การใช้เหตุผลในอนัตตลักขณสูตร
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
อนัตตลักขณสูตรเป็นพระสูตรที่ 2 พระพุทธเจ้าทรงแสดงแก่ปัญจวัคคีย์ ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน เมืองพาราณสี ในวันแรม 5 ค่ำ เดือน 8 ใจความสำคัญของอนัตตลักขณสูตรเพื่อชี้ให้เห็นถึงความเป็นอนัตตาของสรรพสิ่งให้เห็นว่า รูป เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณ หรือขันธ์ 5 นั้น ไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรไปเป็นธรรมดา ไม่ควรที่จะเห็นโดยสำคัญด้วยตัณหา มานะ ทิฏฐิว่า นั่นเป็นของเรา นั่นเป็นเรา นั่นเป็นตัวตนของเรา ซึ่งการใช้เหตุผลในอนัตตลักขณสูตรพระพุทธเจ้าทรงใช้หลักและวิธีการใช้เหตุผล 2 แบบ ได้แก่ แบบที่ 1 เป็นวิธีการใช้เหตุผลแบบนิรนัย โดยนำหัวข้อธรรม มาตั้งเป็นหัวข้อเพื่อใช้ในการอธิบาย ต่อจากนั้นก็อธิบายเพื่อให้ผู้ฟังเข้าใจว่าข้อธรรมเหล่านี้ล้วนเป็นอนัตตา ลงท้ายก็สรุปให้เข้าใจว่า ธรรมเหล่านี้เป็นอนัตตา แบบที่ 2 เป็นวิธีการใช้เหตุผลแบบอุปนัย คือ นำหัวข้อธรรม เรื่อง รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ มาตั้งเป็นคำถามนำก่อน เมื่อผู้ฟังตอบว่าเป็นอย่างไรแล้วก็จะนำคำตอบนั้นมาตั้งเป็นคำถามต่อไป เพื่อนำเข้าสู่จุดหมายที่พระพุทธองค์ต้องการ เมื่อผู้ฟังเข้าใจในสิ่งที่พระพุทธองค์ได้นำเสนอแล้ว ลงท้ายก็สรุปด้วยการตั้งคำถามให้ผู้ฟังยอมรับในเหตุผลนั้น
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เรื่องลิขสิทธิ์/เป็นความคิดเห็นของผู้เขียน
เอกสารอ้างอิง
เอกสารอ้างอิง :
หนังสือ :
คณาจารย์. (2555). มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. ตรรกศาสตร์เบื้องต้น. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
บารมี. (2550). พระพุทธเจ้าองค์ใหม่ที่จะตรัสรู้ต่อจาก “เจ้าชายสิทธัตถะ”. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.
พระธรรมปิฎก (ป.อ.ปยุตฺโต). 2543). ไตรลักษณ์. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิพุทธธรรม.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต). (2551). พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์. พิมพ์ครั้งที่ 12. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระพุทธโฆษาจารย์. (2550). พระวิสุทธิมรรค เล่มเดียวจบ. มหาวงศ์ ชาญบาลี ชำระและตรวจสอบ. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ธรรมบรรณาคาร (อำนวยสาส์น).
พุทธทาสภิกขุ. (2545) ชีวิตคือขันธ์ 5. กรุงเทพมหานคร: ธรรมสภา.
พุทธทาสภิกขุ (เงื่อม อินฺทปญฺโญ). (2533). ธรรมโฆษณ์อรรถานุกรม. กรุงเทพมหานคร: สวนกุหลาบมูลนิธิ.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2560). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2506). พระไตรปิฎกภาษาบาลี ฉบับมหาจุฬาลงเตปิฏกํ. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์รุ่งเรืองธรรม.
สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก. (2551). 45 พรรษาของพระพุทธเจ้า. กรุงเทพมหาคร : มหามกุฏราชวิทยาลัย.
รายงานวิจัย :
ประพันธ์ ศุภษร และสมควร นิยมวงศ์. (2551). การวิเคราะห์ใช้เหตุผลในพระไตรปิฎก. (รายงานการวิจัย). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
Reference :
Books :
Faculty. (2012). Mahachulalongkornrajavidyalaya University. Introduction to Logic. Bangkok: Mahachulalongkornrajavidyalaya University Press.
Barami. (2007). The New Buddha Who Will Attain Enlightenment After Prince Siddhartha. Bangkok: Mahamakut Buddhist University Printing House.
Phra Dhammapitaka (P.A. Payutto). 2000. The Three Characteristics (Trilaksa). 3rd edition. Bangkok: Buddhathamma Foundation.
Phra Brahmagunabhorn (P.O. Payutto). (2008). Buddhist Dictionary: A Compilation of Terms. 12th edition. Bangkok: Mahachulalongkornrajavidyalaya Printing House.
Buddhaghosa (2007). The Visuddhimagga, complete in one volume. Mahavamsa Chanbali. revised and checked. Bangkok: Thammabannakarn Printing House (Amnuaysarn).
Buddhadasa Bhikkhu. (2002) Life is the Five Aggregates. Bangkok: Thammasapha.
Buddhadasa Bhikkhu (Ngueam Indapanyo). (1990). Dhammakosana Commentary. Bangkok: Suankularb Foundation.
Mahachulalongkornrajavidyalaya University. (2017). Thai Tripitaka Mahachulalongkornrajavidyalaya University Edition. Bangkok: Mahachulalongkornrajavidyalaya University Printing House.
Maha Chulalongkornrajavidyalaya University. (1963). Pali Tripitaka, Maha Chulalongkorn Edition. Bangkok: Rungruangtham Printing House.
His Holiness Somdej Phra Yannasangworn Supreme Patriarch of Thailand. (2008). 45 Years of the Buddha's Life. Bangkok: Mahamakut Buddhist University.
Research Report :
Prapan Suphasorn and Somkuan Niyomwong. (2008). Rational Analysis in the Tripitaka. (Research Report). Graduate School Mahachulalongkornrajavidyalaya University.
