ความดี คนดี ชีวิตและความสุข : พื้นฐานความคิดเพื่อการจัดการเรียนรู้โดยใช้ความดีเป็นฐาน

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) สืบค้นและเรียนรู้ความเป็นมาถึงจุดเริ่มต้นของคำว่าความดี 2) ศึกษาความความสัมพันธ์ระหว่างคนดี ความดี ชีวิต และความสุข และ 3) หาข้อสรุปสำหรับการพัฒนากระบวนการการจัดการเรียนรู้โดยใช้ความดีเป็นฐาน ด้วยกระบวนการทบทวนและสืบค้นจากเอกสาร หลักฐาน ตลอดทั้งงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง นำมาวิเคราะห์และสังเคราะห์แล้วเรียบเรียงนำเสนอในรูปแบบความเรียง สามารถสรุปได้ดังต่อไปนี้ 1. คำว่าความดีมีหลักฐานปรากฏเมื่อประมาณ 3,000 ปีมาแล้ว ในปรัชญาจีนและอินเดีย โบราณ กล่าวถึงหลักจริยธรรมและรัฐศาสตร์ซึ่งมุ่งสอนให้คนทำความดี และปรัชญาตะวันตกโดยโสเครตีส (Socrates) กล่าวว่าความดีเป็นความรู้ที่เกิดจากการคิดไตร่ตรองขณะที่จิตไม่มีกิเลส(Vice) เมื่อประมาณ 400 ปีก่อนคริสตกาล 2. การเป็นคนดีสำคัญกว่าทุกสิ่ง เพราะมีความดีเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่งต่อการเป็นมนุษย์ ที่สมบูรณ์ และการมีชีวิตที่สงบสุข ความดีเป็นสากลสามารถส่งผลให้เกิดความสุข ความสุขมีความสัมพันธ์และส่งผลต่อการทำงานของระบบร่างกายและจิตใจ กล่าวได้ว่าความดีเป็นสิ่งที่อุบัติขึ้นพร้อมกับสังคม เป็นความต้องการจำเป็นขั้นพื้นฐานต่อสุขภาวะของมนุษย์ 3. สังคมที่พึงประสงค์แห่งคลื่นอารยะธรรมสูงสุดของมนุษยชาติคือ สังคมแห่งความดี ความดีเป็นปัจจัยเชิงสาเหตุของความสุขของมนุษย์ทุกชาติพันธุ์ เป้าหมายและปลายทางของทุกชีวิตในโลกนี้ล้วนปรารถนาการมีชีวิตที่สงบสุข และร่มเย็น การสร้างสรรค์สังคมที่มีความสงบสุขและร่มเย็น ต้องเริ่มที่การกำหนดเป้าหมายในการผลิตและสร้างคนดี การศึกษามีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งในภารกิจดังกล่าว ดังนั้น เป้าหมายของการศึกษาจึงควรสอดคล้องกับเป้าหมายในการพัฒนาสังคมอารยะ นั่นคือให้จัดการศึกษาโดยใช้ความดีเป็นฐาน (Goodness Based Learning: GBL) เป็นกระแสหลักในการจัดการเรียนรู้ บูรณาการภูมิปัญญาท้องถิ่นและสากลอย่างเหมาะสมกับบริบทของชุมชนและสังคม การศึกษาเป็นกระบวนการพัฒนาความต้องการให้ถูกต้องเหมาะสม และเสริมสร้างสิ่งที่ดีที่สุดในตัวมนุษย์ได้แก่ อุปนิสัยที่ดีงามให้ปรากฏในการดำรงชีวิต การจัดการเรียนรู้โดยใช้ความดีเป็นฐานด้วยรูปแบบการเรียนการสอนที่สามารถเสริมสร้างแรงบันดาลใจ(Inspiration) เพื่อต่อยอดการเรียนรู้อย่าง AFTER Model ที่พัฒนาจากแนวคิดการวางแผนยุทธศาสตร์ชีวิต ซึ่งสามารถพัฒนาภาวะผู้นำและเสริมสร้างการกำกับตนเอง (Self-Regulation) จึงเป็นอีกทางเลือกหนึ่งในหลายๆ ช่องทางของการพัฒนาเด็กและเยาวชนให้เป็นคนดี และเป็นผู้มีอุปนิสัยที่ดีงามได้อย่างมีคุณค่าต่อไป