การพัฒนารูปแบบภาวะผู้นำทางวิชาการ ของผู้บริหารสถานศึกษา  โรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง 1

โกลัญญา ลาภประเสริฐ

Authors

โกลัญญา ลาภประเสริฐ -

Keywords:

Academic Leadership , Model Development , School Administrators , Educational Opportunity Expansion Schools

Abstract

The purposes of this research and development study were: 1) to study the components of academic leadership for school administrators in educational opportunity expansion schools in the Lower Northeastern Region 1; 2) to investigate the current state of academic leadership of these administrators; 3) to develop
an academic leadership development model for school administrators in the designated area; and 4) to evaluate the feasibility and utility of the developed model. The research process was divided into four phases. Phase 1 involved confirming the relevance of components by 5 experts. Phase 2 examined the current state of academic leadership with a sample of 779 participants, including school administrators, heads of academic affairs, and heads of learning groups from 279 schools. The instrument used was a rating scale questionnaire with an IOC ranging from 0.60–1.00 and a reliability coefficient of 0.99. Phase 3 involved evaluating the appropriateness of the model by 7 experts. Phase 4 assessed the feasibility and utility of the model by 30 school administrators. Data were analyzed using mean and standard deviation.

The research findings revealed that: 1) The academic leadership components consisted of 7 aspects: (1) goal setting and development, (2) promoting an academic learning climate, (3) instructional development, (4) curriculum development, (5) instructional supervision and evaluation, (6) promoting teachers’ professional progress, and (7) building positive relationships among teachers, students, parents, and the community, with both overall and individual aspects at the highest level; 2) The current state of academic leadership was at a high level both overall and in each individual aspect; 3) The developed model comprised 5 components: (1) principles and rationale, (2) objectives, (3) core development content, (4) implementation, and (5) conditions for success, with the appropriateness evaluated at the highest level; and 4) The evaluation of the model's feasibility and utility was also found to be at the highest level overall.

References

ไชยา ภาวะบุตร. (2565). ภาวะผู้นำทางวิชาการ: แนวคิด ทฤษฎี และแนวปฏิบัติสู่ความเป็นเลิศ. สกลนคร : คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.

ทิศนา แขมมณี. (2566). ศาสตร์การสอน: องค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ. (พิมพ์ครั้งที่ 26). กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ธดา สิทธิ์ธาดา. (2568). “การพัฒนารูปแบบภาวะผู้นำเชิงวิชาการ ของผู้บริหารสถานศึกษาสังกัดสำนักการศึกษากรุงเทพมหานคร”. วิทยานิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา.

ธีรพันธุ์ มาแสง. (2566). “การพัฒนารูปแบบภาวะผู้นำทางวิชาการในศตวรรษที่ 21 สำหรับผู้บริหาร โรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง 1”. วิทยานิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยวงษ์ชวลิตกุล.

ปราการ ช่วยรักษา. (2568). “รูปแบบภาวะผู้นําทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาขนาดเล็ก สังกัดสํานักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาในจังหวัดสกลนคร”. วารสารรัฐประศาสนศาสตร์และนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยชินวัตร. ปีที่ 2 ฉบับที่ 2. หน้า 23-42.

ศูนย์สารสนเทศเพื่อการศึกษา สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2568). รายงานสถิติจำนวนโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา ปีการศึกษา 2568. กระทรวงศึกษาธิการ.

พิมพันธ์ เดชะคุปต์. (2566). การเป็นผู้นำทางวิชาการและวิชาชีพ. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

เพชรรุ่ง เรืองรุ่ง. (2568). “ภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา”. วารสารสมาคมพัฒนา วิชาชีพการบริหารการศึกษาแห่งประเทศไทย (สพบท.). ปีที่ 7 ฉบับที่ 3. หน้า 623-634.

วิจารณ์ พานิช. (2565). วิถีสร้างการเรียนรู้เพื่อศิษย์ในศตวรรษที่ 21. กรุงเทพมหานคร : มูลนิธิสดศรี-สฤษดิ์วงศ์.

สุกัญญา แช่มช้อย. (2566). การบริหารสถานศึกษาในยุคดิจิทัล (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2566). สภาวะการศึกษาไทย ปี 2566: ทิศทางการปฏิรูปการศึกษาในโลกยุคหลังโควิด-19. กรุงเทพมหานคร : พริกหวานกราฟฟิค.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2567). รายงานการวิจัยเรื่อง ความท้าทายของการบริหารจัดการสถานศึกษาในยุค Digital Disruption. กรุงเทพมหานคร : กระทรวงศึกษาธิการ.

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2566). สรุปผลที่สำคัญการสำรวจการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารในครัวเรือน พ.ศ. 2566. กรุงเทพมหานคร : กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม.

Best, J. W., and Kahn, J. V. (1989). Research in education (6th Ed.). Englewoods Cliffs, N.J.: Prentice-Hall.

Eisner, E. (2011). “Educational connoisseurship and criticism: Their form and functions in education evaluation”. The Journal of Aesthetic Education. Vol. 10 No. 3. pp. 135-150.

Fullan, M. (2020). The moral imperative realized. Thousand Oaks, CA : Corwin Press.

Hallinger, J.S. and Murphy, S.L. (1985). Assessing the instructional management behavior of principals. Elementary School Journal, 86(2), pp.217-247.

Knight, J. (2017). The impact cycle: What instructional coaches should do to foster powerful improvements in teaching. Thousand Oaks, CA : Corwin Press.

Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). “Determining sample size for research activities”. Educational and Psychological Measurement. Vol. 30 No. 3. pp. 607–610.

Lin, C. Y. (2022). “Digital instructional leadership: A new framework for primary school principals”. Educational Technology Research and Development. Vol. 70 No. 4. pp. 1235–1255.

Maxwell, J. C. (2007). The 21 irrefutable laws of leadership. Nashville, TN: Thomas Nelson.

Peterson, K. D., and Deal, T. E. (2016). Shaping school culture (3rd ed.). San Francisco, CA: Jossey-Bass.

Siemens, G. (2005). “Connectivism: A learning theory for the digital age”. International Journal of Instructional Technology and Distance Learning. Vol. 2 No. 1. pp. 3-10.

Stufflebeam, D. L., & Coryn, C. L. (2014). Evaluation theory, models, and Application (2nd ed.). San Francisco, CA: Jossey-Bass.