กระบวนการส่งเสริมสมาธิตามแนวคำสอนของ พระธรรมโกศาจารย์ (พุทธทาสภิกขุ)

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาสมาธิในคัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาท 2) เพื่อศึกษาสมาธิตามแนวคำสอนของพระธรรมโกศาจารย์ (พุทธทาสภิกขุ) และ 3) เพื่อเสนอกระบวนการส่งเสริมสมาธิตามแนวคำสอนของพระธรรมโกศาจารย์ (พุทธทาสภิกขุ) ในการศึกษาวิจัยครั้งนี้ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ แบบวิจัยเอกสาร โดยมีการสัมภาษณ์ ศิษยานุศิษย์ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับพระธรรมโกศาจารย์ (พุทธทาสภิกขุ) จำนวน 4 รูป และผู้ปฏิบัติสมาธิตามแนวคำสอนของพระธรรมโกศาจารย์ (พุทธทาสภิกขุ) จำนวน 10 รูป/คน

ผลการวิจัยพบว่า กระบวนการส่งเสริมสมาธิตามแนวคำสอนของพระธรรมโกศาจารย์ (พุทธทาสภิกขุ) คือ วิธีฝึกอานาปานสติสมาธิแบ่งออกเป็น 2 ส่วน ได้แก่ ส่วนที่ 1 การติดตามเฝ้าดูลมหายใจเข้า-ออก อย่างละเอียดด้วยสติ หรือการกำหนดรู้ที่ลมกระทบเพียงแห่งใดแห่งหนึ่งเพียงจุดเดียว เพื่อเป็นที่หน่วงให้เกิดฌานสมาธิ หรือสมถภาวนาต่อไป ส่วนที่ 2 การพิจารณาให้เห็นพระไตรลักษณ์ อนิจจัง ทุกขัง และอนัตตา ซึ่งเป็นวิธีปฏิบัติด้วยการตัดกิเลสของมรรค 4 ผล 4 และนิพพาน 1 โดยการพิจารณารู้อารมณ์อยู่ทุกลมหายใจ