การพัฒนาชุมชนต้นแบบในการจัดการขยะตามแนวคิดลดขยะให้เหลือศูนย์สู่การจัดสวัสดิการชุมชนในเขตพื้นที่ชุมชน ป่าตึงริมกก ตำบลริมกก อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ปัญหาขยะมูลฝอยของประเทศไทยได้ทวีความรุนแรงมากขึ้นตามการขยายตัวของเมืองและการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการบริโภคของประชาชน ซึ่งความรุนแรงของการจัดการขยะอย่างไม่ถูกวิธีทำให้เกิดผลกระทบโดยตรงต่อระบบนิเวศและสังคมภาพรวม โดยบทความนี้เป็นการนำเสนอการจัดการขยะตามแนวคิดลดขยะให้เหลือศูนย์ของชุมชนมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพฤติกรรมและความรู้เกี่ยวกับการจัดการขยะของประชาชน และพัฒนาชุมชนต้นแบบในการจัดการขยะตามแนวคิดการลดขยะให้เหลือศูนย์สู่การจัดสวัสดิการชุมชน เป็นการวิจัยแบบผสมผสานระหว่างการวิจัยเชิงปริมาณ และเชิงคุณภาพ กลุ่มเป้าหมายคือประชาชนชุมชนป่าตึงริมกก อำเภอมือง จังหวัดเชียงราย ทุกหลังคาเรือนจำนวน 140 ครัวเรือน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเชิงปริมาณ ได้แก่ แบบสอบถามและแบบทดสอบ ได้ค่าดัชนีความสอดคล้อง (IOC) อยู่ในช่วง .72 - 1.00 สำหรับการวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้วิธีวิเคราะห์สถิติค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ในส่วนเครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเชิงคุณภาพ ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ ประชุมกลุ่มย่อย และการอบรมเชิงปฏิบัติการจากผู้นำชุมชน กรรมการชุมชน และตัวแทนชุมชน จำนวน 30 ราย และทําการวิเคราะห์ข้อมูลโดยวิธีการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา
ผลการศึกษา พบว่า 1) พฤติกรรมและความรู้เกี่ยวกับการจัดการขยะของประชาชนในเขตพื้นที่ชุมชนป่าตึงริมกก พบว่า พฤติกรรมการจัดการขยะของประชาชนในครัวเรือน พบว่า พฤติกรรมของประชาชนในการจัดการขยะครัวเรือน ภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง สำหรับความรู้เกี่ยวกับการจัดการขยะของประชาชน พบว่า ความรู้เกี่ยวกับการจัดการขยะของประชาชนในเขตชุมชน ส่วนใหญ่มีความรู้ในระดับน้อย 2) การพัฒนาชุมชนต้นแบบการจัดการขยะตามแนวคิดการลดขยะให้เหลือศูนย์สู่การจัดสวัสดิการชุมชนในเขตพื้นที่ชุมชนป่าตึงริมกกพบว่า มีการออกแบบร่วมกับชุมชนให้ได้ปฏิบัติกิจกรรมการจัดการจัดขยะซึ่งเป็นกิจกรรมนำร่อง จำนวน 6 กิจกรรม ได้แก่ กิจกรรมการอบรมให้ความรู้การจัดการขยะ กิจกรรมการอบรมเชิงปฏิบัติการ กิจกรรมการรณรงค์ส่งเสริม กิจกรรมครัวเรือนต้นแบบ กิจกรรมการเพิ่มมูลค่าจากขยะ และกิจกรรม ตลาดชุมชน โดยมีเป้าหมายให้ชุมชนมีองค์ความรู้และการจัดการขยะอย่างถูกวิธี รวมทั้งสามารถสร้างรายได้จากขยะเหลือทิ้งเพื่อเป็นช่องทางในการเป็นแนวทางวางแผนการจัดสวัสดิการชุมชนต่อไป
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ลิขสิทธิ์
เอกสารอ้างอิง
กรมควบคุมมลพิษ. (2561). คู่มือประชาชนเพื่อการลดคัดแยกและใช้ประโยชน์ขยะมูลฝอยชุมชน (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพฯ: สำนักจัดการกากของเสียและสารอันตราย กรมควบคุมมลพิษกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.
กรมควบคุมมลพิษ. (2566). รายงานสถานการณ์สถานที่กำจัดขยะมูลฝอยของประเทศไทยปี พ.ศ. 2566. กรุงเทพฯ: กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.
เด่นดนัย ดวนสูง, พัชราภรณ์ ทิลา, เกตนิภา คำดวง, ชลสิทธิ์ ปรึกไธสง, ปัทมาภรณ์ สุ่มมาตรย์, และ อรณิชา โต้งกระโทก. (2566). การจัดการขยะโดยศูนย์การเรียนรู้ชุมชนปลอดขยะ zero waste หมู่บ้านหัวถนน ตำบลพระลับ อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น. Journal of Spatial Development and Policy, 1(3), 1–18.
นภัส น้ำใจตรง, และ นรินทร์ สังข์รักษา. (2562). พฤติกรรมการจัดการขยะมูลฝอยของชุมชนในตำบลกระทุ่มล้ม อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม. วารสารชุมชนวิจัย, 13(1), 179-190.
นภัสรพี แถบเงิน, ละมัย ร่มเย็น, และ สัญญาศรณ์ สวัสดิ์ไธสง. (2565). ความรู้เกี่ยวกับการจัดการขยะและการมีส่วนร่วมของประชาชนที่มีผลต่อประสิทธิภาพการจัดการขยะของประชาชนในเขตเทศบาลนครสกลนคร. วารสารสหวิทยาการวิจัยและวิชาการ, 2(5), 733-754.
พัฒนชัย ศิริแข็ง, และ จตุพร พ่ออามาตย์. (2567). ความรู้ พฤติกรรม และการมีส่วนร่วมในการจัดการขยะมูลฝอยของประชาชนบ้านพิมาน หมู่ที่ 3 ตำบลพิมาน อำเภอนาแก จังหวัดนครพนม. วารสารสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครพนม, 2(1), 1-18.
รัษฎากร วินิจกุล, ปรียานุช พรหมภาสิต, พิษณุ บุญนิยม, และ ณัฐนันท์ ทองทรัพย์. (2567). การบริหารจัดการขยะ (Zero Waste) : กรณีศึกษาชุมชนต้นแบบ จังหวัดกำแพงเพชร. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเอเชียอาคเนย์, 8(1), 120-132.
วรวุฒิ ตั้งประดิษฐ์, ศุภวัฒน์ สุขะปรเมษฐ, และ ฐิติมา โห้ลํายอง (2567). การจัดการแบบมีส่วนร่วมในการจัดการขยะอย่างยั่งยืนของชุมชนรอบนิคมอุตสาหกรรมอมตะซิตี้ ชลบุรี. วารสารวิชาการการจัดการภาครัฐและเอกชน, 6(2), 94-108.
สมรัตน์ อินสำราญ, ธัญญรัตน์ พุฑฒิพงษ์ชัยชาญ ,และ สถาพร วิชัยรัมย์. (2568). พฤติกรรมการจัดขยะมูลฝอยของประชาชนในเขตองค์การบริหารส่วนตำบลลำเพียก อำเภอครบุรี จังหวัดนครราชสีมา. วารสารสหวิทยาการวิจัยและวิชาการ, 5(1), 781-790.
สมาคมพัฒนาคุณภาพสิ่งแวดล้อม. (2559). ZERO WASTE ขยะเหลือศูนย์ เป็นจริงได้ไม่ใช่แค่ฝัน. สืบค้นจาก http://adeq.or.th/zero-waste
สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. (2562). การจัดการขยะมูลฝอยในประเทศไทย. กรุงเทพฯ: สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร.
สํานักงานส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นจังหวัดเชียงราย. (2565). แผนปฏิบัติการจัดการขยะมูลฝอยจังหวัดสะอาดประจำปี 2566 จังหวัดเชียงราย. เชียงราย: สํานักงานส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นจังหวัดเชียงราย.
สุธิพงษ์ อินทนู. (2562). พฤติกรรมการจัดการขยะมูลฝอยของประชาชนในตำบลแม่กา อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา (สารนิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยพะเยา, พะเยา.
เอนก ฝ่ายจำปา. (2563). การพัฒนารูปแบบการจัดการขยะแบบมีส่วนร่วมขององค์การบริหารส่วนตำบลจอมศรีอำเภอเชียงคาน จังหวัดเลย. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน, 6(2), 124-142.
Bloom, B. S., Hastings J.T., & Madaus, G. F. (1971). Hand book on Formative and Summative Evaluation of Student Learning. New York, NY: Mc Graw-Hill.
Wu, H., Shi, Y., Xia, Q., & Zhu, W. (2014). Effectiveness of the Policy of Circular Economy in Chian: A DED-Based Analysis for The Period of 11th Five-Year-Plan. Resources, Conservation and Recycling, 83, 163-175.
