การจัดการเรียนรู้ตามหลักภาวนา 4 สำหรับนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการเรื่อง “การจัดการเรียนรู้ตามหลักภาวนา 4 สำหรับนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย” นำเสนอแนวทางการพัฒนาผู้เรียนแบบองค์รวมในยุคโลกาภิวัตน์และยุคดิจิทัล ที่สังคมกำลังเผชิญวิกฤติความไม่สมดุลจากการมุ่งเน้นความเจริญทางวัตถุจนละเลยการพัฒนาจิตใจและคุณธรรม ส่งผลให้เยาวชนประสบปัญหาสุขภาพจิต ความเครียด และการขาดทักษะชีวิต ขณะที่ระบบการศึกษาไทยยังคงยึดติดการเรียนการสอนแบบท่องจำและเน้นผลสัมฤทธิ์ทางวิชาการเพียงอย่างเดียว บทความนี้จึงนำเสนอการบูรณาการหลักภาวนา 4 จากพระพุทธศาสนาเถรวาท ซึ่งประกอบด้วย กายภาวนา (การพัฒนากายและอินทรีย์สังวร) ศีลภาวนา (การพัฒนาพฤติกรรมและความรับผิดชอบต่อสังคม) จิตตภาวนา (การพัฒนาจิตใจให้มีคุณภาพ สมรรถภาพ และสุขภาพจิตที่ดี) และปัญญาภาวนา (การพัฒนาปัญญาผ่านจินตามยปัญญา สุตมยปัญญา และภาวนามยปัญญา) มาประยุกต์ใช้ในการจัดการเรียนรู้สำหรับนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย โดยคำนึงถึงบริบทยุคดิจิทัลและลักษณะพัฒนาการของผู้เรียนในวัยนี้ เพื่อพัฒนาผู้เรียนให้มีความสมบูรณ์ทั้งกาย จิตใจ คุณธรรม และปัญญา สามารถดำรงชีวิตอย่างมีความสุข มีความรับผิดชอบต่อตนเองและสังคม และพร้อมเผชิญกับความเปลี่ยนแปลงของโลกอนาคต ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดการเรียนรู้ทางอารมณ์และสังคมในการศึกษาสมัยใหม่
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสาร มจร บาฬีศึกษาพุทธโฆสปริทรรศน์ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสาร ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร มจร บาฬีศึกษาพุทธโฆสปริทรรศน์ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสาร มจร บาฬีศึกษาพุทธโฆสปริทรรศน์หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักอักษรจากวารสาร มจร บาฬีศึกษาพุทธโฆสปริทรรศน์ก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
กรุงเทพธุรกิจ. KKP ส่อง 10 ปัญหา กระทบการศึกษาไทย ต่ำเกณฑ์ PISA. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา : https://www.bangkokbiznews.com/finance/investment/1103257/ [14 ธันวาคม 2568].
จิตติมา สุนทรรส และคณะ. “รูปแบบการใช้หลักภาวนา 4 เพื่อการจัดการเรียนรู้ในโรงเรียนคุณธรรมของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษามหาสารคาม เขต 1”. Journal of Roi Kaensarn Academi. ปีที่ 6 ฉบับที่ 10 (ตุลาคม 2564) : 328–346.
ชิสา กันยาวิริยะ และ สิรินทร์ กันยาวิริยะ. “หลักภาวนา 4 เพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิต”. วารสารสถาบันพอดี. ปีที่ 1 ฉบับที่ 3 (มีนาคม 2567) : 9 - 20.
ฌาน ตรรกวิจารณ์. การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์. กรุงเทพมหานคร : มหาวิทยาลัยรามคำแหง, 2545.
ณัฏฐจิตต์ เลาห์วีระ. “ศึกษาการพัฒนาอินทรีย์ในอินทริยภาวนาสูตร”. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาวิปัสสนาภาวนา. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, 2554.
ปรารถนา สวัสดิสุธา และศิริไชย หงษ์สงวนศรี. “การจัดการกับความเครียดของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนปลายในกรุงเทพมหานคร”. วารสารสมาคมจิตแพทย์แห่งประเทศไทย. ปีที่ 61 ฉบับที่ 1 (มกราคม-มีนาคม 2559) : 41-52.
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). การศึกษาเครื่องมือพัฒนาที่ยังต้องพัฒนา. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพมหานคร : สหธรรมิก, 2541.
____________. หลักแม่บทของการพัฒนาตน. พิมพ์ครั้งที่ 15. กรุงเทพมหานคร : มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, 2546.
____________. ทุกข์สำหรับเห็น สุขสำหรับเป็น. กรุงเทพมหานคร : อมรินทร์, 2548.
____________. รู้หลักก่อน แล้วศึกษาและสอนให้ได้ผล. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพมหานคร : สำนักพัฒนานวัตกรรมการจัดการศึกษา, 2548.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. พิมพ์ครั้งที่ 10. กรุงเทพมหานคร : บริษัทสื่อตะวัน จำกัด, 2545.
____________. พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์. พิมพ์ครั้งที่ 15. กรุงเทพมหานคร : บ.สหธรรมิก, 2553.
พระรุ่งโรจน์ กาวิลาวรรณ. “การพัฒนาคู่มือการจัดการเรียนรู้โดยใช้พุทธวิธีการสอน สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น โรงเรียนพระปริยัติธรรม”. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการศึกษา (สังคมศึกษา). บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 2562.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, 2539.
วรภัทร์ ภู่เจริญ. Mindfulness in Action ฝึกใจง่าย ๆ เก่งได้อีก. กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์อมรินทร์ธรรมะ, 2562.
สังเวียน จรเกษ และนิลมณี พิทักษ์. “การพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้ด้วยการคิดแบบโยนิโสมนสิการ เพื่อพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยขอนแก่น (ศึกษาศาสตร์) ระดับมัธยมศึกษา”. วารสารศึกษาศาสตร์ ฉบับวิจัยบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยขอนแก่น. ปีที่ 7 ฉบับที่ 1 (มกราคม-มีนาคม 2559) : 188-196.
อาภรณ์ รัตน์มณี. ทำไมระบบการศึกษาไทยจึงพัฒนาช้า. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา : https://www.mcu.ac.th/article/detail/448 [14 ธันวาคม 2568].
องค์กรเพื่อสังคม. ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา ปัญหา และแนวทางแก้ไข. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา : https://blog.cheewid.com/social-empowerment/educational-inequality-issues/ [14 ธันวาคม 2568].
