มายาคติเรื่อง “เหี้ย” สู่แนวคิดการสร้างสรรค์ศิลปะปฏิสัมพันธ์เพื่อการตระหนักรู้: กรณีศึกษาชุมชนบางเหี้ย จังหวัดสมุทรปราการ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
“เหี้ย” เป็นสัตว์ที่คนไทยส่วนใหญ่ถือว่าเป็นตัวอัปมงคล แต่แท้จริงแล้วมีการค้นพบหลักฐานทางโบราณคดี และประวัติศาสตร์ว่า “เหี้ย” เป็นสัตว์ศักดิ์สิทธิ์ในพิธีขอฝนแบบโบราณ แสดงถึงความอุดมสมบูรณ์ เช่นเดียวกับ ปลา ปู กุ้ง สมัยปลายกรุงศรีอยุธยาได้มีการอพยพย้ายถิ่น และสร้างชุมชนปากอ่าวไทยตอนใต้ของจังหวัดสมุทรปราการ โดยให้ชื่อว่า "บางเหี้ย" เนื่องจากเป็นพื้นที่ชุ่มน้ำติดทะเล เป็นที่อยู่อาศัยของเหี้ยอย่างชุกชุม อีกทั้งยังอุดมสมบูรณ์ไปด้วยสัตว์น้ำนานาชนิด จนมาถึงสมัยรัตนโกสินทร์ มายาคติ ความเชื่อ และความเข้าใจทางสังคมเกิดการเปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัย “เหี้ย” จึงถูกเปลี่ยนสถานะ เปลี่ยนความหมายไปในทางที่ไม่ดี "เหี้ย" กลายเป็นคำด่าทอ และสัญญะแห่งความเสื่อมทราม ด้วยเหตุนี้จึงทำให้ภูมิทัศน์วัฒนธรรมของบางเหี้ย ต้องเปลี่ยนชื่อไปเป็นชุมชนคลองด่าน ตามความเชื่อของสังคมยุคนั้น ผู้เขียนจึงมีแนวคิดในการสร้างสรรค์กิจกรรมศิลปะปฏิสัมพันธ์ (Interactive Art) กิจกรรมนี้ใช้ศิลปะเป็นเครื่องมือเพื่อส่งเสริมการมีส่วนร่วมจากผู้ชม โดยเชื่อมโยงให้พวกเขาสามารถสร้างความหมาย หรือแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างชุมชนกับเหี้ย และเรื่องราวทางวัฒนธรรมที่เกี่ยวข้องกับท้องถิ่น บางเหี้ย นอกจากนี้ยังเป็นการท้าทายมายาคติ และภาพลักษณ์เชิงลบของชุมชน โดยการเปิดพื้นที่ให้ผู้เข้าร่วมสามารถมีบทบาทในการสำรวจและตั้งคำถามต่อแนวคิดเดิม
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
1. กองบรรณาธิการสงวนสิทธิ์ในการพิจารณาและตัดสินการตีพิมพ์บทความในวารสาร
2. บทความทุกเรื่องจะได้รับการตรวจสอบทางวิชาการโดยผู้ทรงคุณวุฒิ แต่ข้อความและเนื้อหาในบทความที่ตีพิมพ์เป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนแต่เพียงผู้เดียว มิใช่ความคิดเห็นและความรับผิดชอบของมหาวิทยาลัยศรีปทุม
3.การคัดลอกอ้างอิงต้องดำเนินการตามการปฏิบัติในหมู่นักวิชาการโดยทั่วไป และสอดคล้องกับกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
เอกสารอ้างอิง
Butree, P. (2008). “Monitor Lizard Tales” in Khlong Dan (1): Revisiting the Past of “Bang Hia”. In MGR Online. [Online]. Retrieved form: https://mgronline.com/travel/detail/ 9510000017899. (in Thai)
Chaipraditsak, S. (2008). The Nirat Mueang Klaeng, Part 5. In Revisiting the Legends of Samut Prakan. [Online]. Retrieved form: http://www.anurak-sp.in.th/legend/legend_38.pdf. (in Thai)
Phongsuksawat, W. (2007). The Julapatum Jataka: Observations on Its Role and Popularity in King Rama IV’s Era Paintings. Muang Boran Journal, 33(3), 59-69. (in Thai)
Vaskul, N. (2018). Study of the learning process and social interaction through creative art activities for early childhood development. Bangkok: Faculty of Fine Arts, Srinakharinwirot University. [Online]. Retrieved form: http://irithesis.swu.ac.th/dspace/bitstream/123456789/866/1/ gs571130396.pdf. (in Thai)
Wongsurawat, K. (2016). Monitor Lizards and the Proverb “Hate the Creature but Eat Its Eggs, Hate the Eel but Eat Its Soup”. [Online]. Retrieved form: https://www.matichon.co.th/columnists/ news_132070. (in Thai)
Wongthet, P. (1996). “Offering to the Tokay Gecko: The Rituals of the Kuy People of Ban Truem.” Silpa Wattanatham, 17(1), 84-97. (in Thai)
Wuttipityatorn, T. (2017). Interactive Aesthetics: Artistic Practices that Demand Viewer Participation. [Online]. Retrieved form: https://twilightinthegallery.wordpress.com/2017/11/27/. (in Thai)
