การพัฒนากระบวนการคิดตามหลักธรรมโยนิโสมนสิการโดยวิธีการปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐานตามแนวสติปัฏฐาน4ของครูผู้สอนในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงทดลอง มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ประเมินระดับกระบวนการคิดตามหลักธรรมโยนิโสมนสิการโดยวิธีการปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐานตามแนวสติปัฏฐาน4 ของครูผู้สอนในสถานศึกษาสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา และ (2) เปรียบเทียบการพัฒนากระบวนการคิดตามหลักธรรมโยนิโสมนสิการโดยวิธีการปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐานตามแนวสติปัฏฐาน4 ของครูผู้สอนในสถานศึกษาสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา ซึ่งการทดลองใช้ระยะเวลาในการปฏิบัติ 72 ชั่วโมง กลุ่มตัวอย่างในการทดลอง คือ ครูผู้สอนในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการ การอาชีวศึกษา จำนวน 60 คน ได้มาโดยการสุ่มอย่างง่าย จากครูที่สมัครเข้ามาพัฒนากระบวนการคิดโดย วิธีปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐานตามแนวสติปัฏฐาน4 แบ่งเป็นกลุ่มครูที่ไม่มีการสอบอารมณ์ 30 คน และกลุ่มครูที่มีการสอบอารมณ์ 30 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยมี 3 ฉบับ ได้แก่ (1) แบบประเมินการปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐานตามแนวสติปัฏฐาน4 (2) แบบสอบอารมณ์ และ (3) แบบทดสอบกระบวนการคิดตามหลักธรรมโยนิโสมนสิการ การเก็บรวบรวมข้อมูลดำเนินการตามขั้นตอนที่กำหนด โดยนำครูผู้สอนที่เป็นกลุ่มตัวอย่างในการทดลองทั้งหมด เข้ารับปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐานตามแนวสติปัฏฐาน4 ณ วัดอัมพวัน อำเภอพรหมบุรี จังหวัดสิงห์บุรี จัดกลุ่มทดลองทั้ง 2 กลุ่มไปปฏิบัติกับวิทยากร 2 ชุด การวิเคราะห์ข้อมูล ใช้สถิติเชิงบรรยาย ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติเชิงอนุมานใช้ T-test ผลการวิจัย พบว่า (1) กระบวนการคิดตามหลักธรรมโยนิโสมนสิการ ของครูผู้สอนในสถานศึกษาสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา หลังการปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐาน สูงกว่า ก่อนการปฏิบัติอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 และ (2) ผลการเปรียบเทียบกระบวนการคิดตามหลักธรรมโยนิโสมนสิการ ของครูผู้สอนระหว่างกลุ่มทดลองที่ไม่มีการสอบอารมณ์ และกลุ่มทดลองที่มีการสอบอารมณ์ ทั้งก่อนและหลังการปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐานตามแนวสติปัฏฐาน4 พบว่า กลุ่มทดลองที่ไม่มีการสอบอารมณ์ และกลุ่มทดลองที่มีการสอบอารมณ์มีกระบวนการคิดตามหลักธรรมโยนิโสมนสิการ ไม่แตกต่างกัน