การเผยแผ่พระพุทธศาสนาผ่านจิตรกรรมฝาผนังพระอุโบสถวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ข้อ คือ 1. เพื่อศึกษาแนวคิดการเผยแผ่พระพุทธศาสนาผ่านจิตรกรรมฝาผนังพระอุโบสถวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม 2. เพื่อศึกษาจิตรกรรมฝาผนังพระอุโบสถวัดพระอุโบสถวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม และ 3. เพื่อนำเสนอนวัตกรรมการเผยแผ่จิตรกรรมฝาผนังเรื่องมโหสถชาดกในพระอุโบสถวัดพระเชตุพนวิมลมังคาราม การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ แบบวิจัยเอกสารและสัมภาษณ์เชิงลึก วิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหาและนำเสนอข้อมูลเชิงพรรณนาวิเคราะห์ ผลการวิจัยพบว่า
1) แนวคิดการเผยแผ่พระพุทธศาสนาในเชิงประวัติศาสตร์และธรรมะถ่ายทอดเป็นภาพจิตรกรรมฝาผนังเพื่อให้คนได้ศึกษาความรู้นั้นๆ ในเชิงรูปธรรม กล่าวคือ พระอุโบสถวัดพระเชตุพนวิมล- มังคลารามถือเป็นศูนย์กลางของจักรวาล ภายในประดิษฐานพระประธานแทนองค์พระพุทธเจ้าประทับตรงกลาง แวดล้อมด้วยพระสาวกเอตทัคคะ มีการเล่าถึงอดีตชาติเมื่อครั้งทรงเป็นพระมโหสถ และตามคติความเชื่อทางพระพุทธศาสนาของสังคมไทยในอดีตเรื่องเทวดาผู้อารักษ์ คือมีจตุโลกบาลอยู่บนคอสองในประธาน
2) จิตรกรรมฝาผนังในพระอุโบสถวัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามมี 3 เรื่องสำคัญ คือ เรื่องจตุโลกบาลอยู่บนคอสองในประธาน เรื่องมโหสถชาดกอยู่เหนือช่องประตูหน้าต่างผนังทั้งสี่ด้าน และเรื่องพระสาวกเอตทัคคะ 41 องค์ อยู่ระหว่างช่องประตูหน้าต่างจำนวน 26 ห้อง เฉพาะเรื่องมโหสถชาดกเป็นการอธิบายเรื่องปัญญาบารมีที่พบเพียงแห่งเดียวในประเทศไทย ซึ่งสะท้อนเปรียบเทียบถึงพระปัญญาบารมีและความเป็นปราชญ์ทางพระพุทธศาสนาของรัชกาลที่ 3 ที่โปรดให้เขียนจิตรกรรมเหล่านี้
3) จากแนวคิดการเผยแผ่พระพุทธศาสนาผ่านจิตรกรรมฝาผนังพระอุโบสถวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม เพื่อนำเสนอนวัตกรรมโดยการสร้างฐานข้อมูลเรื่องย่อของมโหสถชาดก ศิลปะ และภาพจิตรกรรมแต่ละตอนซึ่งภาพเหล่านี้อยู่สูงไม่สามารถมองเห็นได้ชัดเจน ผ่านระบบ QR Code ซึ่งเป็นสื่อเทคโนโลยีสมัยใหม่ที่คนสามารถเข้าถึงสะดวกรวดเร็ว เข้าใจในสาระเรื่องการบำเพ็ญปัญญาบารมีและเกิดศรัทธาในพระพุทธศาสนาได้ง่ายขึ้น