ความยินยอมของบุคคลเปราะบาง: ศึกษากรณีการเข้าร่วมวิจัยในมนุษย์

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาหลักเกณฑ์ในการให้ความยินยอมที่ได้รับการบอกกล่าวของบุคคลเปราะบางในการเข้าร่วมการวิจัยในมนุษย์ โดยได้ทำการศึกษาเปรียบเทียบแนวคิดและที่มาของกฎหมายที่ใช้ในการควบคุมการทำวิจัยในมนุษย์ซึ่งเป็นบุคคลเปราะบางทั้งตามกฎหมายประเทศไทยและกฎหมายต่างประเทศ เพื่อที่จะวิเคราะห์แนวคิดในการคุ้มครองบุคคลเปราะบางผู้เข้าร่วมการวิจัยในมนุษย์และหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้องในการให้ความยินยอมของบุคคลเปราะบางในเข้าร่วมการวิจัยในมนุษย์ เพื่อนำเสนอแนวทางในการแก้ไขปรับปรุงบทบัญญัติแห่งกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการวิจัยในมนุษย์ของประเทศไทยให้เกิดความครอบคลุมและสามารถกำกับดูแลการทำวิจัยในมนุษย์ซึ่งเป็นบุคคลเปราะบางได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ผลจากการศึกษาพบว่าบทบัญญัติที่เกี่ยวข้องกับการวิจัยในมนุษย์ในประเทศไทยนั้นไม่เพียงพอต่อการคุ้มครองบุคคลเปราะบาง เนื่องจากการวิจัยในมนุษย์นั้นเป็นการกระทำต่อร่างกายของผู้เข้าร่วมในการวิจัย  ดังนั้นหลักเกณฑ์ที่ไม่เพียงพอดังกล่าวจึงอาจทำให้ผู้ทำวิจัยในมนุษย์มีความรับผิดทางอาญาว่าด้วยชีวิตหรือร่างกายของผู้เข้าร่วมในการวิจัยได้ นอกจากนี้บุคคลเปราะบางซึ่งเป็นบุคคลที่มีความบกพร่องในด้านความสามารถในการตัดสินใจหรือสามารถตัดสินใจได้แต่การตัดสินใจนั้นไม่ได้เป็นไปโดยอิสระจึงเป็นบุคคลที่ถูกชักจูงโน้มน้าว หลอกลวง บังคับข่มขู่ให้แสดงความยินยอมในการเข้าร่วมการวิจัยได้โดยง่าย ดังนั้นการขาดหลักเกณฑ์ดังกล่าวจึงอาจทำให้ไม่สามารถคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพในการตัดสินใจของบุคคลเปราะบางให้เป็นไปโดยอิสระได้ งานวิจัยนี้จึงมีข้อเสนอว่าควรมีการบัญญัติหลักเกณฑ์เรื่อง ความสามารถในการให้ความยินยอมของบุคคลเปราะบาง บุคคลที่มีอำนาจในการให้ความยินยอมแทนบุคคลเปราะบาง รวมถึงข้อยกเว้นในการขอความยินยอมดังกล่าวไว้อย่างชัดแจ้งในกฎหมาย