การพัฒนาผลิตภัณฑ์จากกัญชง: ภูมิทัศน์วัฒนธรรมของชาติพันธุ์ม้ง อำเภอพบพระ จังหวัดตาก

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อวิเคราะห์กัญชงภูมิทัศน์วัฒนธรรมของชาติพันธุ์ม้ง อำเภอพบพระ จังหวัดตาก และ 2) เพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์จากกัญชงภูมิทัศน์วัฒนธรรมของชาติพันธุ์ม้ง อำเภอพบพระ จังหวัดตาก โดยใช้การดำเนินการวิจัยและพัฒนา จากการศึกษาเอกสารตำราและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง และลงพื้นที่สำรวจ พร้อมทั้งทำการสัมภาษณ์เชิงลึก ด้วยแบบสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง โดยมีผู้ให้ข้อมูลหลักทั้งหมด 50 คน แบ่งเป็น 4 กลุ่ม จากวิธีการเลือกตัวอย่างแบบเจาะจง คือ 1) กลุ่มภาครัฐ 2) กลุ่มผู้นำชุมชน 3) กลุ่มผู้ประกอบการ และ 4) กลุ่มสมาชิกชุมชน โดยจัดเวทีประชุมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ด้วยการระดมความคิดอย่างมีส่วนร่วมเพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์จากกัญชง

ผลการศึกษาพบว่า 1) กัญชงคือจุดเริ่มต้นของภูมิทัศน์วัฒนธรรมเป็นพื้นที่ที่โดดเด่นของทุนวัฒนธรรม โดยชาติพันธุ์ม้งทำการปลูกกัญชงและสั่งสมภูมิปัญญาในการใช้ประโยชน์จากกัญชงมายาวนานด้วยวิถีวัฒนธรรมเกษตรกรรมที่ผสมผสานอยู่ในรากเหง้าที่มีการสืบต่อกันจากรุ่นสู่รุ่น พื้นที่ปลูกกัญชงจึงเปรียบเสมือนต้นกำเนินพื้นที่วัฒนธรรมที่นำไปสู่การเกิดผลิตภัณฑ์ทางวัฒนธรรมเพื่อการใช้ประโยชน์และการสะท้อนถึงคุณค่าทางวัฒนธรรมที่มีเอกลักษณ์ทั้งความโดดเด่นและภาพจำที่มีต่อชาติพันธุ์ม้ง และ 2) การพัฒนาผลิตภัณฑ์จากกัญชงได้ผลิตภัณฑ์ที่เกิดจากภูมิปัญญาการใช้ประโยชน์จากกัญชงจากรากสู่ยอด ได้แก่ ผ้ากัญชงผืน ผ้าคาดเอวกัญชง ชุดเสื้อผ้ากัญชง กระเป๋าสตางค์ผ้าใยกัญชง กระเป๋าสะพายผ้าใยกัญชง กัญชงงานถักมงคล สบู่กัญชง เซรั่มกัญชง มาส์คหน้ากัญชง มัทฉะกัญชง น้ำยาสระผมกัญชง และยาหม่องกัญชง โดยถ่ายทอดเรื่องราว วิถีชีวิต ความหมาย ความเชื่อ ความศรัทธา บ่งบอกจิตวิญญาณความสร้างสรรค์อย่างร่วมสมัย ภาคส่วนที่เกี่ยวข้องสามารถนำผลการศึกษาไปใช้ประโยชน์ทางการบริหารการพัฒนาเชิงพื้นที่ด้วยการกำหนดยุทธ์ศาสตร์ การขับเคลื่อนนโยบาย การวางแผน ที่มุ่งเน้นภูมิทัศน์วัฒนธรรมอันนำไปสู่การสร้างมูลค่าเพิ่มให้เป็นสินค้าและบริการทางวัฒนธรรมเพื่อให้สอดรับกับบริบทของเศรษฐกิจและสังคมโลกสมัยใหม่