การประเมินความต้องการจำเป็นในการพัฒนาความตระหนักรู้จริยธรรมปัญญาประดิษฐ์ของครูประถมศึกษา : กรณีศึกษากลุ่มโรงเรียนพระอินทร์ สังกัดสำนักงาน เขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสิงห์บุรี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพความเป็นจริง สภาพความคาดหวัง และวิเคราะห์ความต้องการจำเป็นในการพัฒนาความตระหนักรู้จริยธรรมปัญญาประดิษฐ์ของครูประถมศึกษา กรณีศึกษากลุ่มโรงเรียนพระอินทร์ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสิงห์บุรี กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย คือ ข้าราชการครูประถมศึกษา ปีการศึกษา 2568 จำนวน 64 คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลเป็นแบบประเมินมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และดัชนีความต้องการจำเป็น (PNI modified) ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพความเป็นจริงของความตระหนักรู้จริยธรรมปัญญาประดิษฐ์ของครูในภาพรวมอยู่ในระดับมาก (= 3.69, S.D. = 0.84) ส่วนสภาพความคาดหวังในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (= 4.54, S.D. = 0.60) ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าครูประถมศึกษายังคงรู้สึกถึงช่องว่างของสมรรถนะตนเองเมื่อต้องเผชิญกับเทคโนโลยีที่พัฒนาอย่างก้าวกระโดด จึงมีความต้องการที่จะพัฒนาตนเองให้เท่าทันต่อความเสี่ยงเพื่อให้สามารถใช้งานได้อย่างมั่นใจและปลอดภัย 2) ผลการประเมินความต้องการจำเป็น พบว่า องค์ประกอบที่มีความต้องการจำเป็นในการพัฒนาสูงสุด คือ ด้านความไว้วางใจน่าเชื่อถือ (PNI modified = 0.265) เนื่องจากครูมีความกังวลต่อปรากฏการณ์อาการหลอนของปัญญาประดิษฐ์หรือการสร้างข้อมูลเท็จ จึงต้องการพัฒนาทักษะให้นักเรียนรู้จักตรวจสอบแหล่งที่มา รองลงมาคือ ด้านความโปร่งใส (PNI modified = 0.249) ซึ่งเป็นอุปสรรคจากกลไก
การทำงานของปัญญาประดิษฐ์ที่ยากต่อการอธิบาย ด้านความเป็นธรรม (PNI modified = 0.238) ด้านการกำกับดูแลโดยมนุษย์ (PNI modified = 0.237) ด้านความรับผิดชอบ (PNI modified = 0.210) ด้านความมั่นคงและปลอดภัย (PNI modified = 0.199) และด้านความเป็นส่วนตัว (PNI modified = 0.198) มีความต้องการต่ำสุดสาเหตุอาจมาจากตระหนักรู้จากการบังคับใช้กฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ตามลำดับ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Aguilar-Cruz, P. J., & Salas-Pilco, S. Z. (2025). Teachers’ perceptions of artificial intelligence in Colombia: AI technological access, AI teacher professional development and AI ethical awareness. Technology, Pedagogy and Education, 34(2), 219-238. https://doi.org/10.1080/1475939X.2025.2451865
Best, J. W. (1977). Research in education. Prentice Hall.
Bozkurt, V., & Moosa, D. (2025). Artificial intelligence in education. TESAM Publications.
Chantharaphet, N., & Songsoem, U. (2025). Artificial intelligence (AI): Applications in education. Journal of Teacher Professional Development, 6(1), 1-13. https://ph02.tci-thaijo.org/index.php/withayajarnjournal/article/view/253570 (in Thai)
Cronbach, L. J. (1970). Essentials of psychological testing (3rd ed.). Harper and Row.
Flores-Vivar, J.-M., & García-Peñalvo, F.-J. (2023). Reflections on the ethics, potential, and challenges of artificial intelligence in the framework of quality education (SDG4). Comunicar, 31(74), 35-44. https://doi.org/10.3916/C74-2023-03
Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39–50. https://doi.org/10.1177/002224378101800104
Kim, D., & Ko, Y. (2022). Development and validation of ethical awareness scale for AI technology. Journal of Digital Convergence, 20(1), 71-86. https://doi.org/10.14400/JDC.2022.20.1.071
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607-610. https://doi.org/10.1177/001316447003000308
Lameras, P., & Arnab, S. (2022). Power to the teachers: An exploratory review on artificial intelligence in education. Information, 13(1), 14. https://doi.org/10.3390/info13010014
Lee, K. F., & Chen, Q. (2022). AI 2041: Ten visions for our future (C. Poonpanich, & P. Thianthongdee, Trans.). Bingo. (Original work published 2021). (in Thai)
Ministry of Higher Education, Science, Research and Innovation, & Ministry of Digital Economy and Society. (2022). National AI strategy and action plan for Thailand (2022-2027). https://www.ai.in.th/wp-content/uploads/2022/12/20220726-AI.pdf (in Thai)
Mittelstadt, B. (2021). The impact of artificial intelligence on the doctor-patient relationship. Council of Europe. https://rm.coe.int/inf-2022-5-report-impact-of-ai-on-doctor-patient-relations-e/1680a68859
Mopara, R., & Sanrattana, W. (2023). Developing teachers to develop students' 21st century skills. World Journal of Education, 13(3), 94-105. https://doi.org/10.5430/wje.v13n3p94
National Science and Technology Development Agency. (2021). Thailand AI ethics guideline. National Science and Technology Development Agency, Ministry of Higher Education, Science, Research and Innovation. https://waa.inter.nstda.or.th/stks/pub/ori/docs/20220831-aw-book-ai-ethics-guideline.pdf (in Thai)
Office of the Basic Education Commission. (2025). AI guidelines for teachers, students, schools, and parents in Thailand 2025. Bureau of Academic Affairs and Educational Standards, Ministry of Education. https://www.giftedobec.org/ai-guidance (in Thai)
Office of the Education Council. (2023). Thai and global education movements. Ministry of Education. https://backoffice.onec.go.th/uploads/Book/2071-file.pdf (in Thai)
Office of the National Digital Economy and Society Commission. (2020). Thailand AI ethics guideline. Ministry of Digital Economy and Society. https://bact.cc/f/2022/11/202012-thailand-ai-ethics-guideline-mdes.pdf (in Thai)
Phanarattanachai, K., Srisamoodkham, W., Siriwong, M., & Daengsi, T. (2024). Issues of using artificial intelligence in the education sector. Southeast Bangkok University Journal of Science and Technology, 4(2), 224-241. https://ph02.tci-thaijo.org/index.php/JSCI/issue/view/17211/4397 (in Thai)
Prathomwong, P. (2023). Artificial intelligence and ethical responsibility: Philosophical issues. Journal of Social Sciences Naresuan University, 19(2), 31-57. https://doi.org/10.14456/jssnu.2023.15 (in Thai)
UNESCO. (2021). AI and education: Guidance for policy-makers. UNESCO. https://doi.org/10.54675/PCSP7350
UNESCO. (2022). Recommendation on the ethics of artificial intelligence. UNESCO. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000381137
Wongwanich, S. (2019). Needs assessment research. Chulalongkorn University Press. (in Thai)
