การศึกษาการจัดการท่องเที่ยวเชิงอายุวัฒนะเพื่อพัฒนารูปแบบแบรนด์ชุมชนวิถีพุทธ กรณีชุมชนชาติพันธุ์ในจังหวัดลำพูน

Main Article Content

อัญชลี แสงเพชร
พระครูปลัดณฐกร ปฏิภาณเมธี
อุเทน ลาพิงค์

บทคัดย่อ

ประเทศไทยกำลังเผชิญกับการเปลี่ยนผ่านทางประชากรเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุอย่างรวดเร็ว ซึ่งก่อให้เกิดทั้งความท้าทายเชิงนโยบายและโอกาสทางเศรษฐกิจ โดยเฉพาะในภาคบริการด้านการท่องเที่ยวเชิงสุขภาวะสำหรับผู้สูงอายุ อย่างไรก็ตาม การพัฒนาในระดับชุมชนยังมีข้อจำกัด ทั้งในด้านระบบการรับรองมาตรฐานและกลยุทธ์การสร้างแบรนด์ที่สามารถตอบสนองความต้องการที่หลากหลายของผู้สูงอายุทั้งทางกายภาพและจิตใจ การวิจัยนี้เป็นการวิจัยแบบผสมผสาน (Mixed Methods Research) โดยศึกษากรณีตัวอย่างจากสองชุมชนในจังหวัดลำพูน ได้แก่ ชุมชนบ้านมอญ อำเภอป่าซาง และชุมชนกะเหรี่ยง อำเภอลี้ มีวัตถุประสงค์การวิจัย คือ 1) เพื่อสังเคราะห์องค์ความรู้เกี่ยวกับการจัดการท่องเที่ยวชุมชนเชิงอายุวัฒนะด้วยแบรนด์ชุมชนวิถีพุทธ 2) เพื่อพัฒนารูปแบบแบรนด์ชุมชนวิถีพุทธและขับเคลื่อนให้เกิดการท่องเที่ยวชุมชนเชิงอายุวัฒนะ และ 3) เพื่อถอดบทเรียนและเป็นตัวอย่างของรูปแบบการท่องเที่ยวชุมชนเชิงอายุวัฒนะด้วยแบรนด์ชุมชนวิถีพุทธ โดยใช้เครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถาม การสัมภาษณ์เชิงลึก และการสนทนากลุ่มย่อยกับกลุ่มผู้สูงอายุและผู้ทรงคุณวุฒิจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ผลการวิจัยพบว่า โมเดล “หมู่บ้านศีล 5” เป็นรูปแบบการพัฒนาที่ประสบความสำเร็จ โดยประยุกต์หลักพุทธธรรมเป็นแนวทางการจัดการชุมชนเพื่อขับเคลื่อนการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน ปัจจัยแห่งความสำเร็จประกอบด้วย 4 ประการ ได้แก่ 1) การมีส่วนร่วมของชุมชนและความเป็นเจ้าของร่วมในทุกกระบวนการ 2) การพัฒนาศักยภาพของคนในชุมชนด้านการจัดการและการสร้างแบรนด์ 3) การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและสิ่งแวดล้อมที่ปลอดภัยและเป็นมิตรกับผู้สูงอายุ และ 4) การจัดการองค์ความรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่นเชิงพุทธอย่างเป็นระบบเพื่อธำรงอัตลักษณ์ของชุมชน งานวิจัยนี้แสดงให้เห็นว่า การ บูรณาการมิติทางวัฒนธรรมและหลักธรรมทางศาสนา สามารถสร้างแบรนด์ชุมชนที่สมดุลทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม และจิตวิญญาณได้อย่างมีประสิทธิภาพ ข้อเสนอเชิงนโยบายคือ หน่วยงานภาครัฐและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นควรสนับสนุนการขยายผลโมเดลนี้ไปยังชุมชนอื่นที่มีศักยภาพ เพื่อเป็นกลไกเชิงยุทธศาสตร์ในการส่งเสริมเศรษฐกิจฐานรากและรองรับสังคมผู้สูงอายุอย่างเป็นรูปธรรม

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
แสงเพชร อ., ปฏิภาณเมธี พ., & ลาพิงค์ อ. (2026). การศึกษาการจัดการท่องเที่ยวเชิงอายุวัฒนะเพื่อพัฒนารูปแบบแบรนด์ชุมชนวิถีพุทธ กรณีชุมชนชาติพันธุ์ในจังหวัดลำพูน. วารสารรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์, 17(2), 239–258. สืบค้น จาก https://so05.tci-thaijo.org/index.php/polscicmujournal/article/view/283621
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

กัญจพรรษณ์ จุพรมณี. (2561). การพัฒนาชุมชนเข้มแข็งเชิงพุทธบูรณาการของหมู่บ้านศาลาเม็ง ตำบลท่าผา อำเภอเกาะคา จังหวัดลำปาง (วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต), มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

เกษรา โพธิ์เย็น. (2562). สังคมผู้สูงอายุ: โอกาสของธุรกิจที่ยั่งยืนในอนาคต. วารสารวิทยาการจัดการปริทรรศน์, 21(1), 201-209.

จรรย์จารี ธรรมา, และกมลาส ภูวชนาธิพงษ์. (2561). ธรรมโมโลยี-การตลาด: พุทธศาสนากับงานบริหารการตลาด. วารสารสุทธิปริทัศน์, 32(พิเศษ), 262-273.

จังหวัดลำพูน. (2564). แผนพัฒนาจังหวัดลำพูน พ.ศ. 2566-2570. สำนักงานจังหวัดลำพูน สืบค้นเมื่อ 21 พฤษภาคม 2567, จาก https://www.lamphun.go.th/uploads/19/2021-11/76a688aee292f7d0c2ae6b0fe4df3f97.pdf

ณปภัช สัจนวกุล. (2564). เปิดเทรนด์การดูแลผู้สูงอายุทั่วโลก : เวทีสาธารณะ “ก้าวต่อไปของผู้สูงอายุไทย 12 ล้านคน”. สืบค้นเมื่อ 11 ตุลาคม 2567, จาก https://shorturl.asia/pqEPd

ทาริตา แตงเส็ง, ณัฐวิภา ทองรุ่ง, และกัมปนาท วงษ์วัฒนพงษ์. (2563). การพัฒนาชุมชนตามแนววิถีพุทธ. Journal of Modern Learning Development, 5(4), 239-253.

ทูเดย์ไรท์เตอร์. (2564). นักวิชาการเตือนปี 65 ไทยเตรียมพบสึนามิสังคมผู้สูงอายุ พร้อมแนะรัฐและประชาชนเร่งปรับตัว. สืบค้นเมื่อ 5 ตุลาคม 2567, จาก https://workpointtoday.com/thai-agingsociety-65/

พระโกศล เขมรโต. (2566). การประยุกต์ใช้หลักสัปปายะ 4 ในการพัฒนาชุมชนสร้างสุขของชุมชนบ้านหนองครั่ง ตำบลบางรูป อำเภอทุ่งใหญ่ จังหวัดนครศรีธรรมราช. Journal of Buddhist Anthropology, 8(1), 59-70.

พระครูปลัดสิวริศร์ สุทฺธิมโน (ด่านประสิทธิ์), สิทธิโชค ปาณะศรี และพระครูโฆษิตวัฒนานุกูล. (2563). การประยุกต์ใช้หลักทิฏฐธัมมิกัตถประโยชน์เพื่อการดำเนินชีวิตของมนุษย์ในสังคมบริโภคนิยม. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 7(4), 144-155.

พระครูภาวนาจันทคุณ. (2565). การจัดการนวัตวิถีหมู่บ้านรักษาศีล 5 ต้นแบบของสังคมไทย. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 9(9), 436-450.

พระจาตุรงค์ ฐิตญาโณ (พูลเกิด), พระครูโฆสิตตวัฒนานุกูล, และสิทธิโชค ปาณะศรี. (2565). การประยุกต์ใช้หลักอริยสัจ 4 เพื่อการพัฒนาครอบครัวของชุมชน บ้านทุ่งสาคร ตำบลปกาสัย อำเภอเหนือคลอง จังหวัดกระบี่. วารสาร มจร.อุบลปริทรรศน์, 7(1), 205-212.

พระจิตศิลป์ เหมรํสี, อภิรักษ์มนตรี, ประเสริฐ ธิลาว, และพระครูสังฆรักษ์เกียรติศักดิ์ กิตฺติปญฺโญ. (2563). การจัดการสินค้าชุมชนตามวิถีพุทธในจังหวัดกาญจนบุรี. วารสารวิจัยและพัฒนาชุมชน, 5(2), 123-145.

พระมหาเจนภพ ปภาโส, สมเดช นามเกตุ, และบุญส่ง สินธุ์นอก. (2566). การพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนตามหลักทิฏฐธัมมิกัตถะประโยชน์ 4. วารสารมณีเชษฐาราม วัดจอมมณี, 6(1), 119-136.

พระอธิการธวัชชัย คมฺภีรโต (แสงโสภณ). (2562). พุทธวิธีการบริหารจัดการโรงเรียนวิถีพุทธในจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ (วิทยานิพนธ์พุทธศาสตร์ดุษฎีบัณฑิต), สาขาวิชาการจัดการเชิงพุทธ: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย. (2565). รายงานสถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2565. สืบค้นเมื่อ 15 มีนาคม 2567, จาก https://thaitgri.org/?p=40208

สถาบันทรัพย์สินทางปัญญาแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. (2560). รายงานการวิเคราะห์แนวโน้มเทคโนโลยีและอุตสาหกรรม อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวกลุ่มรายได้ดี และท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ “โครงการพัฒนาผู้ประกอบการด้านทรัพย์สินทางปัญญาและนวัตกรรม”. สืบค้นเมื่อ 15 มีนาคม 2567, จาก https://www.ipthailand.go.th/images/3534/web_01052018/Report_CHU/8_Well-being_06.12.2017_CHU.pdf

สถาบันพัฒนาบุคลากรและผู้นำ. (2567). Sustainable Business 2025 ธุรกิจยั่งยืน คืออะไร มีอะไรบ้าง. สืบค้นเมื่อ 15 มีนาคม 2567, จาก https://solutionsimpact.com/inhouse-training/sustainable/

Blokdyk, G. (2020). PDCA A Complete Guide. Retrieved June 20, 2024, from https://shorturl.asia/jbRF3

Global Wellness Institute. (2017). Global Wellness Economy Monitor “The Future of the Wellness Economy is Strong”. Retrieved June 2, 2024, from https://globalwellnessinstitute.org/wpcontent/uploads/2018/06/GWI_WellnessEconomyMonitor2017_FINALweb.pdf

Skhmot, N. (2017). Using the PDCA Cycle to Support Continuous Improvement. Retrieved March 16, 2024, from https://theleanway.net/the-continuous-improvement-cycle-pdca

Similar Articles