สิ่งแวดล้อมนิยมแนวพุทธและการอ้างเหตุผล เพื่อการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อ 1) เพื่อศึกษาในเชิงปรัชญาต่อปัญหาการสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพและการอนุรักษ์ 2) เพื่อศึกษาสิ่งแวดล้อมนิยมแนวพุทธในด้านความหลากหลายทางชีวภาพ และ 3) เพื่อเสนอรูปแบบองค์ความรู้สิ่งแวดล้อมนิยมแนวพุทธและการอ้างเหตุผลเพื่อการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพ เป็นการการวิจัยแบบเชิงคุณภาพ ซึ่งมุ่งเน้นการศึกษาวิเคราะห์สิ่งแวดล้อมนิยมแนวพุทธตามหลักการจริยศาสตร์สิ่งแวดล้อมและหลักธรรมในศาสนาพุทธที่เพื่อนำมาอ้างเหตุผลในการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพ โดยจะใช้วิธีในการวิจัยในเชิงเอกสาร ซึ่งเก็บรวบรวมข้อมูลทั้งในภาษาไทยและอังกฤษ
ผลการวิจัย พบว่า ปัญหาการสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพเกิดจากพฤติกรรมของมนุษย์ที่ขาดจริยธรรม จากการใช้ทรัพยากรสิ่งแวดล้อมในด้านความหลากหลายทางชีวภาพอย่างเกินพอดี อันก่อให้เกิดความไม่สมดุลในระบบนิเวศวิทยาที่ส่งผลให้เกิดปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมของโลกและกระทบมาที่การดำรงชีวิตมนุษย์ในที่สุด เนื่องจากมนุษย์เป็นส่วนหนึ่งของความหลากหลายทางชีวภาพ ในงานวิจัยได้ศึกษาสิ่งแวดล้อมนิยมแนวพุทธที่ได้จากหลักการพระพุทธศาสนาหลายหลักการ เช่น หลักนิยาม 5 หลักกตัญญูกตเวที มรรคมีองค์ 8 ไตรสิกขา ปฏิจจสมุปบาท พุทธจริยศาสตร์ โดยได้พบความเชื่อมโยงในด้านความเกื้อกูลต่อธรรมชาติในหลักการต่าง ๆ ที่นำมาอ้างเหตุผลเพื่อการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพได้ และใช้เป็นหลักในการมีปฏิสัมพันธ์ที่เหมาะสม และสร้างจิตสำนึกในการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพได้เพื่อนำไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืนที่เป็นรูปธรรมในอนาคต
องค์ความรู้ใหม่คือ ความเกื้อกูลแบบทางสายกลาง ที่มาจากการวิเคราะห์และสังเคราะห์แนวคิดความเกื้อกูลจากสิ่งแวดล้อมนิยมแนวพุทธ และแนวคิดความเกื้อกูลจากจริยศาสตร์การเป็นหุ้นส่วน ที่ได้แสดงให้เห็นถึงความสำคัญในความเกื้อกูลกันในภาพอีกมุมหนึ่ง คือ การเป็นห่วงโซ่อาหาร เป็นความเกื้อกูลกันเพื่อความอยู่รอด ความหลากหลายทางชีวภาพนั้นเป็นหลักประกันว่า ห่วงโซ่อาหารยังคงอยู่ ความเกื้อกูลแบบทางสายกลาง ได้มาจากการตระหนักรู้ผ่านกระบวนการไตรสิกขาและมรรคมีองค์ 8 และสามารถนำไปเป็นแบบอย่างทางด้านแนวคิดในการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพได้
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสาร มจร บาฬีศึกษาพุทธโฆสปริทรรศน์ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสาร ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร มจร บาฬีศึกษาพุทธโฆสปริทรรศน์ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสาร มจร บาฬีศึกษาพุทธโฆสปริทรรศน์หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักอักษรจากวารสาร มจร บาฬีศึกษาพุทธโฆสปริทรรศน์ก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
ชัชสุมน เก็บบุญเรือง. (1991). พุทธศาสนากับการอนุรักษ์ธรรมชาติ. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
นวลน้อย บุญเนตร. (2537). จริยธรรมสิ่งแวดล้อม: โลกทัศน์ในปรัชญาพุทธและปรัชญาตะวันตก. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ประเวศ อินทองปาน. (2559). พุทธศาสนากับสิ่งแวดล้อม. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
พระครูอนุกูลกัลยาณกิจ และพระณัฐพงษ์ ศิริสุวรรณ. (2560). “การบริโภคมังสวิรัติในพระพุทธศาสนา.” วารสารปัญญาปณิธาน, 2(2).
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2559). พจนานุกรมพุทธศาสตร์: ฉบับประมวลธรรม. พิมพ์ครั้งที่ 36. กรุงเทพฯ: มูลนิธิพุทธธรรม.
พระมหาวีรพจน์ วิโรจโน (พถา). (2543). การศึกษาวิเคราะห์แนวคิดเรื่องประโยชน์ในปรัชญาพุทธศาสนาเถรวาท (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต สาขาพุทธศาสนา). คณะพุทธศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระสุทัศน์ กตสาโร (ประทุมแก้ว). (2556). การศึกษาวิเคราะห์ความกตัญญูต่อการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมในพระพุทธศาสนาเถรวาท (วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต สาขาพุทธศาสนา). มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2532). ศัพท์ปรัชญา: พจนานุกรมอังกฤษ–ไทย โดยราชบัณฑิตยสถาน. กรุงเทพฯ: อมรินทร์การพิมพ์.
วิชิต โคดเขียว และประเวทย์ อินทองปาน. (2560). “การศึกษาวิเคราะห์อริยมรรคมีองค์แปดในปรัชญาพุทธศาสนาเถรวาทและความสมดุลทางนิเวศวิทยา.” วารสารบัณฑิตศึกษาปริทรรศน์, 13(3).
วิทยา สกายพินูน. (2557). ตรรกศาสตร์: วิทยาการแห่งการให้เหตุผล. พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
Adom, D. et al. 2019. “The concept of biodiversity and its relevance to mankind: A short review.” Journal of Agriculture and Sustainability 12(2).
Le Duc, A. 2018. “A Framework for Buddhist environmentalism: The horizontal and vertical dimensions.” International Journal of Buddhist Thought and Culture 28(1).
Sandler, R. 2012. “Intrinsic value, ecology, and conservation.” Nature Education Knowledge 3 (10): 4.
Merchant, C. 2010. Environmentalism: From the Control of nature to Partnership (Online). https://nature.berkeley.edu/departments/espm/env-hist/Moses.pdf, June 10, 2023.
White, P. S. 2013. “Derivation of the extrinsic values of biological diversity from its intrinsic value and of both from the first principles of evolution.” Conservation Biology 27 (6).
Sponsel, L. E. 2021. “Human impact on biodiversity.” Encyclopedia of Biodiversity 3: 395-409.
Singh, A. K. 2018. Food chain and Food Web. Master of Arts Thesis in Geography, Dr. Shyama Prasad Mukherjee University.
Schirrmeister B.E., Gugger M., Donoghue P.C. (2015). Cyanobacteria and the Great Oxidation Event:evidence from genes and fossils. Palaeontology. 58(5).
