การส่งเสริมความสำเร็จในการจัดการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยในประเทศไทย

บทคัดย่อ

การส่งเสริมความสำเร็จในการจัดการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยในประเทศไทย เป็นทางเลือกของผู้เรียนวัยผู้ใหญ่และผู้พลาดหวังจากการเข้ารับการศึกษาในระบบ ซึ่งมีความคาดหวังที่จะได้รับโอกาสเข้ารับการศึกษาอย่างเสมอภาค สำนักงาน กศน. จึงได้ใช้เป็นจุดเน้นสำคัญในการขับเคลื่อนการพัฒนามาโดยตลอด เพื่อให้ผู้เรียนได้รับการศึกษาตลอดชีวิตและนำไปสู่การมีงานทำที่มีคุณภาพอย่างทั่วถึงและเท่าเทียม อันเป็นการยกระดับการศึกษา สมรรถนะการเรียนรู้และการแก้ไขปัญหา พัฒนาอาชีพ คุณภาพชีวิตและสังคม โดยดำเนินการกับสถานศึกษาทุกแห่งในสังกัดสำนักงาน กศน. ได้แก่ ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอ (กศน.อำเภอ) จำนวน 877 แห่ง และศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยเขต (กทม.) จำนวน 50 แห่ง สำหรับในระดับการเรียนการสอนหรือระดับห้องเรียนนั้น การศึกษานอกระบบได้ใช้ กศน.ตำบล/แขวง เป็นศูนย์การเรียนรู้ระดับตำบล ซึ่งมีจำนวน 8,672 แห่ง ทำหน้าที่ในการจัดการศึกษานอกระบบ ส่งเสริมสนับสนุน และประสานภาคีเครือข่ายในการจัดการศึกษา โดยใช้การบริหารแบบมีส่วนร่วม เพื่อให้ทุกภาคส่วนของสังคมและประชาชนได้มีบทบาทในการร่วมจัดการศึกษา จากการศึกษาเอกสารและการสัมภาษณ์เชิงลึก พบว่า ปัจจัยที่ส่งผลต่อความสำเร็จในการจัดการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย ควรประกอบด้วย ปัจจัยระดับสถานศึกษา จำนวน 6 ปัจจัย ได้แก่ 1) ศักยภาพการปฏิบัติตามนโยบาย 2) กระบวนการบริหาร 3) ภาวะผู้นำของผู้บริหาร 4) ความร่วมมือในการทำงาน 5) ประสิทธิภาพการบริหารหลักสูตร 6) การประเมินคุณภาพของสถานศึกษา ส่วนปัจจัยระดับการเรียนการสอน จำนวน 9 ปัจจัย ได้แก่ 1) ประสิทธิภาพการจัดการเรียนการสอน 2) การส่งเสริมโอกาสในการเรียนรู้ตลอดชีวิต 3) ความคาดหวังของครูต่อผู้เรียน 4) การประเมินผลและติดตามผู้เรียน 5) ความสามารถในการสอนของครู 6) คุณลักษณะครูผู้สอน 7) สื่อการสอน 8) การให้กำลังใจ และ 9) บรรยากาศที่เอื้อต่อการเรียนรู้ และปัจจัยระดับผู้เรียน จำนวน 5 ปัจจัย ได้แก่ 1) ความรู้พื้นฐานเดิมของผู้เรียน 2) แรงจูงใจของผู้เรียน 3) ความรับผิดชอบของผู้เรียน 4) ความพร้อมของผู้เรียน และ 5) ทักษะการเรียนรู้ของผู้เรียน