พระวินัย : คุณค่าต่อชีวิต สังคม และพระพุทธศาสนา

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้ มีเนื้อหาสาระเกี่ยวกับพระวินัย ซึ่งมี 2 ประเภท คือ อนาคาริยวินัย และอาคาริยวินัย ซึ่งมักเรียกกันอย่างคุ้นชินว่า “ศีล” ในที่นี้ผู้เขียนจะเน้นกล่าวถึงอนาคาริยวินัยซึ่งเป็นข้อปฏิบัติของภิกษุ หากภิกษุปฏิบัติตามพระวินัยด้วยความเคารพเอื้อเฟื้อ ก็จะเกิดคุณค่าต่อภิกษุผู้ปฏิบัติในฐานะเป็นพื้นฐานแห่งกุศลธรรมอื่นๆ เช่น ความมักน้อย สันโดษ ปรารภความเพียร ความเป็นผู้เลี้ยงง่าย ความผาสุกไม่เดือดร้อนใจ ความมีปีติสุข ความมีจิตเป็นสมาธิ ตลอดถึงเป็นพื้นฐานแห่งปัญญารู้แจ้งสัจธรรม เข้าถึงสภาวะความหลุดพ้นกิเลส นับเป็นคุณค่าต่อชีวิตของภิกษุในเบื้องต้น ในขณะเดียวกัน การที่ภิกษุในฐานะสมาชิกของสงฆ์ ปฏิบัติตามพระวินัย ย่อมส่งผลให้องค์กรสงฆ์มีความเข้มแข็ง ไร้มลทินหรือข้อตำหนิ ก่อให้เกิดภาพลักษณ์ขององค์กรที่ดีงาม อันจะเป็นพลังในการเผยแผ่พระพุทธศาสนา ยังศรัทธาปสาทะให้เกิดแก่สังคม จูงใจผู้คนให้สนใจเข้ามานับถือ อุปถัมภ์ ศึกษาเรียนรู้และปฏิบัติตามหลักคำสอนของพระพุทธศาสนา จนก่อให้เกิดสังคมที่มีสันติสุข มีเมตตาต่อกัน ไม่ทำร้ายเบียดเบียนกัน นับเป็นคุณค่าต่อสังคม
อนึ่ง พระสัทธรรมคือ ปริยัติ ปฏิบัติ และปฏิเวธจะดำรงอยู่ได้เพราะมีพระวินัยเป็นฐานในการขัดเกลาตนและพัฒนาตนสู่ภาวะรู้แจ้งเห็นจริงในสัจธรรม หากพระวินัยและศาสนบุคคลผู้ปฏิบัติตามพระวินัยยังมีอยู่ตราบใด ปริยัติ ปฏิบัติ และปฏิเวธซึ่งเป็นหัวใจหลักของพระพุทธศาสนา ก็ยังดำรงอยู่ตราบนั้น ดังนั้น พระวินัยจึงมีคุณค่าต่อพระพุทธศาสนา