กระบวนการถ่ายทอดการบรรเลงเดี่ยวฆ้องมอญวงใหญ่ เพลงกราวใน เถา ตามแนวทางของครูธีระศักดิ์ ชุ่มชูศาสตร์

บทคัดย่อ

           การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ ศึกษากระบวนการถ่ายทอดการบรรเลงเดี่ยวฆ้องมอญวงใหญ่ เพลงกราวใน เถา ตามแนวทางของครูธีระศักดิ์ ชุ่มชูศาสตร์ ด้วยการศึกษาตาม องค์ประกอบของการศึกษา 4 ด้าน ของศาสตราจารย์ ดร.อลิธซาเบธ สไตเนอร์ (Steiner, 1988 อ้างอิงจาก ณรุทธ์ สุทธจิตต์, 2561 : 3-7) ได้แก่ ผู้สอน ผู้เรียน เนื้อหาสาระ และบริบทอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง งานวิจัยใช้ระเบียบวิธีเชิงคุณภาพ ผู้ให้ข้อมูลหลักคือศิษย์ที่ได้รับการถ่ายทอดการบรรเลงเดี่ยวฆ้องมอญวงใหญ่ เพลงกราวใน เถา จากครูธีระศักดิ์ ชุ่มชูศาสตร์โดยตรง จำนวน 3 ท่าน ใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกและการวิเคราะห์เอกสาร วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการตีความเชิงอุปนัยและนำเสนอแบบพรรณนา

           ผลการวิจัยพบว่า กระบวนการถ่ายทอดการบรรเลงเดี่ยวฆ้องมอญวงใหญ่ เพลงกราวใน เถา ตามแนวทางของ ครูธีระศักดิ์ ชุ่มชูศาสตร์ ใช้หลักการสอนแบบมุขปาฐะ โดยมีวิธีการที่สำคัญได้แก่ การนอยปาก การเลียนแบบ การทำซํ้า และการปลูกฝังคุณธรรมมารยาททางดนตรี พบประเด็นย่อย 4 ประเด็นได้แก่

           (1) ด้านผู้สอน ครูธีระศักดิ์เป็นผู้สืบเชื้อสายบ้านดุริยประณีตผ่านการเรียนกับครูผู้เชี่ยวชาญหลายท่าน ได้รับการถ่ายทอดเดี่ยวฆ้องมอญวงใหญ่ เพลงกราวใน เถา จากครูสมชาย ดุริยประณีต (2) ด้านผู้เรียน ต้องผ่านการฝากตัวเป็นศิษย์ ผ่านการพิจารณาคุณสมบัติ ภูมิรู้ ทักษะ และความประพฤติที่เหมาะสม จึงจะได้รับการถ่ายทอดเดี่ยวกราวใน เถา ที่ถือเป็นเดี่ยวชั้นสูง (3) ด้านเนื้อหา ผู้เรียนต้องศึกษาโครงสร้างทำนองเพลง

           กลุ่มเสียงปัญจมูลที่ และกลวิธีการบรรเลงของเพลงเดี่ยวกราวใน เถา (4) บริบทอื่น ๆ พบขั้นตอนการถ่ายทอด 3 ขั้น ได้แก่ ขั้นนำ ใช้วิธีการเกริ่นนำด้วยการพูดคุยและทบทวนเนื้อหา ขั้นถ่ายทอด อธิบายเนื้อหา ถ่ายทอดโดยการนอยปาก การสาธิต การบรรเลงร่วมกับจังหวะหน้าทับ และสอดแทรกคุณธรรม และขั้นสรุป บรรเลงพร้อมบันทึกเสียงหลังเรียน ใช้การประเมินตามสภาพจริง และให้ข้อเสนอแนะย้อนกลับ มีการจัดการเรียนรู้ในสภาพแวดล้อมที่อบอุ่น และเสริมแรงบวกให้ผู้เรียน