พลวัตของทุนการดำรงชีพและปัจจัยเชิงเงื่อนไขที่กำหนดการเพิ่มผลิตภาพ ของครัวเรือนด้อยโอกาสในอำเภอศรีนครินทร์ จังหวัดพัทลุง

บทคัดย่อ

งานวิจัยเชิงคุณภาพนี้มีวัตถุประสงค์เพื่ออธิบายพลวัตของทุนการดำรงชีพและปัจจัยเชิงเงื่อนไขที่กำหนดการเพิ่มผลิตภาพของครัวเรือนด้อยโอกาสในอำเภอศรีนครินทร์ จังหวัดพัทลุง โดยรวบรวมข้อมูลจากครัวเรือนด้อยโอกาส ผู้นำชุมชน ตัวกลางในพื้นที่และเจ้าหน้าที่จากหน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้อง ผ่านการสนทนากลุ่ม การสัมภาษณ์เชิงลึก และการสังเกตแบบไม่มีส่วนร่วม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาและตรวจสอบความน่าเชื่อถือของข้อมูลด้วยการตรวจสอบแบบสามเส้าทั้งด้านวิธีการรวบรวมข้อมูล ผู้วิจัย และแหล่งข้อมูล รวมถึงการตรวจสอบความถูกต้องโดยผู้ให้ข้อมูลหลัก ผลการวิจัยพบว่า ครัวเรือนด้อยโอกาสเผชิญข้อจำกัดด้านทุนการดำรงชีพในหลายมิติ โดยเฉพาะทุนสังคมและทุนการเงิน ซึ่งปรากฏเป็นข้อจำกัดเชิงโครงสร้างต่อการเข้าถึงโอกาสและทรัพยากรสนับสนุน ส่งผลให้ศักยภาพในการยกระดับผลิตภาพมีจำกัด อย่างไรก็ตาม ครัวเรือนด้อยโอกาสมีศักยภาพแฝงบางประการ ได้แก่ การใช้ประโยชน์จากพื้นที่ทำการเกษตรขนาดเล็กอย่างเข้มข้น การสั่งสมประสบการณ์การทำการเกษตร การมีแรงงานครัวเรือนรุ่นใหม่ที่สามารถเข้าถึงเทคโนโลยีดิจิทัลและข้อมูลข่าวสาร ซึ่งสามารถเป็นกลไกการชดเชยข้อจำกัดดังกล่าวได้ นอกจากนี้ การฝึกอบรมมีบทบาทสำคัญในฐานะกลไกการเชื่อมโยงระหว่างทุนมนุษย์และผลิตภาพ ผ่านการยกระดับองค์ความรู้ การลดความไม่สมบูรณ์ของข้อมูล และการเสริมสร้างความสามารถในการตัดสินใจอย่างมีเหตุผล ทั้งนี้ การเพิ่มผลิตภาพมิได้ขึ้นอยู่กับปริมาณทุนเพียงอย่างเดียว หากขึ้นอยู่กับความสามารถในการแปลงทุนภายใต้ข้อจำกัดเชิงโครงสร้างและบริบทที่แตกต่างกันของแต่ละครัวเรือน ข้อค้นพบดังกล่าวนำไปสู่ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายที่เน้นการพัฒนาแบบบูรณาการ โดยมุ่งลดและจัดการข้อจำกัดเชิงโครงสร้างควบคู่กับการเสริมสร้างศักยภาพในการแปลงทุน ผ่านการพัฒนาทุนมนุษย์ การเข้าถึงเทคโนโลยีที่เหมาะสม และการเสริมสร้างเครือข่ายทางสังคม เพื่อให้การเพิ่มผลิตภาพสามารถเกิดขึ้นได้อย่างยั่งยืนภายใต้บริบทความเปราะบางของชนบทไทย