ป่า-เลชุมชน การจัดการตนเองเพื่อการสร้างความมั่นคงทางอาหารอย่างยั่งยืน ชุมชนท่าทอง พื้นที่อ่าวบ้านดอน จังหวัดสุราษฎร์ธานี

บทคัดย่อ

วิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบริบทชุมชน และ ศักยภาพของป่า-เลชุมชน  กระบวนการจัดการตนเองในพื้นป่า-เลชุมชน และ เสนอแนวทางการเสริมสร้างความมั่นคงทางอาหารชุมชนสู่ความยั่งยืน ชุมชนท่าทอง  พื้นที่อ่าวบ้านดอน จังหวัดสุราษฎร์ธานี วิธีวิจัยเป็นผสานวิธี (Mixed-Method Research) ประกอบด้วยการวิจัยเชิงปริมาณและคุณภาพ ประชากร คือ ประชาชนชุมชนท่าทอง พื้นที่อ่าวบ้านดอน จังหวัดสุราษฎร์ธานี จำนวน 5,650 คน กลุ่มตัวอย่าง คือ 361 คน จากการเปิดตารางเลขสุ่มของ Krejcie & Morgan (1970)  และวิจัยเชิงปริมาณใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูล ซึ่งมีวิธีสุ่มตัวอย่างแบบแบ่งชั้นภูมิ  และการวิจัยเชิงคุณภาพใช้แบบสัมภาษณ์และการสนทนากลุ่มในการเก็บรวบรวมข้อมูลกับผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 15 คน และการวิเคราะห์ข้อมูล วิจัยเชิงปริมาณใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ค่าร้อยละ และค่าเฉลี่ย และวิจัยเชิงคุณภาพใช้การวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis)

ผลการวิจัย พบว่า 1) บริบทชุมชนท่าทองในพื้นที่อ่าวบ้านดอนเป็นแหล่งอาหารธรรมชาติ และแหล่งอาหารที่สำคัญของชุมชน มีศักยภาพหลายด้าน เช่น ด้านพื้นที่ ด้านวัฒนธรรมความเชื่อ ด้านการจัดการความขัดแย้ง ด้านผู้นำ และด้านการสร้างภาคีเครือข่าย 2) กระบวนการจัดการตนเองเพื่อความมั่นคงทางอาหารอยูในระดับมาก  เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า ขั้นตอนที่มีคะแนนเฉลี่ยสูงสุดเท่ากัน คือ ขั้นตระหนักถึงปัญหาและสำนึกรวมตัว และขั้นสร้างชุมชนเพื่อความยั่งยืน ( = 3.79 ) รองลงมาคือ ขั้นสร้างพันธสัญญาร่วมกัน ขั้นการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ( =3.76 , =3.72)  และขั้นการจัดการตนเองของชุมชน ( =3.59) ตามลำดับ  และ 3) แนวทางการเสริมสร้างความมั่นคงทางอาหารชุมชนสู่ความยั่งยืน ประกอบด้วย 6 แนวทาง ดังนี้1) การผลิตอาหาร 2) ด้านการแปรรูปและถนอมอาหาร 3) ด้านการตลาดและการกระจายอาหาร  4) ด้านข้อมูลและความรู้  5) ด้านการเงิน และ  6) ด้านการสร้างเครือข่าย