวัดสมุทรสาคร [รัฐศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยรามคำแหง].
ปิยะดา พิศาลบุตร. (2561). กลยุทธ์การบริหารจัดการวิสาหกิจชุมชนจังหวัดปราจีนบุรี. วารสารอิเล็กทรอนิกส์การเรียนรู้ทางไกลเชิงนวัตกรรม, 8(1), 105-120.
รัชดา ภักดียิ่ง. (2563). การพัฒนาศักยภาพการดำเนินงานของวิสาหกิจชุมชนในจังหวัดขอนแก่น. Journal of Buddhist Education and Research (JBER), 6(1), 175-189.
วัฒน์จิรชัย เวชชนินนาท, อัจฉริยา สุริยา, ชารีณัฏฐ์ วุฒิเบญจรัศมี และโศภิดา บุญจํานง. (2565). การดำเนินงานและการสร้างมูลค่าเพิ่มด้านการท่องเที่ยวภายใต้ แนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนเกษตรอินทรีย์ท่องเที่ยวภูผาเพ ตำบลหนองบัว อำเภอเมือง จังหวัดหนองบัวลำภู. วารสารการพัฒนาชุมชนและคุณภาพชีวิต, 10(3), 273-282.
วิมลสิริ กูกขุนทด, ณัฐชนน มาพิจารณ์, อิสสราพร กล่อมกล่ำนุ่ม และณัฐพล บ้านไร่. (2563). การพัฒนาวิสาหกิจชุมชนสู่ความสำเร็จ : กรณีศึกษาวิสาหกิจชุมชนกลุ่มผู้ผลิตและพัฒนาการแปรรูปกล้วยตำบลระหาน อำเภอบึงสามัคคี จังหวัดกำแพงเพชร. การประชุมวิชาการการพัฒนาชุมชนท้องถิ่นและสังคมระดับชาติ (CSD สัมพันธ์) ครั้งที่ 19 (หน้า 672-678). ลำปาง: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ศูนย์ลำปาง.
สมเกียรติ สุทธินรากร. (2560). การพัฒนาโมเดลนวัตกรรมการบริหารจัดการที่ส่งผลต่อการสร้างสรรค์มูลค่าของผลิตภัณฑ์วิสาหกิจชุมชน [ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศิลปากร].
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2559). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 (พ.ศ. 2560-2564). สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
สุนิษา กลิ่นขจร. (2558). การพัฒนาศักยภาพวิสาหกิจชุมชนกลุ่มผลิตภัณฑ์ลูกประคบสมุนไพรบ้านเขานาใน ตำบลต้นยวน อำเภอพนม จังหวัดสุราษฏร์ธานี. Veridian E-Journal, Silpakorn University, 8(2), 2643-2655.
เสาวคนธ์ เหลืองทองคำ และเสรี วงษ์มณฑา. (2558). การมีส่วนร่วมของชุมชนในการพัฒนาการท่องเที่ยวแบบยั่งยืน: กรณีศึกษาอำเภอปราณบุรี จังหวัดประจวบคีรีขันธ์. วารสารวิชาการบัณฑิตวิทยาลัยสวนดุสิต, 11(1),19-29.
หัสนัย เจนจบ. (2564). รูปแบบการมีส่วนร่วมของชุมชนต่อการจัดการศึกษาของศูนย์พัฒนาเด็กเล็กสังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เขตอำเภอขลุง จังหวัดจันทบุรี. [วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฎรำไพพรรณี].
อิสรี แพทย์เจริญ, อริย์รัช อักษรทับ และชาญวิทย์ จาตุประยูร. (2565). ปัจจัยความสำเร็จของการบริหารจัดการวิสาหกิจชุมชนแปรรูปลำไยเนื้อสีทองตำบลบ้านธิ อำเภอบ้านธิ จังหวัดลำพูน. วารสารมหาวิทยาลัยพายัพ, 32(2), 82-98.
Cohen, J. M., & Uphoff, N. T. (1980). Participation’s place in rural development: Seeking clarity through specificity. World Development Journal, 8(3), 213-235.
Kotler, P., & Armstrong, G. (2018). Principles of marketing (17 th ed.). Pearson.