รูปแบบการเผยแผ่วิปัสสนานานาชาติ ของศูนย์วิปัสสนาศึกษาวัดป่ารัตภูมิจังหวัดสงขลา

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษารูปแบบการเผยแผ่วิปัสสนาภาวนาในคัมภีร์พุทธศาสนาเถรวาท 2) เพื่อศึกษารูปแบบการเผยแผ่วิปัสสนาภาวนาของศูนย์วิปัสสนาศึกษาวัดป่ารัตภูมิ จังหวัดสงขลา และ 3) เพื่อนำเสนอรูปแบบการเผยแผ่วิปัสสนานานาชาติของศูนย์วิปัสสนาศึกษาวัดป่ารัตภูมิ จังหวัดสงขลา  ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยวิเคราะห์ข้อมูลจากเอกสารพระพุทธศาสนาเถรวาท และข้อมูลภาคสนามจากการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้ทรงคุณวุฒิ พระวิปัสสนาจารย์ ผู้ปฏิบัติธรรม และผู้เกี่ยวข้องจำนวน 27 รูป/คน โดยใช้การวิเคราะห์เชิงเนื้อหาแบบพรรณนา

 ผลการวิจัยพบว่า 1) รูปแบบการเผยแผ่วิปัสสนาภาวนาในคัมภีร์พุทธศาสนาเถรวาท มีความครบถ้วนตามหลัก ปริยัติ–ปฏิบัติ–ปฏิเวธ อันเป็นโครงสร้างหลักของการปฏิบัติวิปัสสนา สามารถนำมาประยุกต์ใช้กับการเผยแผ่ในโลกยุค VUCA ได้อย่างเหมาะสม และสอดคล้องกับแนวทางการพัฒนาจิตใจภายใน (Inner Development Goals: IDGs) ตามเป้าหมายขององค์การสหประชาชาติ 2) รูปแบบการเผยแผ่ของศูนย์วิปัสสนาศึกษาวัดป่ารัตภูมิ มีความสอดคล้องกับหลักในคัมภีร์ ทั้งในด้านเนื้อหาและแนวปฏิบัติ โดยเน้นสติปัฏฐาน 4 เป็นแก่นกลาง แม้จะมีความหลากหลายในวิธีการ เช่น การใช้สื่อดิจิทัล การฝึกอบรมในระดับนานาชาติ และความร่วมมือกับองค์กรภาครัฐ–เอกชน และ 3) จากการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงสังเคราะห์ ผู้วิจัยได้เสนอรูปแบบ “PPP+S Model” โดย P ที่ 1 คือ ปริยัติ P ที่ 2 คือ ปฏิบัติ P ที่ 3 คือ ปฏิเวธ และ S คือ ความยั่งยืน (Sustainability) ซึ่งเป็นโครงสร้างที่สามารถนำไปใช้ในการเผยแผ่วิปัสสนาภาวนาในระดับนานาชาติได้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน

              องค์ความรู้ที่ได้จากการวิจัยนี้ได้ถูกนำเสนอต่อเจ้าอาวาสและคณะกรรมการของวัดเพื่อใช้ประกอบการจัดตั้ง “มูลนิธิวิปัสสนานานาชาติ” อันเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนการเผยแผ่พระพุทธศาสนาเชิงปฏิบัติสู่เวทีโลกอย่างเป็นระบบและมีมาตรฐาน