บูรณาการความเชื่อเรื่องพญานาคเพื่อการเรียนรู้วิชาปรัชญา ความเชื่อ และศาสนากรณีศึกษาในเขตจังหวัดนครพนม มุกดาหาร บึงกาฬ

Main Article Content

รศ.ดร.อำพล บุดดาสาร
ผศ.ดร. ธเนศ ตั้งจิตรเจริญเลิศ
รศ.ดร. ศุภกาญจน์ ชยาพัฒน์
ผศ.ดร. ประยูร ป้อมสุวรรณ์
ผศ.ดร. ชาติเมธี หงษา

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาความเชื่อเกี่ยวกับพญานาคในชุมชนริมแม่น้ำโขงในเขตจังหวัดนครพนม มุกดาหาร บึงกาฬ 2) เพื่อศึกษาวิธีการนำความเชื่อเกี่ยวกับพญานาคมาประยุกต์ใช้ในการเรียนการสอนวิชาปรัชญา ความเชื่อ และศาสนา มุ่งศึกษาการบูรณาการความเชื่อเรื่องพญานาคเพื่อการเรียนรู้ในวิชาปรัชญา ความเชื่อ และศาสนา โดยใช้กรณีศึกษาในเขตจังหวัดนครพนม มุกดาหาร และบึงกาฬ ความเชื่อเรื่องพญานาคถือเป็นส่วนสำคัญของวัฒนธรรมไทย โดยเฉพาะในชุมชนริมแม่น้ำโขง ซึ่งพญานาคถูกมองว่าเป็นสัญลักษณ์แห่งความอุดมสมบูรณ์ การปกป้อง และความศักดิ์สิทธิ์ การศึกษาครั้งนี้ใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ ประกอบด้วยการวิจัยเอกสารและการสัมภาษณ์เชิงลึก สัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 15 คน วิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหา นำเสนอเชิงพรรณนาวิเคราะห์


          ผลการวิจัยพบว่า ความเชื่อเรื่องพญานาคในคัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาทสะท้อนถึงมิติทางศาสนา วัฒนธรรม และจิตวิญญาณของชุมชน ผลการวิจัยแสดงให้เห็นว่า การบูรณาการความเชื่อนี้เข้ากับการเรียนการสอนช่วยเสริมสร้างความเข้าใจในประวัติศาสตร์ ความหลากหลายทางวัฒนธรรม และหลักธรรมคำสอนในพระพุทธศาสนาได้อย่างลึกซึ้ง นอกจากนี้ การศึกษายังเน้นถึงบทบาทของพญานาคในฐานะตัวแทนความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ และผู้ปกป้องพระธรรมคำสอน การวิจัยครั้งนี้เสนอแนวทางการนำความเชื่อเรื่องพญานาคมาประยุกต์ใช้ในกระบวนการเรียนการสอน เช่น การวิเคราะห์ตำนานพญานาค การเยี่ยมชมสถานที่สำคัญ และการจัดกิจกรรมเชิงปฏิบัติ เพื่อสร้างมิติการเรียนรู้ที่ครอบคลุมและมีความหมาย

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
บุดดาสาร อ., ตั้งจิตรเจริญเลิศ ธ., ชยาพัฒน์ ศ., ป้อมสุวรรณ์ ป., & หงษา ช. (2025). บูรณาการความเชื่อเรื่องพญานาคเพื่อการเรียนรู้วิชาปรัชญา ความเชื่อ และศาสนากรณีศึกษาในเขตจังหวัดนครพนม มุกดาหาร บึงกาฬ. วารสาร มจร บาฬีศึกษาพุทธโฆสปริทรรศน์ , 11(2), 483–495. สืบค้น จาก https://so05.tci-thaijo.org/index.php/Palisueksabuddhaghosa/article/view/279423
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

กิติพัฒน์ เพชรทอง. พุทธศาสนากับพญานาค: ศึกษาวิเคราะห์พญานาคในคัมภีร์

พระพุทธศาสนาเถรวาทกับวัฒนธรรมอีสาน. วิทยานิพนธ์อักษรศาสตร์มหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยมหิดล. 2546.

กีรติ บุญเจือ. ศาสนาศาสตร์เบื้องต้น. กรุงเทพฯ: ไทยวัฒนาพานิช. 2541.

จิตรกร เอมพันธุ์. พญานาคเจ้าฝั่งโขง: พิธีกรรมกับความเชื่อในวัฒนธรรมอีสาน. วิทยานิพนธ์

มนุษยศาสตร์มหาบัณฑิต. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. 2545.

ธนู แก้วโอภาส. ศาสนาโลก. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์สากลศึกษา. 2541.

พระพรหมมุนี (พิมพ์ ธมฺมธโร). สากลศาสนา ภาค 1-2. กรุงเทพฯ: มหามกุฏราชวิทยาลัย. 2505.

พระโสภณวิหารการ (พิสิษฐ์ สุวีโร ธรรมโรจน์). ศึกษาวิเคราะห์แนวคิดเรื่องพญานาคในคัมภีร์

พระพุทธศาสนาเถรวาท. กรุงเทพมหานคร: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. 2554.

พลธรรม จันทรคำ. พญานาค: อุดมการณ์ที่คำชะโนดสู่การทำให้เป็นสินค้า. วิทยานิพนธ์

ศิลปะศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. 2551.

พิเชฐ สายพันธ์. นาคาคติ: อีสานลุ่มแม่น้ำโขง. วิทยานิพนธ์สังคมวิทยามานุษยวิทยามหาบัณฑิต.

มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. 2539.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราช

วิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, 2539.

ศ. แสงจันทร์งาม. ศาสนศาสตร์. กรุงเทพฯ: ไทยวัฒนาพานิช. 2531.

สุจิตต์ วงษ์เทศ. นาคในประวัติศาสตร์อุษาคเนย์. กรุงเทพฯ: มติชน. 2543.