การประกอบสร้างและการสื่อความหมายของความทรงจำร่วม ในละครโทรทัศน์อิงประวัติศาสตร์ของไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยเรื่องการประกอบสร้างและการสื่อความหมายของความทรงจำร่วมในบทละครโทรทัศน์อิงประวัติศาสตร์ของไทย เป็นการศึกษาความทรงจำร่วมและการสร้างความทรงจำร่วมเกี่ยวกับอดีตผ่านสื่อละครโทรทัศน์อิงประวัติศาสตร์ของไทยที่ใช้เหตุการณ์หรือปรากฏการณ์ทางประวัติศาสตร์เป็นฉากหลัง และศึกษาการรื้อฟื้นภาพอดีตและสร้างจินตนาการใหม่ผ่านเรื่องเล่าของผู้คนในสังคม ภายใต้กรอบแนวคิดความทรงจำร่วมผ่านละครโทรทัศน์อิงประวัติศาสตร์ของไทยจากการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้สร้างสรรค์ละครโทรทัศน์อิงประวัติศาสตร์ด้านต่าง ๆ ตลอดจนผู้ชมที่ชื่นชอบละครโทรทัศน์อิงประวัติศาสตร์ รวมทั้งสิ้น 26 คน
จากการศึกษาพบว่าละครโทรทัศน์อิงประวัติศาสตร์ของไทยใช้กระบวนการประกอบสร้างและการสื่อความหมายผ่านองค์ประกอบต่าง ๆ ในการเล่าเรื่องหลากหลายรูปแบบ ได้แก่ โครงเรื่อง, แก่นเรื่อง, ความขัดแย้ง, ตัวละคร, ฉาก, มุมมอง และสัญลักษณ์พิเศษ โดยแฝงด้วยอุดมการณ์ราชาชาตินิยมและใช้มุมมองแบบเมืองหลวงเป็นศูนย์กลาง
ความทรงจำร่วมในละครโทรทัศน์อิงประวัติศาสตร์ของไทยนิยมผลิตซ้ำภาพลักษณ์ของสถาบันกษัตริย์อยู่ในสถานะสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่บริสุทธิ์ผ่องแผ้ว เปี่ยมด้วยบุญญาธิการ และปกครองบ้านเมืองให้ร่มเย็นเป็นสุข โดยมองข้ามประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ด้วยเหตุนี้ ละครอิงประวัติศาสตร์ของไทยจึงมีหน้าที่ช่วยตอกย้ำอุดมการณ์ว่าด้วยลัทธิความภักดี
Article Details
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
ไชยันต์ รัชชกูล. (2557). ปั้นอดีตเป็นตัว. กรุงเทพฯ: อ่าน.
ถิรนันท์ อนวัชศิริวงศ์ และคณะ. (2547). สุนทรียนิเทศศาสตร์ การสื่อสารการแสดงและสื่อจินตคดี (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: โครงการสื่อสันติภาพ คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ทวีศักดิ์ เผือกสม. (2561). หยดเลือด จารึก และแท่นพิมพ์: ว่าด้วยความรู้ความจริงของชนชั้นนำสยาม พ.ศ. 2325-2411). กรุงเทพฯ : Illuminations Editions.
ธงชัย วินิจจะกูล. (2544). ประวัติศาสตร์ไทยแบบราชาชาตินิยม จากยุคอาณานิคมอำพรางสู่ราชาชาตินิยมใหญ่ หรือลัทธิเสด็จพ่อของกระฎุมพีไทยในปัจจุบัน. ศิลปวัฒนธรรม, 23(1), 56-65.
. (2562). ออกนอกขนบประวัติศาสตร์: ว่าด้วยประวัติศาสตร์นอกขนบและวิธีวิทยาทางเลือก. นนทบุรี: ฟ้าเดียวกัน.
นัทธนัย ประสานนาม. (2561). “วรรณกรรมกับประวัติศาสตร์” ในประเทศไทยจากมุมมองความทรงจำศึกษา. วารสารอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร, 40(1), 51-84.
นิธิ เอียวศรีวงศ์. (2538). กรุงแตก, พระเจ้าตากฯ และประวัติศาสตร์ไทย: ว่าด้วยประวัติศาสตร์และ ประวัติศาสตร์นิพนธ์. กรุงเทพฯ: มติชน.
. (2538). ชาติไทย, เมืองไทย, แบบเรียน และอนุสาวรีย์: ว่าด้วยวัฒนธรรม, รัฐ และรูปการจิตสำนึก. กรุงเทพฯ: มติชน.
. (2545). ว่าด้วยการเมืองของประวัติศาสตร์และความทรงจำ. กรุงเทพฯ: มติชน.
. (2557). ชาติไทย,เมืองไทย,แบบเรียนและอนุสาวรีย์ ว่าด้วยวัฒนธรรม, รัฐ และรูปการจิตสำนึก. กรุงเทพฯ: มติชน.
ปฐมพงษ์ สุขเล็ก. (2560). การเมือง เรื่องเล่า พระเจ้าตาก หลัง 2475. กรุงเทพ: มติชน.
ประจักษ์ ก้องกีรติ. (2558). การเมืองวัฒนธรรมไทย: ว่าด้วยความทรงจำ/วาทกรรม/อำนาจ. นนทบุรี: ฟ้าเดียวกัน.
. (2558). การเมืองวัฒนธรรมไทย: ว่าด้วยความทรงจำ/วาทกรรม/อำนาจ. นนทบุรี : ฟ้า เดียวกัน.
ศรัณยู หมั้นทรัพย์. (2559). ความทรงจำร่วมของการต่อสู้ของประชาชน: มองผ่าน “รูปหล่อ” แกนนำกลุ่มรักษ์ท้องถิ่นบ่อนอกและเครือข่ายประชาชนภาคตะวันออก. รายงานการประชุม การประชุมทางวิชาการระดับชาติ โดยเครือข่ายประวัติศาสตร์มานุษยวิทยาและสังคมวิทยาภาคใต้ ครั้งที่ 2 เรื่อง “ศาสตร์แห่งการจำและศิลป์แห่งการลืม” วันที่ 25-27 สิงหาคม 2559 ณ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี (หน้า 62-64). ปัตตานี: มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.
สรณัฐ ไตรลังคะ. (2560). ศาสตร์และศิลป์แห่งการเล่าเรื่อง (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพฯ: โครงการเผยแพร่ผลงานทางวิชาการ คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
สรรัตน์ จิรบวรวิสุทธิ์. (2554). พัฒนาการและสุนทรียทัศน์ในการสร้างสรรค์บทละครในโทรทัศน์ไทย. วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต คณะนิเทศศาสตร์, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สายชล สัตยานุรักษ์. (2545). ความเปลี่ยนแปลงในการสร้างชาติไทยและความเป็นไทยโดยหลวงวิจิตรวาทการ. กรุงเทพฯ: มติชน.
สุเนตร ชุตินธรานนท์ และคณะ. (2557). ชาตินิยมในแบบเรียนไทย. กรุงเทพฯ: มติชน.
ภาษาอังกฤษ
Assmann, J. (2008). Communicative and Cultural Memory. In a. Erll & A. Nunning (Eds.), A Companion to Cultural Memory Studies (pp. 109-118). Berlin: Walter de Gruyter.
Assmann, J., & Czaplicka, J. (1995). Collective memory and Cultural identity. New German Critique, (65), 125-133.
Erll, A., & Nunning, A. (Ed.) (2008). Cultural Memory Studies: An International and Interdisciplinary Handbook. Berlin: De Gruyter.
Erll, A. (2011). Memory in Culture. (Sara B.Young, Trans). London: Palgrave Macmillan.
Halbwachs, M. (1992). On Collective Memory. (Lewis A. Coser, Trans). Chicago: University of Chicago Press.
. (1980). The Collective Memory. New York: Harper & Row.
Legoff, J. (1992). History and Memory. (Steven Rendall and Elizabeth Claman, Trans). New York: Columbia University Press.
ออนไลน์
อรรถจักร สัตยานุรักษ์. (2560, 21 เมษายน). การต่อสู้บนพื้นที่ ‘ความทรงจำ’. กรุงเทพธุรกิจ. เข้าถึงได้จาก http://www.bangkokbiznews.com/blog/detail/641003
