สมรรถนะความเป็นพลเมืองดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา

Main Article Content

ศุภกร แก้วนาโพธิ์
นวลใย นิลบรรพ์
วิรัตน์ มณีพฤกษ์

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์องค์ประกอบของสมรรถนะความเป็นพลเมืองดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา และศึกษาความเชื่อมโยงของแนวคิดและทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง โดยการศึกษาครั้งนี้ใช้วิธีการวิเคราะห์และสังเคราะห์เอกสารที่เกี่ยวข้อง ภายใต้กรอบแนวคิดสมรรถนะ แนวคิดความเป็นพลเมืองดิจิทัล และทฤษฎีระบบที่นำมาใช้เป็นกรอบในการวิเคราะห์


ผลการวิเคราะห์ พบว่า สมรรถนะความเป็นพลเมืองดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา ประกอบด้วย 4 องค์ประกอบ ได้แก่ มารยาทและจริยธรรมในการใช้ดิจิทัล การปกป้องและความปลอดภัยทางดิจิทัล การรู้เท่าทันสื่อดิจิทัลและสารสนเทศ และสิทธิและความรับผิดชอบทางดิจิทัล โดยทฤษฎีระบบ ซึ่งประกอบด้วยปัจจัยนำเข้า กระบวนการ ผลผลิต และข้อมูลย้อนกลับ ช่วยอธิบายกลไกการพัฒนาอย่างเป็นขั้นตอนและต่อเนื่อง บทสรุปของการวิเคราะห์ชี้ให้เห็นว่า การบูรณาการแนวคิดดังกล่าวช่วยกำหนดกรอบสมรรถนะที่ครอบคลุมทั้งด้านความรู้ ทักษะ และคุณลักษณะ ทำให้ผู้บริหารสถานศึกษาสามารถใช้เทคโนโลยีดิจิทัลได้อย่างมีวิจารณญาณ มีความรับผิดชอบ และสนับสนุนการบริหารจัดการศึกษาในยุคดิจิทัลได้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
แก้วนาโพธิ์ ศ., นิลบรรพ์ น., & มณีพฤกษ์ ว. (2026). สมรรถนะความเป็นพลเมืองดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา. วารสารดุษฎีบัณฑิตทางสังคมศาสตร์, 16(3), e284461. สืบค้น จาก https://so05.tci-thaijo.org/index.php/phdssj/article/view/284461
ประเภทบทความ
บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

กฤติน กุลเพ็ง. (2563). การพัฒนาสมรรถนะสำหรับองค์กร: Implement core/functional/managerial competency. ไอโอดี คอนเซาท์ติ้ง แอนด์เทรนนิ่ง.

กาญจนา เดชสม. (2565). รูปแบบการจัดการเรียนรู้เชิงรุกเพื่อส่งเสริมความเป็นพลเมืองดิจิทัลของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย. [ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยทักษิณ].

จิติมา วรรณศรี. (2566). การบริหารเพื่อคุณภาพของผู้เรียนและสถานศึกษา. รัตนสุวรรณ.

จิรศักดิ์ จันกัน. (2566). รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะความเป็นผู้ประกอบการของนักศึกษาในสถานศึกษาสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา. [ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร].

ชัยณรงค์ ชินเพ็ง. (2565). กลยุทธ์การเสริมสร้างความเป็นพลเมืองดิจิทัลของนักเรียนโรงเรียนประถมศึกษา สังกัดสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. [ปริญญาการศึกษาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม].

ฑิวาวรรณ สุวานิโช. (2563). การพัฒนารูปแบบการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมความเป็นพลเมืองดิจิทัลสำหรับนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย. [ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนอร์ทกรุงเทพ].

ปราริชาติ รื่นพงษ์พันธ์. (2566). การพัฒนาระบบนิเวศทางการเรียนรู้ดิจิทัลร่วมกับการจัดการเรียนรู้แบบส่วนบุคคลเพื่อเสริมสร้างทักษะความเป็นพลเมืองดิจิทัลสำหรับนักศึกษาระดับปริญญาตรี. [วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต, สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง].

รุ่งอรุณ ป้องกัน และลักขณา สริวัฒน์. (2566). การเสริมสร้างความเป็นพลเมืองดิจิทัลของนักเรียนระดับประถมศึกษาภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม, 7(3), 265-282.

วรพจน์ วงศ์กิจรุ่งเรือง. (2561). คู่มือพลเมืองดิจิทัล. ดิ วันโอวัน เปอร์เซนต์.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2562). คู่มือการดำเนินงานของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน. แม็ทซ์พอยท์.

อัคคณัฐ อัยรา. (2564). รูปแบบการบริหารจัดการสู่โรงเรียนนวัตกรรม สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา. [ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร].

Arambala, P. J. G. (2025, July). Leadership competencies of school heads: A systematic literature review. EPRA International Journal of Multidisciplinary Research (IJMR), 11(7), 11-18.

Lunenburg, F. C., & Ornstein, A. C. (2021). Educational administration: Concepts and practices (7th ed.). SAGE.

Mahadir, N. B., Baharudin, N. H., & Jamil@Osman, Z. (2021). Digital citizenship literacy knowledge among undergraduates of Sultan Idris Education University: Preliminary studies. International Journal of Academic Research in Progressive Education and Development, 10(2), 416-434.

Musid, N. A., Matore, M. E. E. M., & Hamid, A. H. A. (2024). Digital leadership proposed framework concepts for teachers. International Journal of Academic Research in Progressive Education and Development, 13(4), 3757-3767.

OECD. (2023). OECD digital education outlook 2023: Towards an effective digital education ecosystem. OECD.

Prasetiyo, W. H., Naidu, N. B. M., Tan, B. P., & Sumardjoko, B. (2021). Digital citizenship trend in educational sphere: A systematic review. International Journal of Evaluation and Research in Education, 10(4), 1192-1201.