การพัฒนาทักษะชีวิตจากการเรียนชาดกสู่การปฏิบัติของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนปลายเชิงพุทธบูรณาการ

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 2 ข้อ คือ 1. เพื่อศึกษาหลักพุทธธรรมจากชาดกสำหรับใช้พัฒนาทักษะชีวิตของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย 2. เพื่อนำเสนอองค์ความรู้การพัฒนาทักษะชีวิตจากการเรียนชาดกสู่การปฏิบัติของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนปลายเชิงพุทธบูรณาการ การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ แบบวิจัยเอกสารและการสัมภาษณ์เชิงลึก วิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหา นำเสนอข้อมูลเชิงพรรณาวิเคราะห์ ผลการวิจัยพบว่า
1) กระทรวงศึกษาธิการ ได้กำหนดองค์ประกอบทักษะชีวิตที่จะสร้างและพัฒนาภูมิคุ้มกันชีวิตให้กับนักเรียนไว้ 4 ด้าน คือ (1) การตระหนักรูและเห็นคุณคา ในตนเองและผูอื่น (2) การคิดวิเคราะห์ ตัดสินใจ และแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค (3) การจัดการกับอารมณและความเครียด (4) การสร้างสัมพันธภาพที่ดีกับผู้อื่น เพื่อพัฒนาคุณภาพของนักเรียนให้เข้มแข็ง เป็นพลเมืองที่มีประสิทธิภาพ สามารถรับมือความเปลี่ยนแปลงในสังคมได้ และได้จัดสาระการเรียนรู้และตัวชี้วัด กลุ่มสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรมตามหลักสูตรแกนกลาง สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายให้เพิ่มทักษะชีวิตผ่านการเรียนการสอนชาดก 3 เรื่อง คือ เวสสันดรชาดก มโหสถชาดก และมหาชนกชาดก ตามลำดับ ซึ่งมีหลักพุทธธรรม 4 อย่าง คือ ทาน ปัญญา วิริยะ และศีล
2) องค์ความรู้การพัฒนาทักษะชีวิตจาการเรียนชาดกสู่การปฏิบัติของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนปลายเชิงพุทธบูรณาการ จากนำทาน ปัญญา วิริยะ และศีล มาบูรณาการเข้ากับทักษะชีวิต 4 ด้าน คือ (1) การตระหนักรูและเห็นคุณคาในตนเองและผูอื่นโดยมีวิริยะ ศีล ปัญญาและทานเป็นฐาน (2) การคิดวิเคราะห ตัดสินใจและแกปญหาอยางสรางสรรค์โดยมีปัญญา วิริยะ ศีล และทาน เป็นฐาน (3) การจัดการกับอารมณและความเครียดโดยมีทาน วิริยะ ปัญญา และศีล เป็นฐาน และ (4) การสร้างสัมพันธภาพที่ดีกับผูอื่นโดยมีทาน ศีล ปัญญา และวิริยะ เป็นฐาน การรวมคุณลักษณะเหล่านี้ในการพัฒนาทักษะชีวิตสามารถช่วยให้นักเรียนสามารถนำชีวิตการศึกษาและชีวิตส่วนตัวไปในทิศทางที่แข็งแกร่ง โดยมีรากฐานความแข็งแรงในหลักพุทธธรรม จากองค์ความรู้ ATER MODEL = A(DPVS) + T(DPVS) + E(DPVS) + R(DPVS)